Rome wil doorreizen Koerden verhinderen

Italië is door landen in Noord-Europa verzocht het doorreizen van duizenden Koerden te voorkomen. De Koerden mogen van de Italiaanse regering asiel aanvragen. Per geval zal dit worden beoordeeld, aldus Italië.

ROME, 5 JAN. De mogelijkheid voor Koerdische vluchtelingen om politiek asiel aan te vragen in Italië, is een poging van de Italiaanse regering om tijd te winnen voor het oplossen van drie problemen: de opvang in eigen land, de irritatie bij Europese landen die door de Koerden als eindbestemming zijn genoemd, en de dreigende harde botsing met Turkije.

De Koerden die de afgelopen twee maanden met scheepsladingen tegelijk in het zuiden van Italië zijn aangekomen, vormen een veel ingewikkelder probleem dan de 16.000 Albanezen die vorig jaar naar Italië vluchtten. De meesten van hen zijn weer terug, met een oprotpremie of onder dwang. Een paar duizend Albanezen zijn ondergedoken. Nieuwe immigratiepogingen van Albanezen lopen vaak stuk op de afspraak die Rome met Tirana heeft gesloten: illegale immigranten mogen zonder pardon op de eerste boot terug worden gezet. Daarmee wordt onderstreept dat er geen politieke redenen zijn om uit Albanië te vluchten. Rome vindt zoiets op dit moment geen optie voor de Koerden. Verschillende Italiaanse betrokkenen hebben gezegd dat je een boot met honderden uitgehongerde Koerden niet meteen kunt terugsturen. Voor Italië, met zijn humanitaire traditie en verleden als emigratieland, is dat vooralsnog ondenkbaar.

Met het aanbod van politiek asiel probeert Italië de Koerden voorlopig in eigen land te houden en te voorkomen dat ze massaal doorreizen. Wie asiel aanvraagt, moet in de opvangcentra blijven tot een commissie van binnenlandse zaken uitspraak heeft gedaan. Veel Koerden lijken te aarzelen tussen asiel in Italië en een onzekere toekomst, mogelijk alleen als clandestiene buitenlander, in andere landen van de Europese Unie.

Volgens een woordvoerder van het ministerie hebben “enkele honderden van de ruim 1200 immigranten die na kerstmis en op nieuwjaarsdag zijn aangekomen, inmiddels politiek asiel gevraagd.

Minister van binnenlandse zaken Giorgio Napolitano suggereerde vorige week dat de Koerden slechts asiel hoeven aan te vragen om het te krijgen. Premier Prodi corrigeerde zijn minister gisteren. Hij zei dat alle gevallen individueel worden bekeken. Er zal geen sprake zijn van een soort automatisch collectief asiel, zei Prodi.

Wie politiek asiel aanvraagt in een land van de Europese Unie, moet dan dat volgens de Conventie van Dublin doen in het land waar hij of zij de Unie binnenkomt. Volgens Italiaanse bronnen moeten zij dan in Italië blijven, tenzij zij al bij de aanvraag te kennen hebben gegeven dat ze naar een ander land willen reizen.

Vrijwel alle landen in de Schengen-groep hebben ongerust gereageerd op de stroom Koerdische vluchtelingen naar Zuid-Italië, maar de hardste kritiek kwam uit Duitsland. Minister van binnenlandse zaken Manfred Kanther heeft geïrriteerd gezegd dat Italië zijn grenzen beter moet kunnen controleren en niet de gevolgen van eigen onvermogen moet afschuiven op andere landen.

Voor het probleem van de controles heeft Italië niet direct een oplossing. De vijfduizend kilometer lange kustlijn kan niet voortdurend in de gaten kan worden gehouden. Prodi zei gisteren dat landsgrenzen veel makkelijker dicht te houden zijn, en dat desondanks toch ook veel Koerden over land Duitsland binnen komen. Napolitano zei eind vorige week hulpeloos dat de Duitsers het mogen zeggen als ze een oplossing weten.

De grenscontroles zijn niet het enige probleem. Duizenden clandestiene immigranten in Zuid-Italië hebben geprofiteerd van een leemte in de vreemdelingenwet. Wie wordt uitgewezen, kan vijftien dagen zijn gang gaan, en die tijd wordt meestal gebruikt om door te reizen. Er ligt een nieuw wetsvoorstel met daarin veel striktere controlemogelijkheden, maar dit voorstel zit al maanden vast in het parlement. Binnen de linkse partijen die het kabinet steunen bestaat veel aarzeling tegen aanscherping van het vreemdelingenbeleid.

Rome heeft er bij Ankara op aangedrongen de stroom in Turkije te stoppen. Daarbij hopen de Italianen nog wat krediet te hebben nadat minister van Buitenlandse Zaken Dini had gezegd dat de Europese Unie te snel Turkije de deur heeft gewezen. “Italië is altijd voorstander geweest van een sterke, diepgaande dialoog tussen de Europese Unie en Turkije”, onderstreepte Prodi gisteren.

Turkije roept nu dat het aanbod van politiek asiel de vluchtelingenstroom alleen maar aanwakkert. Rome zou daarmee de misdaadbendes in de kaart spelen die de reizen organiseren. Het antwoord komt via de Italiaanse pers, die gedetailleerde artikelen publiceert over hoe de Turkse misdaad miljoenen verdient aan de Koerden, met met naam en toenaam van de reisbureaus in Istanbul die daarbij zijn betrokken.