Nieuwe lessen over het mannelijk onvermogen

Voorstelling: Een avond met Wiebe, Siebe, Wietze, Sietze, Tjibbe en Janke, door De Gebroeders Flint en Het Volk. Regie: Aike Dirkzwager. Spel: Bert Bunschoten, Stef van den Eijnden, Joep Kruijver, Wigbolt Kruijver, Felix Strategier, Fran Waller Zeper. Gezien: 1/1 Toneelschuur, Haarlem. Tournee t/m 19/4. Inl. (020) 638 53 89.

Zeldzaam opdringerig vogelgekwetter lokt het publiek de zaal in. Een blik op het toneel doet vermoeden dat De Gebroeders Flint en Het Volk met hun nieuwe, zelfgeschreven coproductie Een avond met Wiebe, Siebe, Wietze, Sietze, Tjibbe en Janke een avondje melancholie in petto hebben.

Want daar strekt zich voor onze ogen moeder natuur uit in al haar slordige glorie. Er is de suggestie van een herfsttapijt, heel stemmig, met slechts hier en daar een spoortje mensenbeschaving. De verstilde scènerie roept herinneringen op aan een vorig samenwerkingsverband van de twee mannengezelschappen. In 1994 verrasten zij met de Nescio-adaptie Jongens waren we, een klein juweel van een voorstelling over het heimwee naar voorbije tijden.

Het idyllische tafereel in Wiebe, Siebe enzovoort wordt betreden door een jongen en een meisje in vrijetijdskleding, model jaren twintig. Ze noemen elkaar Adam en Eva en hij somt opgewonden de namen van de kwinkelerende vogels op. Maar zijn stem behoort niet aan hem toe: we luisteren naar een antieke opname van vogelgeluiden, begeleid door stijf commentaar van een mannelijke explicateur. Een vooroorlogse cursus 'Leer de gevederde vrienden kennen', zoiets, 'gründlich und auf deutsch'.

Er volgt nog een paar grappen over het belang van een goede beheersing van het Duits, en ook worden er wat weemoedige Duitse liedjes door Kammersänger en -sängerinnen uit de jaren dertig ten gehore gebracht. Bij één gelegenheid barsten de acteurs zelfs vol overgave uit in een lied vol Duitse jodelklanken. En dat geluidseffect werkt minder nostalgie-opwekkend dan wel vervreemdend.

De aanvangsscène met de docerende Adam en de dociele Eva blijkt een mannelijke wensvoorstelling, die even later bruut wordt omgekeerd. Want dan leest een beestachtig strenge juf (Fran Waller Zeper, in roze mantelpak) de mannen van Een avond met... de les.

Ze leren langzaam. Hoe kan het ook anders: luider dan de over vogels handelende stelopdrachten vanaf de katheder ronkt, als een basso continuo met stoorfunctie, de hormonale huishouding vanuit de veel te krappe schoolbankjes. Het best zitten deze sullig gebadjaste en middenin het bos geplaatste mannen in hun vel wanneer ze zich mogen uitleven in fantasietjes over de erogene zones bij ongevederde, mens- en leraresvormige vrouwen.

En zo wordt Een avond met... een bondige leergang op het terrein van de seksualiteit, een gebied waar misverstanden bloeien, sentimenten ons telkenmale boven het hoofd groeien en de botsingen der seksen ons altijd weer boeien. De voorstelling borduurt voort op een leidmotief in het werk van met name Het Volk: het Mannelijk Onvermogen. Daaraan wijdde dit Haarlemse gezelschap een paar jaar geleden een heerlijk tragikomische trilogie. Met De Gebroeders Flint brengt men nu dat terrein opnieuw in kaart, maar het heeft, ondanks alle muzikale en leutige momenten, iets van een pas op de plaats.