Zeekool en landpaling

Sinds een paar weken verkoopt uw visboer groente. Tuiniert de visboer tegenwoordig? Nee, het is een minder branchevervagend verschijnsel dan het lijkt. Zeewier is de nieuwe handelswaar.

In Europa is zeewier als voedsel niet populair. Al eten we er meer van dan we denken. Het zit als stabilisator, emulgator en gel in chocolademelk, bier, snoep en sla- tjes. 'Hemels gras' heet een zeewier in Japan. Daaruit blijkt al de appreciatie voor het onmisbare ingrediënt in de Japanse keuken, als smaakmaker, garnering en als bijgerecht. Ook Chinezen, IJslanders, Koreanen, Amerikaanse indianen, Hawaiianen en Eskimo's eten vanouds zeewier. Europeanen alleen in tijd van nood. Zoals kapitein Bligh, slachtoffer van de muiterij op de Bounty, die in 1789 met zijn kornuiten een tocht van 3.600 zeemijlen overleefde op een dieet van oesters, varkensvlees, rum, meeuwen en zeewier.

In ons land is zeewier alleen bij het biologisch-dynamisch koken in zwang. En de fervente aanhangers ervan beschouwen het als een wondermiddel. Zeewier zou niet alleen voedzaam zijn, de aderen versterken, de bloeddruk verlagen, het cholesterol oplossen, bloedarmoede bestrijden, de eetlust bevorderen én overgewicht voorkomen, maar ook zware metalen, gifstoffen en zelfs radioactiviteit uit het lichaam verwijderen.

In elk geval is zeewier voedzamer dan spinazie en het gehalte aan belangrijke voedingsstoffen als ijzer en sporenelementen is vele malen hoger. Had Popeye dat maar geweten, dan hoefde hij op zijn zeereizen niet zoveel blikken spinazie mee te sjouwen. Als 'sailorman' had hij de bron van zijn bijzondere krachten zo van de zeebodem kunnen plukken.

De populariteit van zeewier moet nodig wijder worden verbreid. De afgelopen weken zijn in Nederland verschillende zeewierproducten geïntroduceerd. Niet alleen de visboer, ook de slijter vormt een onvermoed afzetkanaal van de oogst van de zee. Hij verkoopt 'Zacht Zilt', een zeewierjenever met 30 procent alcohol. De fles heeft de vorm en de kleuren van een vuurtoren en kan na het leegdrinken worden gebruikt als olielamp. De jenever is mild met een lichte zeewiersmaak. Bij zo'n borrel past een zilte knabbel. En daarin is voorzien met de 'Beauvie Rainbows', hartige zeewierbiscuits. Ze hebben een geprononceerde smaak, koekjes voor volwassenen. Zo draagt ook de bakker zijn steentje bij.

De oorsprong van de commerciële exploitatie van zeewier is een eetbaar milieuprobleem: de te overvloedige groei van zeesla (Ulva), een groenwier, in de Oosterschelde en het Veerse meer. De oogst van de zeesla begint, afhankelijk van het weer, in juni of juli en duurt maar een paar maanden. Dat maakt het lastig om de zeesla als een product van betekenis op de markt te brengen. Er moet vraag zijn om het aanbod op gang te brengen. Maar zolang er geen aanbod is, is er geen vraag. De zeewierproducten die nu zijn geïntroduceerd worden, dan ook geïmporteerd uit Frankrijk. Met het Zeeuwse zeewier - zeg maar Zeeuwwier - lukt het misschien later.

Om de afzet te garanderen moet zeewier vooral als delicatesse een plaats in de Nederlandse keuken verwerven. Sommige Zeeuwse restaurants hebben al gerechten met zeewier op de kaart staan, salades, visschotels en zelfs toetjes. Op de onlangs gehouden Fair Culinair werd geprobeerd de fervente hobbykok voor zeewier te winnen. En het moet gezegd, zeesla in tempurabeslag is een goede begeleider bij een stevige vis.

Om de afstand tot de consument te verkleinen, gebruiken producenten en importeurs liever het vertrouwde woord groente in plaats van zeewier. De lange groenige wieren noemen ze zeespaghetti. Dezelfde wieren geknipt in stukjes van zes centimeter hebben de naam zeeboontjes gekregen. De soort die eruit ziet als losse, geplukte sla, heet zeesla en een rood-bruinkleurige variant is rode zeekool. Een merkwaardig fenomeen is dat gebruik van eeteufemismen en voedselpseudoniemen. Eten we liever producten onder schuilnamen dan dat we echt willen weten wat er op ons bord ligt? Voor de importeur die Nederland aan het slangenvlees wil krijgen: probeer het eens aan het volk te slijten als grasaal of landpaling.

    • Joep Habets