Spam

Het was een ernstig bericht dat bovendien de werkgelegenheid van enkele tientallen employés aantastte - en toch deed het BBC-nieuws er laatst een beetje lacherig over. Het kleine Engelse fabriekje dat op sluiten stond, omdat de productie door de Amerikaanse bazen is overgeplaatst naar Denemarken, maakte namelijk spam: de kernachtige samentrekking van shoulder pork and ham, een tamelijk massief brok varkensvlees in blik dat tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog een welkome aanvulling vormde op ieders schaars voorziene dis en dat tot op de dag van vandaag vooral de magen vult van de Britse onderklasse.

Maar over spam valt niet meer in ernst te spreken sinds een sketch die op 15 december 1970 werd uitgezonden in het nadien nog veelvuldig herhaalde programma Monty Python's Flying Circus. Het decor stelde een uiterst smoezelig soort snackbar voor, waarin de serveerster met een schrille falsetstem opsomde wat er op het menu stond. In geen enkel gerecht ontbrak de spam, of het nu eieren en spek, spek en eieren, eieren, spek en knakworst of knakworst, eieren, spek en bonen in tomatensaus betrof. En op de bedremmelde vraag of hier niets zònder spam kon worden geserveerd, snauwde de kenau: “Well, there's spam, egg, sausage and spam. That's not got much spam in it.”

De sketch ontaardde na deze surrealistische woordenwisseling in een door de andere aanwezigen, allen uitgedost als Vikingen, aangeheven koor: “Spam, spam, spam, spam...” Een pointe ontbrak, zoals vaak het geval was bij Monty Python, maar wel dook het nu voorgoed lachwekkend geworden woord nog tot gekwordens toe op in de aftiteling, waarin de namen van alle medewerkenden waren getooid met het tussenvoegsel spam. Zelfs achter het copyright-teken stond voor deze gelegenheid: BBC Spam TV.

En zo kon het gebeuren dat het nieuws over het gesloten spam-fabriekje een week later een onverwacht vervolg kreeg. Uit de Verenigde Staten kwam namelijk het bericht dat er een woord is bedacht voor de groeiende stroom aan commerciële boodschappen die per e-mail worden verzonden en die de ontvangers in toenemende mate ergeren - de elektronische variant van ongevraagde brievenbusreclame. Het versturen daarvan heet sinds kort spamming; wie er zich schuldig aan maakt, is een spammer.