Hollands Dagboek

Gerbert Oosterlaken (38) is varkenshouder en akkerbouwer. Hij nam in 1982 het bedrijf van zijn ouders in Beers over. Sinds 1995 is hij belast met de zorg voor het zeugenbedrijf van zijn schoonouders, 'en het vleesvarkensbedrijf thuis'. Zijn vrouw Antonet doet de boekhouding. Oosterlaken is als vice-voorzitter van de gewestelijke Vakgroep Varkenshouderij actief in de Noord-Brabantse Christelijke Boerenbond (NCB).

Woensdag 19 november

Ik sta om 7.00 uur op om samen met onze kinderen Marieke (7), Lisette (5) en William (3) te ontbijten. Antonet brengt onze meiden naar school, waarna ik naar het zeugenbedrijf rijd op ongeveer tien kilometer afstand. Hier heb ik een afspraak met de voorlichter van de mengvoerindustrie om de technische gang van zaken te bespreken. Samen met hem loop ik door het bedrijf en bespreek de knelpunten. Het ziet er goed uit, al zitten er in dit bedrijf op dit moment veel meer dieren dan normaal, omdat de opkoopregeling door de overheid is stilgelegd. De voorlichter is blij dat hij weer eens op ons bedrijf mag komen. Sinds 11 februari is hij niet meer geweest, in verband met beperking van besmettingsrisico's. Sinds 6 februari is in onze omgeving geen vervoer van varkens meer mogelijk. Op 9 mei is het bedrijf preventief geruimd omdat in onze buurt een aantal bedrijven met varkenspest is geconfronteerd. Gelukkig dat de varkenspest tot staan lijkt gebracht.

Om 11.30 uur volgt een afspraak met de dierenarts die voor de overheid bloed moet komen tappen om aan te tonen dat ons bedrijf nog steeds vrij is van varkenspest. In ongeveer twee uur tijd wordt er bij 185 dieren bloed afgenomen en worden alle paperassen ingevuld.

Om 18.00 uur eten we weer gezamenlijk. De kinderen vertellen aan papa waar ze hebben gespeeld en wat ze die dag zoal hebben meegemaakt. Om 20.00 uur verzorg ik nog een inleiding voor een afdeling van de NCB over ZLTO-vorming. Samen met Antonet neem ik nog even haar ervaringen van die dag door. Ik heb een waslijst aan telefoontjes gekregen die morgen moeten worden beantwoord. Om 00.30 uur naar bed.

Donderdag

De dag begint hetzelfde als gisteren met dit verschil dat ik nu voor 8.30 uur enkele telefoontjes moet hebben afgehandeld. Om 8.30 uur op weg naar een vergadering in Moergestel. Veel tijd voor de kinderen was er niet vanochtend.

Om 14.00 uur ben ik weer thuis en besluit eerst Antonet te helpen met enkele kantoorwerkzaamheden waar ze niet mee vooruit kan. Ze voert de hele boekhouding van ons bedrijf.

Om 16.00 uur een afspraak met de assurantiënadviseur om alle verzekeringen nog eens langs te wandelen. Zijn ze nog steeds up to date? Het zijn er heel wat en je schrikt toch wel als je het bedrag aan premie bij elkaar optelt. Vooral de arbeidsongeschiktheidsverzekering is duur, maar voor een zelfstandig ondernemer onmisbaar.

Om 16.30 uur belt mijn werknemer nog even om te melden dat op het zeugenbedrijf alles voor vandaag geregeld is, zodat ik daar niet meer naartoe hoef.

Nadat alle verzekeringen weer in orde zijn besluit ik om op het vleesvarkensbedrijf - dat sinds 9 mei leeg staat - alle machines nog eens op te starten, zodat alles functioneert als we weer dieren mogen aanvoeren. Het functioneert nog goed, alleen het ijzerwerk begint wat roest te vertonen.

Eigenlijk zou ik vanavond een avond thuis zijn, maar onder het eten belt een collega met de vraag te komen praten over wat er zoal in de varkenshouderij op ons af komt. Hij zit er echt mee en ik besluit dit bezoek meteen af te leggen. lk lees de teleurstelling op het gezicht van Antonet en beloof over anderhalf à twee uur terug te zijn.

De varkenshouder heeft eind 1996 besloten zijn bedrijf te moderniseren om zijn zoon de kans te geven het in de toekomst over te nemen. Het afgelopen jaar is voor ongeveer 1,5 miljoen gulden geïnvesteerd om te voldoen aan eisen ten aanzien van milieu, welzijn en diergezondheid. Als de plannen van minister Van Aartsen doorgaan en elk bedrijf dieren moet inleveren is het bedrijf failliet. Iets waar de man met zijn vrouw twintig jaar hard aan heeft gewerkt, wordt zo kapotgeslagen. Zijn opvolger, die naast zijn school al volop meewerkt in het bedrijf en er zin in heeft, is straks werkloos.

Daar komt nog bij dat ook zijn bedrijf toen het bijna was gereorganiseerd, ook preventief geruimd is. Alleen al daarvan heeft het echtpaar nachten niet geslapen. Al met al keer ik om 01.30 uur weer terug naar huis waar Antonet intussen al naar bed is.

Vrijdag

Vandaag bezoek ik de vakbeurs Intensieve Veehouderij in Utrecht. Het is de laatste dag dus ook de laatste kans om kennis te nemen van de noviteiten, contacten te leggen met bedrijven en vooral het concept van de stal van de toekomst te bekijken. Om 8.15 uur op weg; een stuk met de auto, het laatste stuk met de trein wegens alle files, vooral op vrijdagavond. Probleem is een keuze te maken. Wat wil ik allemaal zien? Deze beurs is zo groot dat je om alles gezien te hebben, twee dagen nodig hebt. Als speerpunten kies ik: ventilatietechniek in relatie tot emissiebeperkingen van ammoniak uit stallen, nieuwe bouwsystemen en natuurlijk alles rond het bedrijf van de toekomst.

Je komt hier natuurlijk veel collega's uit de buurt tegen. Het gesprek beperkt zich tot twee onderwerpen. Hoe snel zal de varkenspest zijn uitgebannen zodat we onze lege bedrijven weer kunnen bevolken? En wat is de betekenis van de plannen van Van Aartsen? Een enkele collega begrijpt niet hoe een minister langs de sector kan lopen met een plan waardoor zestig procent van de bedrijven het loodje legt. Ik begrijp dat overigens ook niet, want er ligt een alternatief plan van de sector waarvan iedereen zegt dat dit wel haalbaar is, met meer winst op welzijn en gezondheid van zowel dieren als boeren.

Om 18.30 uur kom ik met vermoeide benen van de hele dag rondsjouwen thuis en kan dus eindelijk een keer de kinderen naar bed brengen. Na het tandenpoetsen nog een verhaaltje voorlezen. Nadat zij allerlei uitvluchten hebben gezocht om nog niet naar bed te hoeven, liggen ze er toch om 20.15 uur in.

Daarna heb ik tijd om aan Antonet verslag te doen wat ik in Utrecht gezien heb. De toepassingen voor ons bedrijf vallen in prijs niet mee. Als je daarbij de onzekerheid voor de toekomst optelt, doen we voorlopig nog maar rustig aan. Niet te veel op de hals halen, want wat bedenkt die minister morgen weer? We besluiten om vandaag maar eens voor middernacht onder de wol te kruipen.

Zaterdag

In het weekend is onze medewerker vrij, zodat we vandaag en morgen de verzorging van de dieren zelf moeten doen. De kinderen zijn al om 7.30 uur uit bed, maar Antonet wil nog even blijven liggen. Na het ontbijt neem ik de kinderen mee naar het zeugenbedrijf om te voeren en de pasgeboren biggen te verzorgen. Ze kunnen een hele tijd stilzitten om de geboorte van een toom biggen gade te slaan. Intussen verzamel ik alle gegevens van de zeugen - geboren biggen, gespeende biggen, gedekte zeugen, gestorven dieren, de aangeleverde hoeveelheid voer - om dit te verwerken in het managementprogramma.

Om ongeveer 12.30 uur weer naar huis waar Antonet het eten klaar heeft. Het stilzitten onder het eten is moeilijker dan bij een toom biggen. Alles moet natuurlijk aan mama worden verteld en de kinderen praten het liefst alle drie tegelijk. Na de middag blijven de kinderen thuis om een tekening te maken voor tante Wilma die donderdag jarig was en waar we morgen naar toe gaan.

Na de middag weer terug naar de zeugen om ze voor de tweede keer te voeren en vast wat vooruit te werken. Zo houd ik de zondag een beetje vrij. Nog even alle instellingen van de klimaatregeling in de stal doorgelopen. Daarna weer naar huis.

Zondag

Vandaag ook zelf maar wat uitgeslapen tot 9.00 uur. Daarna ontbijt en ook op zondag moeten de dieren worden verzorgd. Dit neemt 's zondags ongeveer anderhalf uur voor de middag en twee uur na de middag in beslag. Alleen het hoognodige wordt dan gedaan. 's Morgens vernemen we dat de voorzitter van de Vakgroep Varkenshouderij LTO is afgetreden. Dit terwijl hij één van de sprekers zou zijn op het symposium dat morgen wordt georganiseerd door onze Kringvakgroep. Als voorzitter van deze club moet je dan proberen een invaller te krijgen. Dat valt niet mee omdat dit soort sprekers vaak een zeer volle agenda heeft. Om 21.00 uur is het toch gelukt en kan ik opgelucht ademhalen. Daarna besluiten we om vanavond de post van de afgelopen week door te lopen. Meestal doen we dit op maandagochtend, maar in verband met het symposium ben ik er dan niet. Om ongeveer 23.00 uur ligt alles op volgorde.

Maandag

Vanochtend vroeg uit de veren want voordat ik om 9.45 uur op het symposium moet zijn, wil ik eerst nog even de weekplanning met mijn werknemer doornemen. Ook deze week wordt er weer een met veel vergaderingen en weinig thuis.

Om 10.00 uur open ik het symposium 'Hoe nu verder met de varkenshouderij'. Een hele dag discussiëren met inleiders en leden-varkenshouders over de toekomst en over wat samenleving, overheid en banken van onze bedrijfsgroep vragen. Duidelijk blijkt dat varkenshouders aan eisen willen voldoen die haalbaar zijn, ook al moeten ze daarvoor hun nek uitsteken.

Om 16.00 uur op weg naar huis hoor ik het bericht op de radio dat het 423ste geval van varkenspest is geconstateerd. Opnieuw een forse tegenvaller en nog wel dicht in de buurt op ongeveer vijf kilometer afstand. Midden tussen onze bedrijven in. Opnieuw wordt het vrijgeven van het ingesloten gebied met minimaal zes weken uitgesteld. Dit op basis van regelgeving uit de EU.

Bij thuiskomst eerst maar even de dierenarts bellen, want er moet nu wel iets gebeuren. In die zes weken worden er voortdurend biggen geboren, terwijl daar onvoldoende plaats voor is. De dierenarts moet dus een urgentieverklaring naar het Bureau Varkenspestbestrijding sturen, zodat de zwaarste dieren door de overheid kunnen worden afgevoerd en er weer ruimte komt voor biggen die gespeend moeten worden. Afgesproken wordt dat hij op dinsdag even langs komt om te inventariseren hoeveel dieren er weg moeten om deze zes weken door te kunnen.

Om 19.30 uur oudergesprek van Lisette. Onze wildebras gaat de laatste tijd goed vooruit. Ze gaat graag naar school en werkt ook serieuzer. Iets wat Antonet en ik ook thuis al hadden opgemerkt. Om 20.00 uur is Marieke aan de beurt. Als oudste is zij erg serieus. Haar werktempo zou nog wel omhoog kunnen, maar wat ze doet, doet ze goed en daar gaat het om.

Na een inspannende dag nog even samen wat napraten voor de tv en dan op tijd (11.30 uur) onder de wol.

Dinsdag

Dit wordt zo'n dag waarbij je van de ene vergadering naar de andere rent.

Om 8.50 uur rijd ik weg om om 10.00 uur in Tilburg te zijn. Gelukkig is de delegatie die we moeten ontvangen ook wat later, want in het verkeer zat het niet mee. Daarna om 12.00 uur lunch met deze mensen ter afsluiting.

Om 14.00 uur rijd ik Uden binnen op weg naar het kantoor Varkenspestbestrijding voor het wekelijks overleg. Wederom een tegenvaller op dit vlak want ook in Limburg is weer een geval van pest geconstateerd. Ook daar dus voorlopig geen inperking van het 'ingesloten gebied'.

Om 16.00 uur belt de dierenarts dat zij wat vroeger is en of dat kan. Ik besluit om de vergadering te verlaten zodat zij niet hoeft te wachten. Thuis snel andere kleren aan en aan het werk. Conclusie is dat er eigenlijk ongeveer 200 dieren weg moeten die nu al te zwaar zijn maar die nu echt plaats moeten maken voor de jongere dieren. Ook deze papiermassa wordt ingevuld en door de dierenarts opgestuurd. Nu is het maar afwachten wanneer er iemand van de overheid komt kijken en wanneer die dieren dan weggaan. Het ergste is dan dat ze op het bedrijf gedood moeten worden en daarna vernietigd. Daarvoor heb ik ze eigenlijk niet zolang verzorgd.

Nu ik toch op het bedrijf ben, kan ik meteen nog wat ander werk doen zoals het testen op drachtigheid en vervolgens de zeugen die drachtig zijn verplaatsen van de dekstal naar het gedeelte waar de drachtige zeugen zijn gehuisvest.

Als ik dan om 18.00 uur thuiskom is Antonet met de kinderen naar zwemles. In mijn eentje dus maar een boterham smeren en zorgen dat ik op tijd op een kadercursus ben. Om 24.00 uur ben ik weer thuis waar ik samen met Antonet nog wat nabuurt over het afleveren van de dieren en welke extra voorzieningen we moeten treffen om een eventuele besmetting via deze dodingsmachine tegen te gaan. Eén ding is duidelijk: dat die machine zo ver mogelijk van de stal moet blijven.

Woensdag

's Morgens om 5.30 uur loopt de wekker af. Vandaag moet ik om 10.00 uur in Den Haag zijn voor een oriënterend gesprek met het ministerie van VROM en LNV. Dat betekent dus vroeg weg. Als je zo al laverend door files naar Den Haag rijdt prijs ik mij gelukkig dat ik mijn werk over het algemeen naast de achterdeur heb. Al is het zo dat de teller van de auto als gevolg van de bestuurlijke activiteiten nogal gestegen is.

Om 14.00 uur ben ik weer thuis en heb een hele waslijst telefoontjes te verwerken. Hiermee ben ik bezig tot 18.15 uur en stop dan, anders is er geen tijd meer om te eten.

Om 18.30 uur rijd ik naar Gilze om een inleiding te houden over de herstructurering varkenshouderij. Geen gemakkelijke opgave zolang de overheid en politiek nog niet definitief beslist hebben. Het kan nog alle kanten op waaien. Begrijpelijk dat sommige leden dan ook met meer vragen naar huis gaan dan waarmee ze zijn gekomen.