De nieuwe rijken in het voetbal

Zembla. Makelaar in voetballers. Ned.3, 20.50-21.30u.

In het topvoetbal zijn handelsgeesten de machthebbers. Dat is geen nieuws, dat is al zo sinds in het voetbal geld omgaat. Tot voor kort werden voetbalspelers als slaven verhandeld. Sinds de Belg Jean-Marc Bosman zich niet langer als zodanig wenste te laten behandelen en na een lange juridische strijd bewerkstelligde dat een club niet langer een vergoeding mag vragen voor een speler wiens contract afloopt, is veel veranderd. Zij werden nu baas in de voetbaljungle. Maar dat is schijn. De nieuwe rijken in het commerciële voetbal zijn de makelaars, mannen die de hele wereld rondreizen op zoek naar voetballers die zij kunnen verhandelen.

Voor Zembla volgden Dirk Jan Roeleven en Siem Eikelenboom drie Nederlandse makelaars. We zien nestor Ger Lagendijk, nieuwe ster Humphry Nijman en Cees van Vossen (broer van voetballer Peter) spelers adviseren, trainingen en jeugdwedstrijden bezoeken. Lagendijk en Nijman behoren tot zestien Nederlandse makelaars die over een licentie beschikken van de internationale federatie. Ze hebben voldaan aan eisen, zoals betaling van een waarborgsom van 200.000 gulden. Van Vossen is (nog) niet in het bezit van een licentie, maar doet niettemin bemiddelingswerk als 'assistent' van de Belg Louis de Vries die wel over papieren beschikt. “Dat mag niet”, zegt Rob Jansen, erkend makelaar. Er blijken in Nederland veertig illegale makelaars te werken. Volgens commercieel-directeur Arie van Eijden van de KNVB valt nauwelijks te achterhalen wie dat zijn. Een oproep aan de voetbalfederatie FIFA om meer controle uit te oefenen op mensen die spelers verhandelen, is genegeerd. Alle makelaars (met of zonder licentie) verdienen handenvol geld aan de transacties. Ajax-penningmeester Arie van Os zegt zelfs dat er tonnen aan bemiddelingsgeld moet worden betaald. Douceurtjes zijn gewoon geworden, weet hij. Dat de Deen Tomasson, met wie Ajax voor 99 procent akkoord was, alsnog van Heerenveen naar Newcastle United ging, is Van Os een doorn in het oog. “Daar zijn een aantal mensen heel rijk van geworden”, vermoedt hij.

Hans van Breukelen, manager van FC Utrecht weet het zeker: “Er zijn zaakwaarnemers die van een transfer rijker worden dan een voetballer.” Lagendijk zegt voor de bemiddeling tussen FC Utrecht en de jeugdige Dennis van der Ree veertig uur bezig te zijn geweest à raison van vijfhonderd gulden per uur. Voorzitter Theo van Seggelen van de spelervakbond waarschuwt de spelers van het A1 elftal van Ajax voor verkeerde makelaars. Hij vertelt dat voetballers een hoge mate handelswaar zijn geworden en dat ouders worden ingepalmd door onbetrouwbare handelsgeesten. Piet de Visser reist de hele wereld rond op zoek naar talentvolle spelers. Hij is tipgever van PSV. Zo heeft hij anderhalf jaar geleden de 16-jarige Ghanees Godwim Attram ontdekt en bij PSV binnengeloodst. Sinds Attram tot beste speler van het WK voor junioren werd uitgeroepen, wordt hij benaderd door met veel dollars zwaaiende makelaars. De Visser begrijpt de jonge Afrikanen. Wanneer hij in Ghana of Guinee is, wordt hij besprongen door jonge voetballers: “Please mister Peter, me and my family are very poor, help me.”

Ze zijn gewillige handelswaar voor de voetbalmakelaars. We zien deze mannen bijeen in Brussel. Ze zien er rijk uit en praten onder het genot van een geestrijk drankje over clubs die op zoek zijn naar een 'linkspoot'. Ze slaan elkaar op de schouders. Maar, zegt Roeleven in de VPRO-gids: “Ze maken elkaar achter de rug om zwart. Het vooroordeel over de voetbalwereld als jungle of slangenkuil werd door ons helemaal bevestigd.”