De wrok van Kramnik

Toen Kasparov van Deep Blue had verloren, klaagde hij dat de computer door een mens was voorgezegd. Twee weken geleden deed hij net het omgekeerde.

Hij speelde in Londen simultaan voor een liefdadigheidsinstelling. Een van de partijen was tegen leden van de Internet Chess Club die via het Internet eerst met elkaar overlegden en dan de gekozen zet naar Londen stuurden. Nu vond Kasparov dat het leek alsof ze door een computer werden geholpen. Wat in New York tegen Deep Blue niet kon, kon in Londen wel. Kasparov verklaarde de partij na 29 zetten voor zichzelf gewonnen, al stond hij een pion achter.

Als hij tegen een computer speelt, vermoedt hij menselijk ingrijpen, als hij tegen mensen speelt, vermoedt hij de hulp van een computer. Het lijkt bijna een gerichte campagne om de spelvorm die hij 'advance chess' noemt te propageren. In 'advance chess' is het de menselijke speler toegestaan om een computer te gebruiken. Als Kasparov op die manier mag spelen, wat hij graag wil, kan hij nergens meer over klagen, zou je kunnen denken. Waarschijnlijk zou je je dan erg vergissen.

Kasparov benadrukte in Londen nog eens dat hij de wereldkampioen was en bleef, wat de wereldschaakbond ook zou bedenken. Hij wilde volgend jaar graag een tweekamp spelen, maar niet tegen Karpov, want die was te zwak. Ook niet als Karpov het wereldkampioenschap van de FIDE zou winnen, want dat wereldkampioenschap was niet serieus, vond Kasparov.

Wie er ook zo over denkt is Vladimir Kramnik. Net als andere topschakers heeft hij geprotesteerd tegen de bevoorrechte positie van Karpov. Alle anderen moeten in december drie weken lang in Groningen spelen. De vermoeide winnaar moet twee dagen later in Lausanne de finale om het wereldkampioenschap spelen tegen Karpov. Eerlijk is het inderdaad niet.

Anders dan de anderen wil Kramnik zijn boze woorden kracht bijzetten met een daad. Aan het eind van het Investbanktoernooi in Beograd, dat vorige week eindigde, zei hij dat hij niet mee zou doen in Groningen. Hij had toen hij zijn contract tekende het voorbehoud gemaakt dat de regels minder gunstig voor Karpov moesten worden, had maanden geaarzeld toen dat niet gebeurde, maar heeft nu een brief aan de FIDE geschreven waarin hij voor deelname in Groningen bedankt. Een functionaris van de FIDE zei me woensdag dat men hard zou proberen om Kramnik op andere gedachten te brengen. We zullen zien.

Dat Investbanktoernooi was geen groot succes voor Kramnik. Hij verknoeide een paar mooie stellingen en werd met Lautier en Gelfand gedeeld vierde met 5,5 uit 9, een half punt achter Shirov en een punt achter de winnaars Ivantsjoek en Anand. Ivantsjoek werd op weerstandspunten toernooiwinnaar.

Het kan gebeuren natuurlijk, een keertje een punt achter de winnaars, ook voor een groot schaker als Kramnik, die dit jaar slechts drie toernooipartijen verloren heeft. Alleen bij Kasparov danst iedereen al van leedvermaak als hij een keer alleen maar gedeeld toernooiwinnaar wordt.

De twee belangrijkste partijen werden al in een vroeg stadium gespeeld. Eerst de mooiste partij van het toernooi.

Wit Kramnik-zwart Anand, tweede ronde

1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. d2-d4 c7-c6 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5-h4 Nu men weet dat 6. Lxf6 weinig oplevert wordt dit scherpe gambiet vaker gespeeld. 6...d5xc4 7. e2-e4 g7-g5 8. Lh4-g3 b7-b5 9. Lf1-e2 Lc8-b7 10. e4-e5 Pf6-h5 11. a2-a4 a7-a6 12. Pf3xg5 Dat offer had ik zelf ook gespeeld, zei Anand na de partij. Het is inderdaad zeer kansrijk. 12...Ph5xg3 13. Pg5xf7 Ke8xf7 14. f2xg3 Kf7-g8 15. 0-0 Pb8-d7 16. Le2-g4 Wit heeft al remise: 16. Lxc4 bxc4 17. Dg4+ Lf8-g7 18. Dxe6+ Kh7 19. Df5+. Doorspelen met twee stukken achter met 19. Tf7 zou te dol zijn. 16...Dd8-e7 17. Pc3-e4 Th8-h7 18. Pe4-d6 Ta8-b8 19. b2-b4 Wil c6-c5 verhinderen, wat later toch komt. 19. axb5 was sterker. 19...h6-h5 20. Lg4-h3 Lf8-h6 21. Kg1-h1 Lh6-g5 22. Dd1-c2 Th7-g7 23. Dc2-e2 Lb7-a8 24. De2xh5 Tb8-f8 25. Pd6-e4 Zwart lijkt nog steeds grote problemen te hebben. Wit dreigt 26. Pxg5 Txg5 27. Lxe6+ en na 25...Le3 26. Txf8+ heeft zwart geen goede manier om terug te nemen. Anand heeft een zeer fraaie verdediging voorbereid. 25...c6-c5 26. Pe4xg5

Nu had wit waarschijnlijk gerekend op 26...Txg5 27. Lxe6+ Kg7 28. Dh4. Wit dreigt dan het paard te slaan, dat niet weg kan wegens 29. Txf8, en 28...Th8 gaat niet wegens 29. Tf7+ 26...La8-d5! Maar dit lost alles op. Wit moet de terugtocht aanvaarden en daarna wint zwart met zijn damevleugelpionnen. 27. Pg5-f3 c5xb4 28. a4xb5 a6xb5 29. Pf3-h4 De7-g5 30. Tf1xf8+ Pd7xf8 31. Dh5-e8 Tg7-f7 32. Ph4-f3 Dg5-g6 33. De8xb5 b4-b3 34. Ta1-f1 Dg6-d3 35. Kh1-g1 Dd3-e3+ 36. Kg1-h1 c4-c3 37. Lh3xe6 Ld5xe6 38. d4-d5 Tf7xf3 39. g2xf3 Le6-h3 40. Db5-c4 Lh3xf1 41. Dc4-g4+ Kg8-h7 42. e5-e6 Pf8-g6 Wit gaf op.

Wit Anand-zwart Ivantsjoek, derde ronde.

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 b7-b5 6. La4-b3 Lc8-b7 7. Tf1-e1 Lf8-c5 8. c2-c3 0-0 9. d2-d4 Lc5-b6 10. Lc1-e3 e5xd4 11. c3xd4 Pc6-a5 12. Le3-g5 Pa5xb3 13. a2xb3 h7-h6 14. Lg5-h4 g7-g5 De eerste nieuwe zet in de partij, scherp berekend. 15. Pf3xg5 Pf6xe4 15...hxg5 16. Lxg5 zou snel verliezen voor zwart. 16. Pg5xe4 Dd8xh4 17. Pb1-c3 Kg8-h8 Met twee sterke lopers en de torens op de open g-lijn krijgt zwart sterke aanval. 18. Pe4-c5 Lb7-c6 19. g2-g3 Tf8-g8 Zwart staat goed, maar hij had nog slechts zeven minuten bedenktijd. Anand had 55 minuten. 20. Te1-e5 Tg8-g4 21. Pc5-e4 Ta8-g8 22. f2-f3

22...Tg4-g6 Hier werd achteraf 22...Txg3+ 23. hxg3 d6 24. Tf5 (24. Td5 b4) Txg3+ 25. hxg3 Dxg3+ 26. Kf1 Dh3+ aanbevolen, wat gunstig is voor zwart maar toch niet geheel duidelijk. Ook na de gespeelde zet staat zwart prachtig. Maar hij had nog maar drie minuten. 23. Kg1-g2 d7-d6 24. Te5-f5 Lc6-d7 25. Tf5xf7 Ld7-e6 26. Kg2-h1 Tg6xg3 27. Pe4xg3 Le6xf7 28. Pc3-e4 d6-d5 29. Pg3-f5 Dh4-f4 30. Pe4-g3 Lf7-e6 De laatste paar zetten van zwart waren niet steeds de beste, maar dit is pas een echte fout. 30...h5 was nog steeds prachtig. 31. Pf5-e7 Tg8-g7 32. Pe7-c6 Le6-h3 Wit heeft nog net alles kunnen dekken, maar zelfs nu kan hij nauwelijks een vin verroeren. Maar zwart had minder dan een minuut bedenktijd over en bood daarom remise aan. Anand accepteerde graag.