President sluit herstel monarchie in Roemenië uit

BOEKAREST, 5 JAN. President Emil Constantinescu van Roemenië heeft een referendum over een herstel van de monarchie uitgesloten zolang hij president is.

Tijdens een persconferentie in Boekarest zei Constantinescu dat “de kwestie van een referendum over de staatsvorm is gesloten” omdat het “illegaal en immoreel is” de Roemeense grondwet te veranderen. “Zolang mijn mandaat duurt zal ik geen wijziging van de regeringsvorm toestaan”, aldus de president.

Hij zei niet te willen tornen aan het recht van ex-koning Michael - in december 1947 door de communisten tot aftreden gedwongen - om zich na een halve eeuw ballingschap weer in Roemenië te vestigen, omdat “elke burger” dat recht heeft. Maar hij mag alleen terugkeren als hij de grondwet respecteert. Constantinescu onderbrak zijn vakantie voor de persconferentie. Premier Victor Ciorbea had al eerder gezegd dat de ex-koning welkom is op voorwaarde dat hij de huidige grondwet van Roemenië respecteert.

Het debat over de staatsvorm is de afgelopen twee weken opgelaaid door de vijftigste verjaardag van de afschaffing van de monarchie, eind december 1947, en door het besluit van Michael, eind december, zich weer permanent in Roemenië te vestigen. Ten tijde van het communisme en tijdens de regeringsperiode van de neo-communistische voorganger van Constantinescu, Ion Iliescu, was een terugkeer van Michael - en zelfs een bezoek aan zijn vaderland - uitgesloten. Onder Constantinescu is Michael wel herhaaldelijk in Roemenië op bezoek geweest en de ex-koning is door de president zelfs ingeschakeld als speciaal ambassadeur om de campagne voor de toetreding van Roemenië tot de NAVO kracht bij te zetten. De persoonlijke relaties tussen de ex-koning en de president (en diens regering) zijn zeer goed. In februari vorig jaar kreeg Michael het Roemeense staatsburgerschap terug dat hem door de communisten was afgepakt.

Michael maakte vorige week bekend zijn ballingsoord in Zwitserland te zullen verlaten en zich in Roemenië te vestigen. Hij voegde daaraan toe de vroegere bezittingen van het koningshuis niet te zullen opeisen. Toch heeft het besluit veel speculaties gewekt over zijn eventuele wens weer koning te worden. Een van de leiders van de extreem-nationalistische partijen in Roemenië beschuldigde de Duitse en de Amerikaanse regering er dit weekeinde van Constantinescu als “pion” aan het bewind te hebben gebracht met het uitdrukkelijke doel op de langere termijn de ex-koning weer aan de macht te helpen.

Ex-koning Michael wees vorige week zijn oudste dochter Margarita aan als erfgename van “al zijn titels en rechten”. De beslissing is een breuk met de traditie: de vooroorlogse grondwet van 1923 - op grond waarvan Michael koning werd en op grond waarvan hij zich nog altijd ziet als wettelijk staatshoofd van zijn land - voorziet alleen in erfopvolging door mannelijke nakomelingen. De ex-koning heeft vijf dochters, maar geen zoons. (Reuters, AFP)