DAVID LEVY; Nooit voor vol aangezien

TEL AVIV, 5 JAN. “David Levy is een echte man”. Zo groot is de verrassing dat deze politieke jongleur daadwerkelijk aftreedt, dat vriend en vijand hem vandaag deze ere-titel geven. In het verleden heeft de zeer emotionele Levy, die een ego heeft dat niet onderdoet voor dat van premier Benjamin Netanyahu, vaker met aftreden gedreigd. Op het laatste nippertje deinsde hij steeds voor deze sprong in het koude water van de Israelische politiek terug. Ook hij weet dat aftreden in de bikkelharde politieke jungle vaak het einde is van een politieke carrière.

Ministers, parlementariërs en top-commentatoren waren zelfs verbijsterd over zijn politieke moed. Gisteren revancheerde Levy zich voor de politieke en persoonlijke vernederingen die hij van de zijde van premier Netanyahu had moeten incasseren. Van een minimale vertrouwensband tussen deze premier en zijn ambitieuze minister van Buitenlandse Zaken was geen sprake. Een soortgelijke situatie bestond toen Likud-leider Yitzhak Shamir premier was en David Levy ook minister van Buitenlandse Zaken. Shamir liet Levy thuis toen hij in 1991 aan het hoofd van de Israelische delegatie met onderminister van Buitenlandse Zaken Benjamin Netanyahu naar de Madridse vredesconferentie vloog. In Madrid steeg de politieke ster van de verbaal zeer begaafde Netanyahu tot grote hoogte. Levy had daarna geen schijn van kans meer om Shamir als partijleider op te volgen. De kaarten waren toen al door de handige Netanyahu geschud. Het is Levy's tragiek dat hij als Marokkaanse jood door de politieke elite van Likud nooit voor vol is aangezien. Likud had hem nodig als stemmenvanger van de Marokkaans-joodse stem. Daarna werd hij beloond met een vice-premierschap en/of ministerie van buitenlandse zaken. Maar naar hem geluisterd werd er niet.

En toch heeft deze vrijwel geen woord Engels sprekende ex-bouwvakker en vader van tien kinderen in het verleden van diep politiek inzicht getuigd. In 1984 was zijn stem in de regering van nationale eenheid onder premier Shimon Peres doorslaggevend voor het terugtrekken van de Israelische troepen uit Libanon.

Nu hij ook in de Palestijnse kwestie gematigder en pragmatischer is dan premier Netanyahu wordt gesuggereerd dat zijn plaats eigenlijk in de Arbeidspartij van Ehud Barak is. Gisteren reageerde hij woedend op vragen in die richting. David Levy wil eindelijk zijn 'eigen man' zijn en aan het hoofd van zijn Gesher-partij de hoogst waarschijnlijk vervroegde verkiezingen ingaan als pleitbezorger van de zwakke groeperingen in de Israelische maatschappij.

Het anti-sociale beleid en de vertragingstactiek van Netanyahu in het vredesoverleg met de Palestijnen zijn de zware politieke argumenten waarmee Levy zijn opstappen rechtvaardigt. Toen hij gisteren zei “niet meer te kunnen” doelde hij niet alleen op zijn totale afwijzing van de politieke koers van de regering. Hij wilde er ook mee zeggen geen gram vertrouwen meer te hebben in Netanyahu.

Gisteren stond Levy als een trotse politicus op zijn eer. Hij was gelukkig diegenen in het ongelijk te stellen die hem voor een charlatan aanzagen, zijn dreigementen niet serieus namen en zonder meer aannamen dat hij het ministerschap, de eer en de Volvo, verkoos boven het politieke avontuur. Levy heeft zich gisteren van dat imago proberen te bevrijden. Hij liet zich niet meer kopen met de fondsen die Netanyahu en diens minister van Financiën, Yacov Ne'eman, plotseling wel op de begroting voor zijn sociale eisen hadden gevonden. Voor hem woog het veel zwaarder dat dit tweetal zich niet aan de beloften had gehouden om in de begroting flink ruimte te maken voor de aanpak van de ernstige sociale problematiek in de ontwikkelingssteden en wel met honderden miljoenen guldens had gestrooid om de ultra-orthodoxe religieuze partijen binnen de coalitie te houden. Vooral de opmerkelijke 'begrotingswinst' van de sefardische religieuze Shas-partij zit hem dwars. Zijn Gesher-partij en Shas putten hun politieke kracht immers uit de grote Marokkaanse gemeenschap. Met zoveel honderden miljoenen guldens voor haar onderwijsprogramma en andere specifieke belangen nam Shas in de begroting voor 1998 een flink voorschot op Gesher. In de stembus zou zich dat kunnen vertalen in een verdere versterking van Shas op rekening van Gesher.

Terwijl dat aspect van Netanyahu's misrekening het strootje was dat de rug van de kameel brak, zag Levy ook Netanyahu's Palestijnse politiek als een gevaar voor de veiligheid voor Israel. Gisteren viel hij opnieuw de weigering van Netanyahu aan om met de Palestijnen verder te gaan conform door Israel getekende internationale akkoorden. Eerder had hij verscheidene keren gewaarschuwd dat deze politiek uiteindelijk tot een frontale botsing met de VS en de EU zal leiden.

In de regering was Levy een 'duif'. In zijn pragmatische benadering van de Palestijnse problematiek vond hij gehoor bij de minister van Defensie, Yitzhak Mordechai. Beiden botsten regelmatig in het kernkabinet met minister Ariel Sharon, die met Netanyahu de harde lijn jegens de Palestijnen voorstond. De zo verguisde Levy, het onderwerp van tientallen grappen over zijn domheid, neemt op kritieke momenten in Israels geschiedenis vaak juiste beslissingen. Hij is ervan overtuigd dat zijn politieke kompas hem nu weer de juiste richting heeft aangegeven. Levy heeft zijn laatste woord in de Israelische politiek nog niet gesproken