'De voetballerij deformeert mensen'

Mark Wotte leidde vanochtend zijn eerste training bij FC Utrecht. De Hagenaar stapte tussentijds over van ADO Den Haag. Wotte (37) is nu de jongste trainer in de eredivisie. “Iedereen wil ooit trainer worden van Ajax, Feyenoord of PSV. Ik dus ook.”

UTRECHT, 5 JAN. Mark Wotte wist al lang wat hij zou zeggen als hij voor het eerst de kleedkamer van FC Utrecht zou binnenstappen. Goedemorgen heren, we gaan trainen. “Anderen gaan eerst praten en dan trainen. Ik niet. We gaan eerst lekker trainen. Daarna vertel ik ze wel wie Mark Wotte is en wat ik belangrijk vind.”

Wotte behoort tot een minderheid in de voetbalwereld. Hij heeft ook andere diploma's dan die van trainer en hecht aan normen en waarden. “Ik zou het vervelend vinden als iemand mij een onfatsoenlijke trainer zou noemen”, zegt hij. Wotte werd opgevoed met een groot gevoel voor rechtvaardigheid. Zijn vader vroeg zich dan ook af waarom hij zijn contract niet gewoon uitdiende bij ADO Den Haag. Want afspraak is afspraak.

Wotte: “Mijn vader is twintig jaar geleden in de maling genomen. Hij werd ontslagen omdat de directeur van de textielfabriek voor zichzelf koos en niet voor zijn werknemers. Ik heb hem uitgelegd hoe het met mij zat. Ouwe, ik heb van de voorzitter de toezegging gekregen dat ik weg mag als ik me kan verbeteren. En toen hij de bedragen hoorde, had hij er begrip voor. Ik moet ook aan mijn gezin denken.”

Wotte voelde zich tijdens de moeizame onderhandelingen over de ontbinding van zijn contract bij ADO Den Haag “een speelbal”. Dat ervoer hij als zeer vervelend. “Uiteindelijk ging het om een verschil van maar anderhalve ton.” Hij spande een arbitragezaak tegen zijn oude club aan. Wotte: “Ineens sta je lijnrecht tegenover mensen waarmee je anderhalf jaar lief en leed hebt gedeeld. Ik had er best begrip voor dat Den Haag tegensputterde. Het ging me om de manier waarop. Ik werd op mijn integriteit aangevallen. Dat heeft me diep geraakt. Voor mij was het toen ineens voorbij met Den Haag. Daarvoor had ik nog het idee van: oké, als we er niet uitkomen, ga ik daar gewoon weer verder.”

De nieuwe Utrecht-trainer heeft nooit overwogen vanwege het heersende onfatsoen het voetbal de rug toe te keren. “Ik wil niet voor wereldverbeteraar spelen. Een speler, Harrie Buisman is er wel uitgestapt. Hij vond dat het er te grof aan toeging. Dat vind ik een beetje overdreven. Maar ik ben het wel grotendeels met hem eens. Af en toe wordt er in het voetbal op ontoelaatbare wijze met mensen omgegaan. De voetballerij deformeert mensen. Op privégebied zullen de meesten wel aan normen en waarden hechten. In het voetbal zetten ze een masker op. Dan vinden ze blijkbaar dat ze zich hard moeten opstellen.

“De zwakte van het voetbal is dat mensen soms op grond van hun vermogen een functie verkrijgen en niet door hun kwaliteiten. Iedereen wil zich ermee bemoeien en denkt het te weten. Maar hoeveel mensen hebben echt verstand van voetbal? Ik denk net zo veel als mensen die een valse van een echte Rembrandt kunnen onderscheiden.”

FC Utrecht zocht heel bewust naar een type trainer als Wotte. “Ze wilden geen schreeuwlelijk en geen entertainer”, weet de Hagenaar. “De nieuwe trainer moest passen in de stijl van technisch directeur Hans van Breukelen.” Wotte viel de afgelopen anderhalf jaar vooral op door de periodetitels die hij met een jeugdig ADO Den Haag won. “Tijdens mijn eerste gesprek, op een zondagavond bij de voorzitter thuis, werd gevraagd waarom ik vond dat ik bij FC Utrecht paste. Ik heb het omgedraaid. Waarom dachten zij dat ik geschikt was voor Utrecht?”

Wotte wist al snel dat hij trainer wilde worden. Als speler was hij geen echte topper hoewel hij wel vier keer in het eerste elftal van Feyenoord uitkwam. Hij was pas 22 jaar toen hij bij ADO de mini-welpen ging trainen. Vervolgens stapte hij in het Haagse Zuiderpark steeds naar een oudere leeftijdsgroep over, totdat hij assistent van de hoofdtrainer werd. Na een periode op het hoogste amateurniveau bij FC Lisse keerde hij als technisch directeur terug bij Den Haag.

Hij was al eerder even hoofdtrainer op het hoogste niveau. In februari '92 nam Wotte het bij FC Den Haag over van de ontslagen Co Adriaanse (“Een van de beste trainers van Nederland”), bij wie hij assistent was geweest. Wotte pakte een punt per wedstrijd, maar kon in de nacompetitie degradatie niet voorkomen. “Vanaf dat moment wist ik wel dat ik de kwaliteiten had om het op het hoogste niveau te redden. Jongens van mijn lichting trainen al in de eredivisie, Calderwood, Jol, Van der Zee. Ik wilde dat ook. Het betaald voetbal in Nederland wordt in de eredivisie gespeeld. Maar ik had nog wel tijd. Eerst had ik ook de gedachte dat wij omhoog moesten, dus met Den Haag. Daarna werd het ik. Want ADO Den Haag staat stil en wekt niet de indruk dat het binnenkort een grote stap voorwaarts gaat maken.”

Ideaal is het voor een trainer niet om halverwege het seizoen bij een club te beginnen. Wotte: “Ik heb FC Utrecht gevraagd of ik niet per 1 juli kon starten, maar dat ging niet. Ze hadden met Nol de Ruiter afgesproken dat hij het tot de winterstop zou doen.” De nieuwe trainer heeft tot 8 februari, wanneer de eerstvolgende wedstrijd tegen Feyenoord op het programma staat, de tijd om de ploeg aan hem te laten wennen en andersom. “Bij Den Haag was ik alles, had ik respect verworven, maar in Utrecht ben ik nog niks. Daar moet ik nu aan gaan werken. Maar de sfeer bepaal jezelf. Als er geen gezonde voetbalsfeer heerst, moet ik daar voor zorgen. In mijn beginperiode bij Den Haag heb ik een speler laten wegsturen. Hij verpestte de sfeer en één speler kan het verschil zijn tussen winnen en verliezen.”

FC Utrecht klom onder interim-trainer De Ruiter, die het in oktober van Ron Spelbos overnam, uit de degradatiezone en staat nu op de elfde plaats. De club heeft echter grotere ambities. Dat werd aan het begin van de competitie ook uitgesproken en de term Challenger, uitdager, werd gebezigd. Wotte beschouwt dat niet als een belasting. “Waarom mag FC Utrecht niet de positie nastreven die Heerenveen en Vitesse nu innemen? Zo'n visie moet je dan ook kunnen uitdragen. Er lopen al genoeg lafbekken in Nederland rond.”

Wotte staat voor een belangrijke periode in Nieuw-Galgenwaard. “Iedereen wil ooit trainer worden bij Ajax, Feyenoord of PSV. Ik dus ook. Ik kan het wel ontkennen, maar ik ben geen huichelaar. Alleen zeg ik niet dat het binnen vijf jaar moet gebeuren. Het mag ook binnen vijftien jaar zijn. Zoiets valt niet te plannen. Beenhakker degradeerde met Volendam en kreeg vervolgens een contract bij Real Madrid. Dus waar praten we over?

“Moet ik wanhopig worden als ik straks bij Utrecht faal? Ik dacht het niet, hè. Het hoeft niet altijd aan de trainer te liggen. Ze kunnen ook zo maar een half elftal onder je kont verkopen. In 1992 zorgde twintig minuten vechten van de Den Haag-aanhang voor onze degradatie. De Adelaarshorst werd zo'n beetje verbouwd en toen we weer konden spelen, waren we helemaal van slag en kwamen we met 3-0 achter tegen Go Ahead. Ben ik dan ineens een slechte trainer?”

Mark Wotte (Foto Robert Vos)