Nieuw licht op ontstaan Alzheimer

ROTTERDAM, 9 JAN. Onderzoekers van het Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek in Amsterdam en van de universiteiten van Nijmegen, Utrecht en Rotterdam hebben een nieuw moleculair mechanisme voor het ontstaan van de ziekte van Alzheimer ontdekt. Hun bevindingen zijn vandaag gepubliceerd in het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Science.

De onderzoekers ontdekten dat de ziekte van Alzheimer bij de meeste patiënten ontstaat doordat genetische informatie in de celkernen van de hersencellen verkeerd wordt doorgegeven naar de plaats in de cel waar eiwitten worden gemaakt.

De fout in het molecuul dat de genetische informatie doorgeeft, leidt tot de afwijkende eiwitten die zich bij de patiënten in de loop van het leven ophopen in hersencellen. Daardoor verliezen die cellen hun contacten met andere hersencellen en gaat onder meer de werking van het geheugen verloren. Dementie is het gevolg.

De afwijkende eiwitten werden aangetoond in de hersenen van 21 jonge en oude Alzheimerpatiënten, van zeven patiënten met het Downsyndroom (die ook vaak op vrij jonge leeftijd dement worden) en bij zes niet-demente bejaarden. Ze waren niet aanwezig in hersenen van jong overleden mensen die niet aan dementie leden.

De ziekte van Alzheimer is pas na de dood onomstotelijk aantoonbaar. Daarvoor dienen de hersenen van overleden patiënten te worden onderzocht.

Patiënten hebben voorlopig niets aan de ontdekking van de Nederlandse onderzoekers.

Het eerste doel is een vroege diagnostische test. Het Herseninstituut wil die samen met de farmaceutische industrie ontwikkelen.

Pagina 2: Ziekte treft steeds meer patiënten

Volgens onderzoeksleider dr.F. van Leeuwen speelt het gevonden moleculair mechanisme mogelijk ook een rol bij andere ouderdoms-gerelateerde ziekten. Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. In Nederland leven naar schatting 130.000 patiënten. Wereldwijd lijden 20 miljoen mensen aan de ziekte. Naar verwachting zal het aantal patiënten de komende 40 jaar explosief stijgen. In de hersenen van overleden patiënten zijn karakteristieke, microscopisch kleine plaques en tangles zichtbaar te maken. Plaques zijn aan elkaar geklitte gedegenereerde zenuwuiteinden, overladen met resten van eiwitten. Tangles zijn hersencellen die door eiwitophopingen een haakvorm hebben aangenomen. De speurtocht naar het ontstaan van Alzheimer was de afgelopen decennia vooral een zoektocht naar genafwijkingen in families waarin veel Alzheimer voorkomt. Van Leeuwen: “Er zijn tot nu toe enkele genafwijkingen gevonden, maar het gaat hier om ten hoogste tien procent van de patiënten. De afleesfout van het boodschapper-RNA die wij hebben gevonden komt voor bij zeker 70 procent van de Alzheimerpatiënten.”