Karpov mist mogelijkheid om tweekamp te beslissen

LAUSANNE, 5 JAN. Zaterdag om kwart voor zeven leek het een paar minuten lang alsof de match tussen Anatoli Karpov en Viswanathan Anand al beslist was. Karpov had de eerste van de zes partijen gewonnen. Als hij ook de tweede zou winnen, kon Anand alle hoop laten varen. En na een dolle en ondoorgrondelijke strijd was er nu inderdaad een manier om te winnen.

De computers waren de eersten die het zagen; de stelling was dan ook een kolfje naar hun hand. Maar ook voor mensen was het niet erg moeilijk. Karpov had nog vijf minuten. Hij kon bijna zijn volledige bedenktijd gebruiken, want daarna zou hij per zet dertig seconden extra krijgen, omdat er met de Fischerklok gespeeld wordt, en de volgende zetten zouden heel simpel zijn. Mits hij nu het goede idee vond natuurlijk.

Karpov dacht vier minuten na. Alle toeschouwers in de zaal hadden in hun koptelefoons van de commentatoren gehoord dat dit het moment was waarop Karpov een voorsprong kon nemen die niet meer in te halen zou zijn, en ook met welke zet dat zou moeten gebeuren. Karpov deed zijn zet. Het was een andere. Laat ik niet doen alsof ik een onpartijdig toeschouwer ben. Ik slaakte een zucht van verlichting en ik was niet de enige. De privileges die Karpov bij dit wereldkampioenschap heeft gekregen hebben velen tot aanhangers van Anand gemaakt.

In bliksemtempo kwamen de volgende zetten en toen de tijdcontrole bij de veertigste zet gehaald was en de kruitdamp was opgetrokken, had Karpov een stelling overgehouden die rijp was om opgegeven te worden. Toen stond het 1-1, de derde partij werd gisteren remise en vandaag op de vrije dag halverwege de match is de strijd dus weer helemaal open.

De partij van gisteren stelde niets voor, maar die van zaterdag was een van de opwindendste waarvan ik ooit getuige mocht zijn. In het begin zagen we, net als in de eerste partij, hoe goed Karpov op deze match is voorbereid. In november en december heeft hij de wereld rondgereisd om simultaans en demonstratiepartijen te spelen. Wie dacht dat hij zo aan het schaaktoerisme verslaafd was dat hij geen serieus werk meer deed, vergiste zich.

Zaterdag bleek hij een variant van het Spaans te hebben ingestudeerd die hij nog nooit eerder in zijn leven had gespeeld. Hij speelde het met zwier, met een kwaliteitsoffer. Anand had dat uit de weg kunnen gaan en dan had hij een tikje beter gestaan, maar met een punt achter wilde ook Anand wel om een hoge inzet spelen en hij ging graag op de verwikkelingen in.

Anand had een kwaliteit meer en een ver opgerukte vrijpion, maar zijn dame stond buiten spel. Karpov had twee verbonden vrijpionnen en mooi geplaatste stukken. Geen mens en geen computer kon iets verstandigs zeggen over de vraag wie de beste kansen had, en ook de spelers zelf wisten het niet.

Karpov was natuurlijk niet blij toen hij verloren had, maar hij hield zich goed, praatte nog wat met Anand en gaf beleefd antwoord op de vragen die op de korte persconferentie gesteld werden. Totdat iemand vroeg: “Toen u h-zes speelde, had u toen niet kunnen winnen met...“ Hij noemde de winstvariant. Karpov begreep wat hij gemist had, en het was alsof op dat moment het leven uit hem vloeide en op zijn stoel nog slechts een zwijgende pop achterbleef.

Over Karpov is vaak gezegd dat hij nooit zo gevaarlijk is als wanneer hij net verloren heeft. Hij is een man van staal. Dat hij gisteren in de derde partij zijn voordeel als witspeler alleen maar gebruikte om een snelle en onbenullige remise te maken, was een welkome verrassing voor Anand en een teken dat de klap van de vorige partij hard was aangekomen.

Wit Anand-zwart Karpov, tweede partij 1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Lf8-c5 6. c2-c3 b7-b5 7. La4-b3 d7-d6 8. a2-a4 Lc8-g4 9. d2-d3 0-0 10. h2-h3 Lg4xf3 11. Dd1xf3 Pc6-a5 12. Lb3-c2 b5-b4 13. Pb1-d2 Ta8-b8 14. Df3-e2 Tf8-e8 15. Pd2-f3 b4xc3 16. b2xc3 Pa5-b3 17. Lc2xb3 Tb8xb3 18. d3-d4 e5xd4 19. c3xd4 Tc3xf3 20. De2xf3 Lc5xd4 21. Ta1-a2 Pf6xe4 22. Df3-d3 c7-c5 23.Dd3xa6 d6-d5 24. a4-a5 c5-c4 25. Lc1-e3 Ld4-e5 26. Le3-b6 Dd8-d7 27. Da6-a7 Dd7-c6 28. Lb6-d4 Le5-c7 29. Ta2-b2 c4-c3 30. Tb1-b7 Te8-c8 31. Ld4-b6 Een slechte zet. De winst die Kasparov aangaf begint met 31. a6 31...Lc7-e5 32. Tb7xf7 c3-c2 33. Tf1-c1 Pe4-c3 34. Tf7-f3

Wit dreigt mat, maar zwart kan winnen met 34...Pe2+ 35. Kf1 De8, want op 36. Kxe2 zou volgen 36...Lb8+ 37. Te3 Db5+ 34...h7-h6 35. Da7-f7+ Kg8-h8 36. Tf3-e3 d5-d4 37. Te3xe5 d4-d3 38. Lb6-d4 Tc8-g8 39. Te5-e6 d3-d2 40. Te6xc6 d2xc1D+ 41. Kg1-h2 Nu staat wit gewonnen. Na 41...Pe2 (dreigt mat) geeft wit het eerst mat door te beginnen met 42. Lxg7+. Op 41...Dg5 wint 42. f4 41...Dc1-d2 42. Tc6-c8 Zwart gaf op.

Wit Karpov-zwart Anand, derde partij 1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. e2-e3 e7-e6 5. Pg1-f3 Pb8-d7 6. Lf1-d3 d5xc4 7. Ld3xc4 b7-b5 8. Lc4-d3 Lc8-b7 9. a2-a3 b5-b4 10. Pc3-e4 Pf6xe4 11. Ld3xe4 b4xa3 12. b2xa3 Lf8-d6 13. 0-0 0-0 14. Lc1-b2 Ta8-b8 15. Dd1-c2 c6-c5 16. Le4xb7 Het enige interessante moment. Karpov had het later over 16. Lxh7+ Kh8 17. d5 (17. Ld3 Lxf3 is minstens remise voor zwart) f5, wat goed voor zwart is. 16...Tb8xb7 17. d4xc5 Ld6xc5 18. Tf1-d1 Dd8-e7 19. a3-a4 Remise