Toeters met visuele effecten

Concert: Nederlands Blazers Ensemble o.l.v. Roy Goodman, m.m.v. Arthur Stefanowicz (countertenor), Evan Ziporyn (basklarinet), Jochem Paap (geluidsalchimist), Angelika Oei (chorografie), Anne Katrine Haugen (dans), Farooq Chaudry (dans). Programma: werken van Grainger, Levinas, Bedford, Castello, Peri, Rihm, Nyam, Schnittke, Ziporyn, Speedy J. Gehoord: 1/1 Concertgebouw Amsterdam.

Ze zaten verpakt in een kringloop-papieren doos van zes bij acht meter, de trompetten en trombones van het Nederlands Blazers Ensemble die het nieuwe jaar openden door met hun glanzende gouden koppen nieuwsgierig de wand ervan te doorklieven. Uit die reusachtige doos had al een elastische versie van Ye Banks and Braes O'Bonnie Doon, Percy Graingers bewerking van een Schots volksliedje, geklonken. Nu versmolten (koper)blazers, kazoos en slagwerk in de onheilspellende klankvelden van Les Réciproques, Appels, van Michael Levinas.

Niet alleen door de papierkeuze gaf het Nederlands Blazers Ensemble bij de start van 1998 blijk van milieubesef, ook over het incasserings-vermogen van het publiek was nagedacht. Dit jaar geen kapotte koptelefoons en ander technische vernuft, maar gewoon een tot Händel with care betitelde aaneenschakeling van composities met aardige visuele effecten.

“Die toeters die door die muur heenkwamen, dat vond ik het grappigst!”, zou mijn vierjarige dochtertje later verklaren, maar haar vriendin dacht er anders over. “Als die herrie is afgelopen, gaat het dan beginnen?” schreeuwde ze met haar handen stijf tegen haar oren gedrukt.

Met het op Dowlands Lacrimae geïnspireerde Even now, een stemmige blazers-song van David Bedford, deed de harmonie zijn intrede. Daarna veranderde het Concertgebouw even in de San Marco met Dario Castello's Sonata Duodecima en Jacopo Peri's Intermedi uit La Pellegrina, waarbij balkons, middenpaden en open deuren werden benut om de meerstemmigheid te effectueren. Ook tijdens de duistere klankorgieën van Wolfgang Rihm, die in zijn Etude pour Séraphin de waanzin bejubelt, spookten er enge stemmen rond in alle hoeken en gaten van de Grote Zaal.

Daarna deed, gehuld in een kartonnen mantel en bekroond met een gouden sierkooi vol juwelen en gevleugelde engelen, eindelijk de aangekondigde gast uit lang vervlogen tijden zijn intrede: de koning, of liever de koningin, in de gedaante van countertenor Arthur Stefanowicz, die op fenomenale wijze stem gaf aan de snoeverij van de Soemerische oppergodin Inanna in Michael Nymans A Watery Death uit The Draughtmans Contract.

Ook nu had VPRO's Villa Achterwerk weer een prijsvraag voor jonge componisten bedacht. Maarten Hogenhuis (11) en Ruben Libgott (12) schreven wervelende muziek bij een 'stomme' dans, Nynke Pieters (12) opteerde voor romantiek, terwijl Sanne Bolten (7) zich uitleefde op de computer in de muziekstudio van haar vader met Oestvolskaja-achtige heipaaldreunen.

Op Schnittke marcheerden de winnaars het podium op, waar Anne Katrine Haugen en Farooq Chaudry in een wilde choreografie van Angelika Oei tot viermaal toe hun balletmuziek illustreerden. Basklarinettist Evan Ziporin schitterde daarna als drievoudig solist in zijn ingenieuze Tsmindao Ghmerto, en Jochem Paap, bijgenaamd Speedy J, rukte alles uit de synthesizer om Händel with care tot een oorverdovende klankfabriek te transformeren.

Countertenor Stefanowicz sloot het feestprogramma op komische wijze af met een gezongen versie van Bedfords Even Now en Dean Martins Memories are made of this, waarna het Nederlands Blazers Ensemble de grote verdwijntruc uithaalde in de nu met doeken en lichteffecten verpakte muziekdoos op het podium.