Per trein in 4.31 uur van Den Haag naar Waterloo Station; Hoe komen we het snelst in Londen?

Het afgelopen jaar is in deze bijlage een paar keer uitvoerig aandacht besteed aan Londen, en terecht, maar steeds bleef abusievelijk onvermeld hoe je daar kunt komen. Honderden brieven en telefoontjes van woedende lezers waren het gevolg - in sommige gevallen was zelfs te horen hoe ze uit pure frustratie hun tanden in de telefoonhoorn zetten. Excuses, en bij deze de achterstallige informatie.

Eigenlijk zou die moeten bestaan uit een krankzinnig ingewikkelde formule, die hopelijk nog eens in een chip wordt gebakken. Een soort Londen-calculator vraagt dan naar reisdata, groepsgrootte, de noodzaak om al dan niet te werken onderweg, budget, kilometerprijs van je auto, bestemming in Londen (groter dan de provincie Utrecht), de gewenste maaltijden, loopruimte, landschappen en behoefte aan frisse lucht onderweg.

Belangrijk is ook wat de reiziger per uur waard is: het goedkoopste eenpersoons retour is verkrijgbaar per bus bij Eurolines, maar tussen Amsterdam en Victoria Station en terug zit je twee keer tien uur in de bus. Voor een advocaat van ƒ 400 per uur komt dat op ƒ 8.125, een werkloze student kan heen en weer voor ƒ 125. Erg oneerlijk, maar dat is het leven wel vaker.

Allerlei aanbiedingen en een wirwar van tariefsbepalingen maken het kiezen van de ideale bus/ trein/ tunnel/ boot/ hovercraft/ draagvleugelboot/ vliegtuig/ metro/ auto-combinatie nog ingewikkelder. “Als er één echt het goedkoopst was, zouden de anderen niet meer vliegen, varen of rijden”, zegt Jan Molenaar van het Brits Toeristenbureau. Hij wil best informatie over alle alternatieven opsturen, “maar je bent wel een weekend bezig om het uit te zoeken”.

Vliegen blijkt ook sinds het kelderen van de vliegtarieven nog relatief duur en ook al niet bijster snel. Een Agenda-testvlucht met Den Haag als startpunt en het Beaver Hotel in Earls Court als eindbestemming kostte bij Air UK ƒ 198 (APEX retour), plus ƒ 59,65 luchthavenbelasting, plus ƒ 65,93 voor een treinretour Stansted Airport-Liverpool Street Station, plus ƒ 22 voor een NS-retour naar Schiphol, plus ƒ 8,16 voor de metro retour, plus ƒ 0,40 slijtage aan schoenzolen. Totaal ƒ 354,14. Op z'n allergoedkoopst had dat voor ƒ 272,06 gekund via Luton Airport (minder belasting, goedkopere trein) met Easy Jet, waar de goedkoopste stoel voor een enkele reis ƒ 89 kost. Dat tarief geldt voor alle vluchten, ook als je op één dag heen en weer wil - maar slechts voor twintig procent van de plaatsen. Zijn die op, dan wordt het tarief ƒ 99 of ƒ 119 per vlucht, tot ƒ 219 voor de laatst verkochte stoelen.

Van voordeur tot voordeur duurde de reis met Air UK vijf uur en tien minuten, waarvan veertig in de lucht. Dat had 44 minuten scherper gekund. Een uur en een kwartier voor vertrek op Schiphol arriveren bleek een half uur te ruim, zeker bij vlucht UK 761 die om 7u15 vertrekt. Precies een uur later stond het toestel in Londen stil en een kwartier daarna was ik met mijn bagage herenigd. Naar het station was het twee minuten lopen, en nog twee om een kaartje te kopen (kan met creditcard). De treinen vertrekken elk heel en half uur, zodat ik 26 minuten had om het perron te bestuderen. Volgende keer alleen handbagage dus, en niet met de trein van 5.20 maar van 5.38 uit Den Haag.

Of: met de trein van 6.07, en niet naar Schiphol, maar via de Kanaaltunnel naar Waterloo Station, met een overstap in Brussel-Zuid. Met UK 761 ben je om 8.13 of 8.43 plaatselijke tijd in het centrum van Londen - per Eurostar pas om 10u39, maar (met een Midweek Special) wel voor ƒ 147,58 minder. De treinreis via Hoek van Holland en Harwich duurt een uur langer dan met de Eurostar, en kost evenveel: ƒ 198 (ƒ 29 minder voor een 48-uurs retour).

En dan nu de voordelen van eigen vervoer. Hetzelfde voordeur-voordeur traject, twee maal 525 kilometer, kwam bij een recente test op zeven uur per rit, waarvan 30 minuten meldtijd bij de P&O ferry in Calais en 75 minuten op de boot: geen straf, zeker niet bij helder weer, en nog minder als de zon op de white cliffs of Dover schijnt. Regen en windkracht zeven maken het uitzicht op de voorplecht boeiender, al duurde dat tijdens een recente rough crossing een uur langer dan afgesproken: zo lang dobberden we een mijl buitengaats tot er een kade in Dover vrij kwam. Het prettige van Calais-Dover is dat men flexibel is met reserveringen.

Stevig doorrijden (Breda-Antwerpen-Gent-Oostende-Calais in twee uur, en Dover-Londen West in twee uur) kan, als je de files bij Antwerpen en Londen weet te mijden (bv met een afvaart om 9u15). Een all in retourtarief kost slechts ƒ 270. Daarvan ging ƒ 115 op aan brandstof (het Agenda-testvoertuig rijdt op LPG), de rest was voor een vijfdaags retour. Bij twee inzittenden was dat retour ƒ 20 duurder, dus ƒ 145 pp, en bij vier inzittenden ƒ 35 duurder, dus ƒ 76,25 pp.

De trein lijkt voordeliger als je alleen naar Londen moet - maar ook dan heeft een auto voordelen. Volg bij afslag 9 van de M20 de borden Canterbury, en nog geen kilometer verder verrijst een enorme vestiging van Sainsbury's waar Worcestershire Sauce, Hellmann's real Mayonnaise, HP Sauce, Cheddar, Campbell's Soup, Cornish pasties, Marmite en nog veel meer Engelse culinaire toppers voor minder dan tweederde van de Nederlandse prijzen te koop zijn. En dan hebben we het nog niet eens over Schots bronwater, sparkling danwel still. Probeer daar maar eens honderd liter van mee te nemen in trein, bus of vliegtuig. Nog meer voordelen van de auto: je hebt altijd een krik en een reservewiel bij je, en bij mooi weer kun je makkelijk een paar dagen countryside toevoegen: een Agenda-testrit van het knooppunt M25-M4 naar de grens van Wales kostte slechts anderhalf uur. Volg daar de borden naar Chepstow en Monmouth, en stop bij Tintern Abbey: twee uur buiten Londen ben je in een andere wereld, en een andere tijd.

INFORMATIE

Brits Toeristenbureau, Stadhouderskade 2, 1054 ES Amsterdam, 020-6855051; open: ma-vr 9-17u

Londense vliegvelden

Gatwick: trein naar Victoria Station, 30 min, ƒ 52 retour.

Heathrow: metro, plm. 60 min, ƒ 20 retour. Vanaf het voorjaar ook per trein naar Paddington Station.

London City: bus naar Liverpool Street Station, 20 à 60 (in de spits) min, ƒ 27 retour.

Luton: trein naar Kings Cross, 30 min, ƒ 24 retour.

Stansted: trein naar Liverpool Street, 43 min, ƒ 66 retour.

vliegtuig

Air UK (Schiph-S, Schiph-LC, Rott-LC), v.a. ƒ 198 retour (023-5674777)

British Airways Cityflyer (Schiph-Gatwick, Rott-G), v.a. ƒ 198 retour (010-4379911)

City Hopper (Rott-Heathrow), v.a. ƒ 198 retour (020-4747747)

Easy Jet (Schiph-Lu), v.a. ƒ 178 retour (023-5684880)

KLM (Rott-H, Schiph-H), v.a. ƒ 198 retour (020-4747747)

Vlaamse Luchtvaart Maatschappij (Rott-LC), v.a. ƒ 222 retour (010-4157777)

bus

Eurolines, van A'dam via Utrecht of via Rotterdam-Den Haag naar Londen Victoria, ƒ 125 retour (020-5608787)

trein

Eurostar via Tunnel v.a. ƒ 198 retour, of via Hoek van Holland v.a. ƒ 169. Zie Stena Line. (0900-9296 en op de stations)

boot (selectie)

P&O Ferries (Calais-Dover), 5-dgs retour auto + bestuurder ƒ 155 (023-5621888)

Holyman Sally Ferries (Oostende-Ramsgate) 5-dgs retour voor auto + 2 inzitt. v.a. ƒ 180 (076-5223912)

Stena Line (Hoek v H-Harwich), vaart niet tot vermoedelijk 12 jan ivm schade aan boot. Zie ook trein (0174-315811)

Eurotunnel

Calais-Folkestone, 3-dgs retour voor auto + inzittenden ƒ 159, 5-dgs retour ƒ 180 (020-5040540)

auto

Bij de ferrymaatschappijen zijn hotels bekend met parkeergelegenheid. De hotels in Earls Court zijn bereikbaar via M4-A4. LPG: Laatste pomp voor Calais: 10 km voor Oostende. Enige tussen Dover en Londen: M20, afslag 8, richting Bearsted, na 1 km (alleen contant).