Schuiven met de schuldvraag

Korpschef Veenstra van de regiopolitie Groningen kon na een vernietigend rapport over zijn functioneren niet langer aanblijven. Gisteren stapte hij op. Het rapport lekte uit. Toeval of niet?

DEN HAAG, 8 JAN. De drie hoofdrolspelers in de dramaserie 'Politie Groningen' zijn met het afschuiven van de schuld begonnen. Wie neemt de schuld op zich voor de mislukte bestrijding van de rellen in de Oosterparkbuurt? En wie is schuldig aan de ernstig verstoorde verhoudingen, zoals een onderzoeksbureau in een eergisteren bekend geworden rapport constateerde?

Korpschef Veenstra legde gisteren aan het begin van de avond als eerste het hoofd in de schoot. Hij treedt af. De conclusie van onderzoeksbureau Bakkenist - hij geniet geen respect en vertrouwen en kan geen eenheid in het korps smeden - waren de laatste druppel in de emmer. Vorige week al lag hij onder vuur na rellen in de Oosterparkbuurt. Een korpschef die ligt te slapen terwijl zestig jongeren de inboedel van geplunderde huizen in brand steken - dat is vragen om moeilijkheden.

Korpsbeheerder Ouwerkerk vindt de gang van zaken oneerlijk. Enkele uren na het aftreden van de korpschef wees Ouwerkerks vinger dan ook in de richting van het openbaar ministerie, in het bijzonder hoofdofficier van justitie R. Daverschot. Veenstra zit in een orkaan, ik zit in de harde wind en de hoofdofficier zit in de luwte, meent Ouwerkerk. “Onder een parasol in de zon”, zei hij bij het tv-programma Nova. Dat kon toch niet de bedoeling zijn.

Het rapport-Bakkenist, dat heeft geleid tot het vertrek van Veenstra, is immers opgesteld naar aanleiding van de zaak-Lancée. Deze politiechef van Schiermonnikoog werd onterecht opgepakt wegens vermeende incest met zijn dochter. En was nu juist niet gebleken dat het openbaar ministerie daar had gefaald, vroeg Ouwerkerk zich af.

De pointe van de dramaserie lijkt inderdaad bij het rapport-Bakkenist te liggen - en dan vooral het moment van 'uitlekken'. Het rapport zou in februari uitkomen, zo zou burgemeester Ouwerkerk afgelopen dinsdag bij navraag hebben vernomen. Vier uur later belde de regionale zender Radio Noord hem op en vroeg om een reactie op het rapport, waar het de hand op had weten te leggen.

De inhoud van het rapport loog er niet om. Korpschef Veenstra gaf geen leiding, korpsbeheerder Ouwerkerk dacht alleen maar aan de financiële situatie van het korps en hoofdofficier Daverschot toonde onvoldoende gevoel, inzicht en geduld. Een dag later stapte Veenstra op.

Waar kwam het rapport vandaan? Niet van de politie Groningen - die kon het op geen slechter moment naar buiten brengen. Na de rellen in de Oosterparkbuurt zou het rapport alleen maar meer aandacht trekken. Voorzitter J. van Duijn van de Nederlandse Politiebond (NPB) uitte gisteren snel zijn vermoedens. Minister Sorgdrager (Justitie) gebruikte volgens hem het rapport-Bakkenist om haar eigen straatje schoon te maken. Van Duijn: “Het rapport is opgesteld naar aanleiding van de zaak-Lancée. Daarin lag Justitie zelf onder vuur. En wat bereikt Sorgdrager met dit rapport? Geweldige kritiek op de korpschef en de burgemeester en hun eigen rol blijft buiten beeld.”

Burgemeester Ouwerkerk onderschrijft inmiddels de vermoedens van vakbondsbestuurder Van Duijn. “De burgemeester betreurt dat de aandacht voor het functioneren van het openbaar ministerie is afgeleid”, verklaart zijn woordvoerder. “Hij vindt het terecht dat iedereen kritiek krijgt, maar vindt dat de politie onevenredig veel aandacht krijgt.” Daarnaast heeft Ouwerkerk een “sterk vermoeden” dat het rapport is gelekt. Door wie, dat zegt hij niet.

Sinds vanochtend verkeren de voorzitter van de politiebond en de Groningse burgemeester echter op voet van oorlog. Van Duijn heeft de burgemeester als “hoofdschuldige” aangewezen. Ouwerkerk, zo zegt de voorzitter van de machtige NPB, wilde zijn eigen positie verstevigen en had er dus belang bij zijn korpschef te laten vallen.

Inderdaad stond het vertrek van Veenstra al langer op stapel. “Al een jaar”, zeggen ze bij de gemeente Groningen. De 55-jarige korpschef lijdt aan de ziekte van Parkinson. Dat had effect op zijn functioneren, zeggen ze bij de gemeente Groningen. In fysieke of geestelijke zin? Daar wil men geen mededelingen over doen. Een ding is zeker: al vóór de rellen in de Oosterparkbuurt lag een concept-vertrekregeling voor Veenstra klaar. En die hoeft burgemeester Ouwerkerk nu niet meer uit te voeren.