Leiderschap Soeharto ter discussie; Onrust Indonesië na vrije val roepia

JAKARTA / ROTTERDAM, 8 JAN. De aandelenkoersen in Indonesië en de koers van de roepia zijn vanmorgen in een vrije val geraakt, nadat beleggers massaal het vertrouwen opzegden in voorgenomen hervormingen door de regering-Soeharto van de economie en de financiële sector. Daarmee verergert de financiële crisis die Indonesië sinds de zomer teistert.

De beurskoersen eindigden 12 procent lager, na eerder 18,5 procent te zijn gezakt. De roepia kelderde met ruim 18 procent tegenover de Amerikaanse dollar naar meer dan 10.000 roepia per dollar, en is daarmee sinds juni van vorig jaar met driekwart in waarde gedaald.

In Jakarta rapporteerden waarnemers vanmorgen dat de bevolking op grote schaal rijst, bloem en spijsolie inslaat, om zo prijsstijgingen voor te zijn. Volgens een woordvoerder van de Verenigde Naties zijn de prijzen van eerste levensbehoeften in een week tijd met een kwart gestegen. Een hoge militair, luitenant-kolonel Yunus Yosfiah, riep volgens het officiële persbureau Antara de bevolking op niet in paniek te raken, en waarschuwde dat 'sommige groepen' in de samenleving misbruik kunnen maken van de situatie. De val van de roepia, die gisteren ook al fors daalde, was het directe gevolg van kritiek van de Amerikaanse onderminister van Financiën Summers op de terughoudendheid waarmee de Indonesische autoriteiten de economische en financiële hervormingen doorvoeren die voorwaarde zijn voor een internationaal hulppakket dat het land oktober vorig jaar ontving. Toen brachten het Internationale Monetaire Fonds (IMF), andere instituten en een groep van industrielanden in totaal ruim 40 miljard dollar bijeen om Indonesië te behoeden voor een acute betalingscrisis.

Dinsdag presenteerde de regering-Soeharto de begroting voor 1998, waaruit waarnemers concludeerden dat de hervormingen schoorvoetend worden doorgevoerd. Zo gaat de begroting uit van een economische groei van 4 procent, een inflatie van 9 procent en een roepia-koers van 4.000 per dollar. Deze uitgangspunten worden niet realistisch geacht. Bovendien had het IMF een begrotingsoverschot van 1 procent van het bruto binnenlands product geëist. In de begroting voor 1998 komt de regering-Soeharto niet verder dan begrotingsevenwicht, dat door de te optimistische vooronderstellingen over de economie gemakkelijk kan omslaan in een tekort.

Functionarissen van het IMF lieten zich gisteren tegenover Amerikaanse media zeer kritisch uit over het plan, dat volgens hen ook te weinig concrete hervormingsmaatregelen bevat. Die zouden onder meer het ontrafelen van de eigendomsbanden tussen politiek, banken en bedrijven moeten omvatten.

Door de onrust komt de positie van president Soeharto steeds meer onder druk te staan. Amien Rais, de voorzitter van de tweede moslimorganisatie in Indonesië, Muhammadiyah, verklaarde gisteren in de Jakarta Post dat alleen een nieuwe sterke politieke alliantie het politieke bestel kan hervormen en de economische crisis bestrijden. De huidige regering faalt daarin en door Soeharto in maart opnieuw tot president te kiezen “handhaven we de status quo”, aldus Rais. Een woordvoerder van de regerende Golkar-partij zei vanmorgen dat Soeharto “niet tot een beslissing kan worden gedwongen” om zich al dan niet herkiesbaar te stellen.

Indonesië had volgens officiële gegevens een buitenlandse bankschuld van 59 miljard dollar. Nederlandse banken hebben voor 5,6 miljard gulden aan kredieten uitstaan, en zijn daarmee de op drie na grootste groep van crediteuren van Indonesië. Analisten schatten dat de werkelijke buitenlandse schuld van Indonesië veel hoger is dan de officiële cijfers aangeven.