Canada in greep van ijzelramp.

In meer dan twintig plaatsen in Canada, waaronder Montréal en Québec, is de noodtoestand uitgeroepen wegens aanhoudende ijzel. Drie miljoen Canadezen zitten in de vrieskou zonder stroom.

MONTREAL, 9 JAN. Twee dagen lang hielden Joseph and Goldie Klein het uit in hun ijskoude flat in Montréal. Evenals bij ongeveer drie miljoen andere inwoners van de Canadese deelstaten Québec en Ontario is bij hen de elektriciteit uitgevallen als gevolg van zware, aanhoudende ijzel. Ze zaten niet alleen zonder licht, zonder radio en zonder televisie; ook hun elektrische verwarming en elektrische fornuis deden het niet, en er was geen warm water.

“Het was vreselijk koud,” zegt de 78-jarige mevrouw Klein in een tijdelijk opvangcentrum, gezeten op een stretcher van het Rode Kruis. “We bleven in bed, maar zelfs in bed was het te koud.” Gisteren maande een verpleegster van de wijkdienst het bejaarde echtpaar mee te komen naar een van de tientallen opvangcentra. Het echtpaar kwam in 1949 naar Canada vanuit Hongarije en is aan strenge winters wel gewend. Maar “zo erg als dit heb ik het nog nooit meegemaakt”, zegt mevrouw Klein.

Sinds maandag wordt de Ottawa-Montréal regio in oostelijk Canada geteisterd door zware ijsregens, die ernstige stroomstoringen hebben veroorzaakt. In meer dan twintig plaatsen, waaronder Ottawa en Montréal, is de noodtoestand afgekondigd. Miljoenen mensen zitten zonder elektriciteit en verwarming. Er zijn tenminste zes doden gevallen. Meer dan honderd mensen zijn met koolmonoxide-vergiftiging opgenomen in ziekenhuizen nadat ze probeerden hun huizen te verwarmen met barbecues of gastankjes, honderden anderen raakten gewond door vallende takken of doordat ze uitgleden. Het internationaal vliegverkeer van en naar Montréal ligt zo goed als stil.

“Dit is een zeer ernstige situatie, die nooit eerder is voorgekomen,” zei premier Lucien Bouchard van Québec gisteren. Bouchard en zijn gezin zitten zelf zonder stroom en verwarming en verblijven in een hotel. Meteoroloog David Phillips van Environment Canada sprak van “de meest ontwrichtende weerramp uit de Canadese geschiedenis.” De Canadese premier Jean Chrétien kondigde gisteren aan het leger in te zetten.

Nu moet het wel erg bar zijn met het winterweer willen steden in Canada het niet aan kunnen. Sneeuwruim- en zoutstrooi-ploegen uit Montréal zijn buitengewoon ervaren in het draaiende houden van de stad tijdens eindeloze sneeuwstormen. “Sneeuw weerhoudt je niet echt ergens van,” zegt Michel Confortate, een hulpverlener in het opvangcentrum in Montréal-West. “De ruimingsdienst veegt het aan de kant en haalt het op.”

Zware ijzel blijkt echter een probleem van ongekende proporties. Het zorgt voor een wonderlijk winterlandschap; alles op straat wordt bedekt met een laag wit van een centimer of drie dik. Het ijs wordt gevormd door regendruppels afkomstig uit een warmere luchtlaag, die bevriezen zodra ze belanden op hun eindbestemming, waar het een paar graden vriest.

De gevolgen van de ijsopstapeling zijn minder fraai. Bomen bezwijken geheel of gedeeltelijk onder het gewicht van het ijs, en nemen in hun val de elektriciteitbedrading mee (de meeste elektriciteitskabels in Canadese steden lopen niet onder de grond, maar door de lucht). Zo zien de straten in Montréal er uit als slagvelden, waar auto's zijn verpletterd onder bomen en takken en waar de straatverlichting in vele gevallen uitgevallen is. Burgers wordt geadviseerd om binnen te blijven. Onophoudelijk klinken sirenes.

Hydro Québec, een van de grootste elektriciteitsbedrijven ter wereld, heeft 3.300 mensen ingezet om de enorme schade aan het stroomnet te repareren. Zelfs gepensioneerde oud-werknemers is gevraagd bij te springen, en ongeveer achthonderd elektriciteitswerkers zijn overgekomen uit de Verenigde Staten. Desondanks verloor Hydro Québec gisteren terrein, want er kwamen meer nieuwe stroomstoringen bij dan er werden verholpen. Voor vandaag is meer ijsregen voorspeld, en het elektriciteitsbedrijf verwacht de situatie pas maandag onder controle te krijgen.

In het opvangcentrum in Montréal-West drinkt Clifford Chamberlain een kop koffie. Hij zit sinds dinsdag zonder stroom. “Het zal wel met El Niño te maken hebben,” zegt de 78-jarige Chamberlain. Goldie Klein friemelt nerveus aan haar handtas, die is voorzien van een sticker met haar adres. “De hulpverlening is vriendelijk hoor,” zegt ze vertwijfeld. “Maar hoe we hier de nacht moeten doorkomen weet ik niet.”