Moegestreden Anand raakt in vierde partij geduld kwijt

LAUSANNE, 7 JAN. Soms als iemand erg moe is voelt hij het niet zolang hij in draf blijft, maar als hij stilstaat en uitrust merkt hij het pas en dan vloeit de kracht uit hem weg. Het ziet er naar uit dat dit met Anand gebeurd is.

Zondag een partijtje van niks, maandag een vrije dag, de ploeg van Anand hoopte dat het hem goed zou doen en dat hij een beetje bij zou kunnen komen van de inspanningen die hij vanaf 11 december in Groningen geleverd heeft. Maar het viel anders uit. Gisteren verloor Anand de vierde matchpartij tegen Karpov. Van het begin tot het eind speelde hij zwak en ongeconcentreerd. Hij was een schaduw van zichzelf. Met nog twee partijen te spelen is de stand 2,5-1,5 voor Karpov.

De kans dat Anand zijn achterstand nog ongedaan maakt, lijkt klein. Karpov speelt hier duidelijk beter en als hem in de tweede partij niet in lichte tijdnood een ongelukje was overkomen had hij drie punten voor kunnen staan in plaats van één. En de manier waarop Anand gisteren verloor geeft weinig hoop op een krachtig herstel.

Het begon aardig voor Anand, want hij verraste Karpov in de opening met een agressieve en weinig gespeelde twaalfde zet. Karpov trok een half uurtje uit en vond toen een goede verdedigingszet. Het had helemaal geen ramp voor Anand hoeven te zijn, hij had nog steeds kans op openingsvoordeel. Maar binnen de kortste keren wist hij zichzelf in het nadeel te brengen.

Op de achttiende zet had hij nog aan de noodrem kunnen trekken en afwikkelen naar remise. Hij deed het niet omdat hij dacht dat hij nog op winst kon spelen en hij gaf daarmee blijk van een merkwaardig verzwakt oordeelsvermogen, want voor buitenstaanders was het duidelijk dat de stelling nu echt een kolfje naar Karpovs hand was. Een klein voordeel dat nooit zou verdwijnen en alleen maar groter kon worden. Een paar zwakke pionnen van Anand die hem dwongen tot passief afwachten. En als er iets is dat Anand slecht kan, is het passief afwachten.

Karpov speelde het zoals je van hem zou verwachten: met grote zorgvuldigheid en zonder enige overhaasting. En Anand viel terug in de fouten van zijn jeugd: snel spelen als diep nadenken noodzakelijk was. Hij stond onder zware druk, maar dat zou juist reden tot grote voorzichtigheid moeten zijn. In plaats daarvan nam hij impulsief de meest verantwoordelijke beslissingen. Hij had zichzelf niet meer in de hand.

Een van de commentatoren, Michail Gurevich, is vroeger secondant van Anand geweest. Hij zei: “Anand weet hoe hij moet denken in zulke stellingen. Ik heb hem geleerd hoe hij moet denken. Maar helaas, hij heeft niet gedacht.“

Na afloop werd aan Karpov gevraagd of de vrije dag hem goed had gedaan. Karpov legde uit hoe moeilijk de wedstrijd was. Zes partijen in zeven dagen en dan eventueel nog een tiebreak, dat was wel loodzwaar. Anand zat er stilletjes bij en zal er het zijne van hebben gedacht.

Wit Anand-zwart Karpov, vierde partij 1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4xd5 c6xd5 4. c2-c4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 e7-e6 6. Pg1-f3 Lf8-e7 7. c4xd5 Pf6xd5 8. Lf1-d3 Pb8-c6 9. 0-0 0-0 10. Tf1-e1 Le7-f6 11. Ld3-e4 Pc6-e7 12. h2-h4 Pe7-f5 13. Dd1-d3 Pd5xc3 14. b2xc3 h7-h6 15. h4-h5 Pf5-d6 16. Pf3-e5 Pd6xe4 17. Dd3xe4 Lf6xe5 18. d4xe5 f7-f5 19. De4-e2 Wit heeft er niet veel van gemaakt, maar 19. exf6 Dxf6 20. Le3 had nog ongeveer gelijk spel gegeven. 19...Lc8-d7 20. Te1-d1 Ld7-b5 21. De2-f3 Dd8-e8 22. Lc1-f4 Ta8-c8 23. Td1-d4 Tc8-c4 24. Ta1-d1 De8-f7 25. Td4xc4 Lb5xc4 26. a2-a3 Tf8-c8 27. Td1-d4 Kg8-h7 28. Lf4-d2 Lc4-d5 29. Df3-h3 b7-b5

30. a3-a4 Sterk afgekeurd door Karpov, omdat zwart nu een vrijpion krijgt. 30...b5xa4 31. Td4xa4 Tc8-c4 32. Ta4xc4 Ld5xc4 33. Dh3-h4 Lc4-b5 34. c3-c4 Lb5-e8 35. c4-c5 Een betere kans was 35. Dd8 Dxh5 36. Le3 35...Df7-d7 36. Ld2-c3 Dd7-d3 37. Dh4-d4 Dd3xd4 38. Lc3xd4 a7-a5 39. c5-c6 Het is heel goed mogelijk dat wit al verloren stond. Daar zou lang over nagedacht moeten worden. Maar wie een zo verantwoordelijke beslissing als deze in een paar seconden neemt, is de kluts kwijt. 39... Le8xc6 40. f2-f3 f5-f4 41. Ld4-b2 Lc6-e8 42. Lb2-c1 a5-a4 43. Lc1xf4 a4-a3 44. Lf4-e3 Le8xh5 45. Kg1-f2 Lh5-e8 46. Le3-d4 Le8-c6 47. Ld4-c3 a3-a2 Anand staat verloren en maakt er nu snel een eind aan. 48. g2-g3 h6-h5 49. g3-g4 h5-h4 Wit gaf op. Zwart wint simpel door met de koning naar b1 te lopen.