Stemgedrag tribaal; Moi winnaar verkiezingen in Kenia

NAIROBI, 2 JAN. De president van Kenia, Daniël arap Moi, heeft volgens voorlopige uitslagen de chaotisch verlopen presidentsverkiezingen gewonnen. De verdeelde oppositiepartijen kregen meer stemmen dan verwacht.

Vanochtend was driekwart van de stemmen geteld. Moi had iets meer dan twee miljoen kiezers achter zich verzameld en oppositiekandidaat Mwai Kibaki 1,65 miljoen. Daarna volgden de andere oppositiekandidaten: Raila Odinga, Michael Wamalwa en Charity Ngilu. Ngilu, de eerste vrouwelijke presidentskandidaat uit de Keniaanse geschiedenis, vergaarde veel minder stemmen dan verwacht. Alle oppositiekandidaten voor het presidentsschap tezamen kregen méér stemmen dan Moi.

Volgens de Keniaanse kieswet wordt een presidentskandidaat in de eerste ronde verkozen als hij beschikt over een eenvoudige landelijke meerderheid, mits hij in vijf van de acht provincies minimaal een kwart van de stemmen haalt. Volgens een analyse van de Keniaanse staatstelevisie heeft Moi die buit inmiddels binnen. Evenals bij de verkiezingen in 1992 kan worden geconcludeerd dat Moi niet zozeer heeft gewonnen, maar dat de oppositie heeft verloren als gevolg van haar verdeeldheid.

De Kenianen stemden opnieuw goeddeels op tribale grondslag. Alle presidentskandidaten behaalden in hun respectievelijke stamgebieden een overgrote meerderheid. Moi kreeg in de Centrale Provincie, het woongebied van Kenia's grootste stam, de Kikuyu, slechts vijf procent van de stemmen en de Kikuyu-kandidaat Mwai Kibaki tachtig. In zijn tribale bolwerk Rift Valley, de grootste provincie van het land, kreeg de president 73 procent. In de hoofdstad Nairobi stemde twintig procent op Moi. Alleen Ngilu, Moi en Kibaki behaalden stemmen buiten hun eigen stamgebieden. Bij de parlementsverkiezingen behaalde Mois regeringspartij KANU - opnieuw - geen enkele zetel in de Centrale Provincie en in Nairobi verloor KANU zijn enige zetel.

De twee oppositiekandidaten Mwai Kibaki en Raila Odinga zeiden gisteren de uitslag niet te erkennen als Moi wint. Odinga had eerder gewaarschuwd voor ernstige onlusten als gevolg van “de manipulatie van de verkiezingen” door Moi. Ook de regeringspartij KANU heeft geklaagd over de chaos bij de verkiezingen en over de talrijke gemelde onregelmatigheden. Moi sprak woensdag van een poging van de oppositiepartijen de uitslag te vervalsen nadat ze “de kiescommissie hadden geïnfiltreerd”. De regering waarschuwde gisteravond dat iedere poging de rust in het land te verstoren met harde maatregelen zal worden beantwoord.

Zo groot was de wanorde bij de verkiezingen dat er gisteren tijdens het tellen van de stemmen nog in tien kiesdistricten werd gestemd. In enkele stemlokalen liepen bij het tellen de spanningen hoop op en braken er gevechten uit. Plastic stoelen vlogen als projectielen door de lucht in een stembureau in Nairobi na een conflict over de uitslag. De politie greep in om de stembussen te beschermen.

Bij de parlementsverkiezingen rolden enkele bekende hoofden. Drie ministers verloren hun zetels. Uhuru Kenyatta, telg uit de familie van Kenia's eerste president, verloor als kandidaat voor KANU in zijn kiesdistrict en de politieke veteraan Martin Shikuku als oppositiekandidaat. Naar het laat zich aanzien zal KANU in het parlement terugkeren met een geslonken meerderheid. Twee radicale oppositiekandidaten werden niet herkozen in hun eigen kiesdistrict: de ex-politieke gevangene Koigi wa Wamwere en de milieu-activiste Wangari Maathai.