Levi al met één been buiten regering Israel

De Israelische minister van Buitenlandse Zaken, David Levi, dreigde gisteren met aftreden. Stevent de regering-Netanyahu af op het einde?

TEL AVIV, 2 JAN. De betrekkelijk snel oplopende werkloosheid in Israel als gevolg van de geringe economische groei maakt het dreigement van de minister van Buitenlandse Zaken, David Levi, om af te treden serieus. De toon op zijn persconferentie van gisteren was dan ook scherper dan ooit. Zijn aanvallen op het binnen- en buitenlandse beleid van premier Netanyahu hebben hem al met één been buiten de regering geplaatst. Boven zijn hoofd hangt echter een dikke wolk van ongeloofwaardigheid omdat hij vaker met aftreden heeft geschermd maar op het laatste moment zijn dreigement niet in daden omzette.

Hoewel hij van de status van het ministerschap van Buitenlandse Zaken geniet is Levi in de eerste plaats een vertegenwoordiger van de zwakkere sociale groeperingen in de Israelische samenleving. Deze Israeliër van Marokkaanse afkomst heeft als bouwvakker werkloosheid aan den lijve ondervonden. Ook als inwoner van de ontwikkelingsstad Beit-Shean kent hij de problematiek van de werkloosheid uit de eerste hand. Vooral de ontwikkelingssteden in het noorden en zuiden van Israel worden getroffen door chronische en ernstige werkloosheid.

Levi heeft gisteren - met het oog op mogelijke vervroegde algemene verkiezingen - het moment van zijn felle aanval op het sociale beleid van de regering-Netanyahu goed gekozen. Eerder had hij al aangekondigd dat zijn Gesher-fractie (vijf zetels in de Knesset) in Likud als een onafhankelijke partij met een duidelijk sociaal programma aan de volgende algemene verkiezingen zal meedoen.

Volgens critici getuigt het van kortzichtigheid dat Netanyahu Levi's politieke storm niet heeft zien aankomen. Levi had gisteren goede redenen om kwaad te zijn omdat Netanyahu niets heeft gedaan om de sociale beloften die hij hem eerder had gegeven, in de begroting voor 1998 tot uitdrukking te laten komen. Daarentegen lieten Netanyahu en diens minister van Financiën, Yaacov Ne'eman, zich wel chanteren door andere coalitiepartijen die voor hun achterban honderden miljoenen guldens in de wacht sleepten. De religieuze partijen scoorden uitstekend met voorrechten op het gebied van huisvesting en religieus onderwijs. De Nationale Religieuze Partij en de ultranationalistische Vaderlandspartij (die de regering met twee zetels steunt zonder er deel van uit te maken) wisten geld uit de schatkist te bemachtigen voor versterkingen van de nederzettingen in bezet gebied. De Russische immigrantenpartij boekte ook een winst van een paar honderd miljoen gulden voor allerlei belangen van de achterban.

Om aan de eisen van zijn coalitiepartners te voldoen heeft Netanyahu de begroting maximaal opgerekt. De reserves voor 1998 zijn nu al uitgeput. Op papier heeft de premier dan ook geen speelruimte in de begroting om Levi te paaien. Minister van Financiën Ne'eman, die principieel weigert om het begrotingstekort verder te vergroten, is tegelijkertijd tegen het heffen van nieuwe belastingen. Het offeren van Ne'eman is een van Netany ahu's mogelijkheden om Levi in de regering te houden. Ondanks de persoonlijke rivaliteit tussen de premier en de minister van Buitenlandse Zaken (die beiden als ijdeltuiten bekendstaan) moet Netanyahu Levi wel in de regering houden om - overeenkomstig de Amerikaanse eis - snel te beslissen over een verdere terugtrekking van de Westelijke Jordaanoever.

Zonder Levi in de regeringscoalitie wordt Netanyahu door de tegenstanders van verdere terugtrekking gegijzeld. In dat geval zullen waarschijnlijk de gematigde religieuze Shas-partij en de Derde Weg van minister Avigdor Kahalani een regeringscrisis forceren. Geconfronteerd met dit voor hem naargeestige scenario zal Netanyahu de komende dagen al het mogelijke doen om voor maandag op de begroting een opening te vinden voor de eisen van Levi. Die laatste heeft, aldus politieke commentatoren, zulk hoog spel gespeeld dat hij alleen als overwinnaar in de regering kan blijven. Levi is een van de weinige ministers die, aldus zijn medestanders, een sterk besef hebben van het verband tussen vrede en economie. Premier Netanyahu lijkt te denken dat Israel zich ondanks vijandschap met de Arabische wereld toch voorspoedig kan ontwikkelen. De premier ziet de breuk in het vredesproces dan ook niet als een van de redenen van de economische problemen van Israel. Volgens hem is de werkloosheid het gevolg van de herstructurering van de economie. Minister van Buitenlandse Zaken Levi is het daar absoluut niet mee eens.