Teach-ins tegen geluidshinder in 1968

Als het waar is dat de geschiedenis zich herhaalt, dan geldt dat bij uitstek voor de luchthaven Schiphol. Na een planning en bouw waaraan meer dan twintig jaar was gewerkt werd op 28 april 1967 door koningin Juliana officieel de nieuwe luchthaven Schiphol-Centrum geopend. Maar dat betekende geenszins een voorlopig einde aan de bouwactiviteiten.

Want geen planner kon in die tijd al voorzien - een opmerkelijke parallel overigens met de tegenwoordige hoog oplaaiende maatschappelijke discussies rond de luchthaven - hoe snel ook dit nieuwe Schiphol weer in een te krap jasje zou zitten.

Nog voor de voltooiing van het banenstelsel met de Zwanenburgbaan in april 1968 waren al geluiden te beluisteren voor de aanleg van een vijfde baan, die uiterlijk 2003 zal worden aangelegd. Teach-ins tegen geluidshinder en de aandacht daarvoor van de pers plus de vertraging bij het beslissen over de aanleg van een spoorlijn, bezorgde de Schiphol-directie in die jaren de nodige hoofdbrekens.

Nieuwe infra-structuur voor Schiphol moest voortdurend worden aangepast. Want niemand wist hoe de snel expanderende burgerluchtvaart zich zou ontwikkelen. Moest Schiphol - dat van meet af aan te weinig parkeerplaatsen voor de vliegtuigen had - zich inrichten op de komst van supersonische vliegtuigen als de Concorde of zouden zogeheten wide-bodies als de DC10- en de Boeing 747-toestellen? Hoe moest Schiphol anticiperen op de luchtvervoersmarkt? Ook het vervoer van vracht nam onder meer na een hardnekkige zeehavenstaking in New York eind jaren zestig plotseling een ongekend hoge vlucht. Welke maatregelen moesten worden genomen om de geluidshinder, die in de discussie rond uitbreiding van de luchthaven toen al een steeds prominentere rol speelde, te beteugelen? Het waren vragen waar zowel politiek Den Haag als het luchthavenbedrijf zelf ook in die dagen al nauwelijks raad mee wist.

Wat wel concreet was waren de groeicijfers. In 1920 werden nog 440 passagiers vervoerd op Schiphol. Bij de opening van de nieuwe luchthaven in 1967 was de groei begroot op zes miljoen passagiers per jaar. Dat aantal bleek vier jaar later al achterhaald. Vandaag de dag zit Schiphol op ruim 28 miljoen passagiers. In 1996 overschreed het aantal tonnen vracht voor het eerst het miljoen.

Mede door de snel stijgende inkomsten uit niet gerelateerde luchtvaartactviteiten (tax free, shoppingcentra, concessies voor huren en pachten) is Schiphol sinds begin jaren tachtig al doelgericht bezig een volledig marktgerichte onderneming te worden. Zo speelde Schiphol een leidende rol in de promotie van Nederland als Europees distributiecentrum. Die nieuwe koers werd in 1985 vastgelegd in een beleidsplan met forse investeringen.

De foto laat zien hoe het allemaal begon op de nieuwe lokatie. De oude, 55 meter hoge verkeerstoren heeft sinds 1967 bijna vijfentwintig jaar dienst gedaan, maar is inmiddels vervangen door een nieuwe toren van 106 meter. De oude toren kan nog steeds als 'back-up' worden gebruikt. De oude toren zit vast aan het gebouw waar vroeger de directie van Schiphol kantoor hield. De KLM-directie heeft nooit op Schiphol-Centrum gezeten. Na de verhuizing van Schiphol-Oost werd een nieuw hoofdkantoor in Amstelveen betrokken.