Installaties die schreeuwen als kippen voor de slacht

In de sloot..., Uit de sloot. Voorstel tot Gemeentelijke Kunstaankopen. Met o.a. Jo Baer, Voebe de Gruyter, Hans van Houwelingen, Britta Huttenlocher, Aernout Mik en Femke Schaap. Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Dag. 10-17u. T/m 25 jan. Inl. (020) 573 2911

In een interview met deze krant merkte Rudi Fuchs onlangs op dat, als de nieuwbouw van het Stedelijk Museum in Amsterdam eenmaal is gerealiseerd, hij daarin niet veel plaats meer ziet voor film- en videokunst. Hij pleitte voor een aparte dependance 'ergens bij het Westergasfabriekterrein', waar deze kunstvormen 'met de juiste expertise' tentoongesteld en behandeld zouden kunnen worden. Dat viel in het huidige museum, met al z'n daglichtzalen niet mee, aldus Fuchs: 'In zo'n dependance kun je de kunstenaars veel meer kennis en mogelijkheden bieden.'

En verdomd, nog geen week later volgt het bewijs.

In de Nieuwe Vleugel van het Stedelijk is In de sloot..., Uit de sloot te zien, een tentoonstelling van werken die zijn voorgedragen om door het Stedelijk met gemeentegelden te worden aangekocht. Daarbij is de benedenzaal grotendeels gevuld met film- en videokunst en het moet gezegd: de inrichting van deze zaal is zonder concurrentie de beroerdste die ik in jaren heb mogen aanschouwen. De curatoren hebben, vermoedelijk in samenwerking met de kunstenaars, gemeend de werken dusdanig door- en naast elkaar te moeten zetten dat je er nauwelijks nog één afzonderlijk kunt bekijken. Bovendien schreeuwen de installaties door elkaar heen als kippen voor de slacht, een kakofonie die extra pijnlijk is omdat geluid bij de meeste werken een belangrijke factor is. Maar daar heeft de organisatie geen rekening mee wensen te houden: om bijvoorbeeld het pratende hoofd in de installatie Van Meerendonks laatste woorden van Theo van Meerendonk te kunnen verstaan moest ik mijn oor zo ongeveer in de luidspreker wringen en bij het Interview met Dudok van Barbara Visser zag ik mezelf heen en weer springen tussen twee luidsprekers die aan weerszijden van het beeldscherm waren geplaatst - noodzakelijk omdat ze ieder één stem laten horen.

Wat me maar zelden overkomt, gebeurde hier wel: de boosheid over zoveel organisatorische onkunde werd zo groot dat ik niet meer onbevangen naar de werken kon kijken - zelfs op de eerste verdieping, waar een gepaste rust heerste, bleef de ergernis doorknetteren. En dan kun je nog knap boos worden als je ziet dat ook hier de hele zaal is volgezet met lelijke stellages van een wit soort landbouwplastic, die als 'alternatieve' dragers voor de werken moeten fungeren, of het feit dat Anne van de Pals met Tafeltje een landkaart exposeert waarvan ze de wegen uit het landschap heeft losgeknipt: exact hetzelfde idee dat de Engelse kunstenaar Jonathan Parsons al in 1995 uitvoerde (maar dan veel beter) in zijn installatie Carcass - in de literatuur worden mensen voor minder aan de schandpaal genageld.

Daar staat tegenover dat Van de Pals' merkwaardige gedrochten van dekens (waaronder een ingenieus gedrapeerde geslachte os) er mooi uitzien en dat er, als de ergste boosheid enigszins is gedaald, nog wel een aantal goede werken op In de sloot..., Uit de sloot valt te ontdekken. Zo exposeert Voebe de Gruyter een intrigerende aflevering in haar reeks van installaties op het grensvlak van beeldende kunst en literatuur. Ook de nieuwe schilderijen van Michael Raedecker, waarop hij voornamelijk borduurt en nauwelijks nog verf gebruikt mogen er wezen, net als de ingekleurde en gemanipuleerde foto's van Gillion Grantsaan. En ook de werken van Theo van Meerendonk zagen er mooi uit - maar goed, daar was dus niks te horen.

Als de deelnemende kunstenaars één les aan In de sloot..., uit de sloot moeten ontlenen is het dat ze niet willoos zouden moeten toegeven aan de lokroep van een gerenommeerd instituut als het Stedelijk - als ze zich werkelijk om hun werk bekommeren hadden ze zich uit deze puinhoop teruggetrokken. Dat ze dat niet hebben gedaan pleit niet voor hun ruggengraat; voor het Stedelijk is In de sloot... een blamage.