Jacob Derwig (28) speelt Hamlet als een puber in botsing met de oudere generatie; 'Moet ik nou alweer op? Zijn of niet zijn? Jezus!'

Jacob Derwich krijgt alom veel bijval voor de manier waarop hij, onder regie van Theu Boermans bij theatergroep De Trust, gestalte geeft aan Hamlet, Shakespeare's twijfelende Prins van Denemarken, een van de zwaarste rollen die de toneelgeschiedenis kent.

Hamlet van William Shakespeare door De Trust. Nog te zien van 13/1 t/m 28/2 om 19.30 uur in het Trusttheater te Amsterdam. Inl. (020) 520 53 20.

AMSTERDAM, 7 JAN. “Hij staat met een gun achter Claudius, hij zou hem zo overhoop kunnen schieten, maar hij vertrouwt zijn intuïtie niet meer”, zegt Jacob Derwig (28). Hij heeft het niet over de nieuwste Amerikaanse misdaadfilm maar over zijn hoofdrol in de succesrijke Hamlet van De Trust die onlangs onder regie van Theu Boermans in premiere ging.

Het Amsterdamse Café Américain zit stampvol. Derwig heeft net de restanten van een feestje bij hem thuis opgeruimd. Hij is moe na een zware repetitieperiode en een week spelen. Voor hij een weekje naar Zeeland vertrekt om uit te rusten, vertelt hij over zijn rol als de twijfelende Prins van Denemarken.

“Mijn Hamlet is aan het begin van het stuk een puber van 23, aan het eind is hij een paar jaar ouder. Dat hebben we gedaan om het proces van volwassen worden, waar Hamlet over gaat, aanschouwelijk te maken.”

Voor Derwig is het uitgangspunt van deze uitvoering de botsing der generaties. “Ik wilde mijn generatie tegenover de vorige, die van de revolutionairen, plaatsen. In de jaren zestig en zeventig hebben zij na de Actie Tomaat de toneelwereld veroverd en vernieuwd. Nu zitten ze zwaar gesubsidieerd op de troon en dagen ons uit: 'kom maar op, steek me maar dood'. Maar wij hoeven niet zo nodig. Wij verzetten ons wel, maar net als Hamlet zijn we geen echte vechters.”

Een dergelijke tegenstelling maakte Derwig bij De Trust mee: “Toen ik begon was ik de enige jonge acteur. De anderen werkten al acht jaar samen. Ik voelde dus altijd die acht jaar verschil. Zij wisten precies wat regisseur Theu Boermans wilde. Ik stelde steeds vragen over de werkwijze. Voor hen waren die allang uitgesproken.”

Derwig speelt behalve bij De Trust ook bij de jonge theatergroep 't Barre Land. Daar wordt heel anders gewerkt. “Bij 't Barre Land bemoeit iedereen zich overal mee, met de regie, het decor, de flyers, alles. De Trust staat onder de dictatuur van Theu Boermans. Het gevaar dreigt dat een acteur zich alleen met acteren bezighoudt en het theater maken aan Theu overlaat.”

Voor Hamlet heeft De Trust een grote groep stagiaires van de toneelschool binnengehaald. Dat werkte verfrissend. Ook zij stelden de daar gangbare werkwijze ter discussie. Verder gaven zij het stuk een eigentijds aanzien, door bijvoorbeeld corpsballen te spelen of door Al Pacino in The Godfather te citeren.

“Het bleek dat wij als jongeren iets gemeenschappelijks hebben. Velen van ons hebben gescheiden ouders. Die ervaring konden we in het stuk gebruiken. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik twee was en ik herken Hamlets gevoel 'er is mij onrecht aangedaan'. Ook ik kijk op tegen mijn vader en zoek zijn goedkeuring. Maar psychologiseren doe ik liever over mijn personages dan over mijzelf.”

Hamlet staat bekend als een zware rol. Derwig: “Ze vragen vaak of de rol me infecteert. Hamlet-vertolker Eric Schneider zei dat hij er 'ziek' van was geworden. Dat is een raar romantisch idee. Ik neem het wel een beetje mee naar huis omdat ik mijzelf een zekere overgevoeligheid moet toestaan om Hamlet te spelen.

“Maar voor mij was het zwaarste het begrijpen van Hamlets gedachtenwereld. Ook al is die jongen jonger dan ik, hij heeft gedachten die veel verder gaan dan de mijne. Speel maar eens dat de geest van je vader opkomt, dat slaat toch nergens op. Ik moest in gedachtenstromen komen die ik nooit eerder had. Dat was het donkerste: verre reizen maken in je kop, zoals Pierre Bokma zei.”

Bokma die in 1986 Hamlet speelde, zei dat hij in de rol verstrikt raakte. Derwig heeft daar minder last van: “Theu heeft mij bijzonder goed geholpen. Bokma's regisseur Gerardjan Rijnders kon uiteindelijk alleen zeggen: 'Denken, Pierre'. Maar Hamlet kun je niet in je eentje doen. Er was inderdaad een fase dat ik erin verzoop, dat ik er niet aan moest denken om al die scènes achter elkaar te zetten. Ik dacht: Moet ik nou alweer op? Zijn of niet zijn? Jezus!”

Derwig vond het verder zwaar de vele stemmingen van de verwarde prins scherp naast elkaar te zetten, zonder dat het een brei werd: “De scène van 'zijn of niet zijn' is heel lucide. Meteen daarna komt de scène dat ik Ophelia aan haar haren rondsleep. Ik ga hijgend af en kom terug in een totaal andere gemoedstoestand.

“Al die scènes hebben eigen kleuren die niet vermengd moeten raken. Als ik alles hetzelfde zou spelen, dan zou het publiek alleen een vreemd mannetje zien dat het moeilijk heeft.”

“Ik had aanvankelijk de neiging door het stuk te galopperen, zoals Kenneth Branagh dat doet. Ik dacht toen alleen maar: 'ik moet nog naar die schermscène toe'. Maar je moet het lef hebben om voortdurend alles stil te zetten: Kwaad af - stop - vrolijk weer op.”

Hamlet spelen is een mijlpaal in de carrière van veel acteurs. Derwig denkt daar wat nuchterder over: “Natuurlijk, er kleeft een soort heldendom aan. Toen ik Pierre Bokma zag spelen, was ik diep onder de indruk. Ik dacht, als je Hamlet speelt dan ben je de held. Maar daar moest ik snel vanaf. Als het echt de rol der rollen zou zijn, zou ik niet eens het toneel op durven. Misschien beschouw ik het wel als een mijlpaal als ik op mijn veertigste terugkijk.”