Ramadan; ELIZABETH TERMEER

In het gezelschap van onze eerstejaarsstudente kijken we naar een uitzending van de Marokkaanse televisiezender MBC die verslag doet van de traditionele ramadandiensten in de grote moskee van Mekka. We luisteren naar de meeslepende stem van de voorzanger die het gebed zingt waarvan we intussen fragmenten beginnen te herkennen: bismillahi r-rahmani r-rahiem, in de naam van God de barmhartige Erbarmer.

We zien pelgrims meeprevelen, van wie sommigen de ontroering niet kunnen bedwingen. Alleen mannen komen in beeld, biddende vrouwen mogen blijkbaar niet aan het oog van de wereld getoond worden. We kijken naar de traag kolkende stroom pelgrims in hun voorgeschreven kledij van ongenaaide witte lappen rondom de Ka'aba, de zwarte steen die is ingemetseld in het vierkante huis midden op het plein, en die al in de pre-islamitische tijd pelgrims naar Mekka lokte. We leggen onze studente de betekenis van het een en ander uit: een zevenvoudige omgang moet de pelgrim maken, zeven keer rond de steen, tegen de wijzers van de klok in. Het getal zeven is een heilig getal, zeggen wij dan, misschien herinner je je dat nog wel van de bijbelles. Daar moet ze even om lachen.

Op de openbare basisschool kozen wij voor haar niet het door medescholieren veel toffer geachte HVO van de Humanistische Bond, dat gedachtegoed konden wij haar zelf ook wel bijbrengen. Liever stuurden we onze dochter naar de wekelijkse bijbelles van meester Maurits, die aan de plaatselijke hervormde kerk verbonden was. Veel concrete kennis heeft ze daar echter niet aan overgehouden. De grote bewondering van meester Maurits voor de tot eerste-christen bekeerde Charlton Heston is debet aan haar stellige overtuiging dat Ben Hur in de bijbel voorkomt. Overigens kan degene die haar jongere zus vraagt welke bijbelpersonages zij zich nu nog herinnert, rekenen op een antwoord in de trant van 'Adam, Eva en Yasser Arafat', dus het kan altijd nog erger. Onze studente toont zich vanavond tot leren bereid. Ze vraagt niet om te mogen zappen naar RTL4, hoewel daar toch een waar gebeurd incestdrama aan de gang is. Ze stelt zelfs zo nu en dan een vraag. Maar als ze ziet hoe de duizenden mannen in de moskee zich op het ritme van Allahoe akbar op en neer ter aarde werpen, moet ze glimlachen. “Niet gek voor al die stijve kerels”, zegt ze. “Ze doen de wave.”