'De Argentijnse munt blijft overeind'

De financiële tornado heeft ook Argentinië niet onberoerd gelaten. Maar volgens Domingo Cavallo, oud-minister van Economische Zaken, zegt deze crisis absoluut niets over de zwakte van de Argentijnse economie.

BUENOS AIRES, 29 NOV. “Deze crisis zegt iets over het onvermogen van de buitenlandse beleggers om het Argentijnse monetaire systeem te begrijpen. De aanval op onze munt is pure psychologie.” Stellig als altijd laat de Argentijnse ex-minister van Economische Zaken Domingo Cavallo zijn licht schijnen over de financiële crisis die ook Argentinië niet voorbij is gegaan. Op zijn bureau in het strakke kantoor de knipsels van de beursdalingen van tientallen procenten van de afgelopen tijd.

De naam van Domingo Cavallo (51) staat op het Amerikaanse continent gelijk met de transformatie van de Argentijnse economie tot één van de meest succesvolle ter wereld. Na de verkiezing van Carlos Menem als president lanceerde Cavallo in 1990 zijn harde hervormingsprogram. Privatisering, het terugdraaien van overheidsuitgaven, en de koppeling van de Argentijnse munt aan de dollar waren de kernpunten van zijn beleid. In een paar jaar tijd bracht hij een hyperinflatie - duizenden procenten eind jaren tachtig - terug tot een inflatie die niet hoger ligt dan één procent per jaar. In korte tijd streefde Argentinië zelfs 'wonderland' Chili in economisch succes voorbij.

Nooit is een minister van economie zo beroemd geweest als Cavallo. “Die beroemdheid heeft alleen te maken met de rampzalige situatie waarin Argentinië zich vóór mijn komst bevond”, zegt Cavallo. Ondanks het feit dat hij anderhalf jaar geleden door president Menem werd ontslagen, is Cavallo's populariteit nog steeds ongebroken. Hij is de lieveling van ondernemers en financiers. Wil de huidige minister van Economische Zaken de Nationale Bank van Argentinië privatiseren? Dan gaan de Kamerleden van de regerende partij toch liever eerst nog even bij Cavallo te rade. Zegt Cavallo 'nee', dan ís het nee. Of president Menem nu hoog of laag springt.

De problemen met de president ontstonden toen Cavallo als minister van Economische Zaken een kruistocht begon tegen de corruptie in zijn land. Tijdens een dertien uur durende redevoering in het Congres klaagde Cavallo het bestaan van een 'mafia' aan, die tot diep in de regering geïnfiltreerd zou zijn. Hoofd van deze mafia is volgens Cavallo de Libanese zakenman Yabran. Een vriend en beschermeling van president Menem.

Inmiddels heeft Cavallo vijfentwintig processen wegens 'smaad' tegen zich lopen. Maar onlangs is hij door een parlementaire onderzoekscommissie ook beschuldigd van medeplichtigheid aan een schandaal, waarbij het Amerikaanse computerbedrijf IBM één miljard dollar aan smeergeld heeft betaald om Argentijnse overheidsinstellingen te mogen automatiseren.

Minister 'schone handen' die nu van vuile handen wordt verdacht. Wat heeft dat te betekenen?

“De beschuldigingen zijn totaal vals. De Kamercommissie en zegt dat ik als minister van Economische Zaken geen 'efficiënte controle' zou hebben uitgevoerd, en dat ik informatie heb achtergehouden. Dat is onjuist. Ik was degene die als eerste de informatie heeft verstrekt om de bankrekening in Zwitserland op te sporen waarop de steekpenningen van IBM waren gedeponeerd. Juist ik ben degene die een stokje heeft gestoken voor deze illegale transacties. De hele kwestie heeft te maken met pogingen van de aanhangers van Menem om te voorkomen dat ik deze dagen als Kamerlid voor mijn nieuwe partij wordt geïnstalleerd.”

Analisten in Azië zeggen dat de monetaire crisis daar onder andere te maken heeft met overheidscorruptie en nepotistisch beheer van de financiële instellingen. Dit gaat toch ook voor Latijns-Amerika op?

“Absoluut niet. Wij hebben hier een groot corruptieprobleem. Maar het overslaan van de Azië-crisis op Latijns-Amerika heeft daar niets mee te maken. De aanval op onze munt is pure psychologie. In Azië hebben zich problemen geaccumuleerd waardoor de aanval op de lokale munt succesvol kon zijn. Hier blijft onze munt overeind. Wij hebben in Argentinië geen banktekorten. Niet als gevolg van vriendjespolitiek, en ook niet anderszins. In Brazilië zie je dat ze iets meer last hebben van dit soort dingen. Maar in mijn opinie blijft ook daar wanbeleid als gevolg corruptie op een schaal dat het de economie niet werkelijk kan destabiliseren.”

Wat is dan het verschil tussen de crisis in Azië en hier?

“Ons monetaire systeem. Wij hebben hier in Argentinië een uniek systeem van dekking van onze lokale munt. Net als in Hongkong wordt ook bij ons wordt de koppeling aan de dollar niet gewaarborgd door de centrale bank, maar door een soort waarborgkas voor de munt. De kern van dit systeem is dat er geen lokaal geld in omloop wordt gebracht als het niet eerst voor honderd procent gedekt is door goud of buitenlands geld. Dat betekent dat de Argentijnse economie, net als Hongkong, altijd de capaciteit heeft om op een bepaald moment al het lokale geld terug te kopen. Daardoor kunnen er geen aanvallen op de lokale munt plaatsvinden.

Maar ook in andere Aziatische landen was de lokale munt gekoppeld.

“In landen als Indonesië, Maleisië en Singapore was er inderdaad een formele koppeling aan de dollar. Maar die werd niet gedragen door een consistente monetaire politiek. In plaats van buitenlandse deviezen te kopen of te verkopen, voerden de centrale Banken een actieve monetaire politiek. Anders dan de waarborgkassen van Argentinië en Hongkong, creëerden de centrale banken daar kredieten. Of ze stereliseerden de toevloed van kapitaal. Dat maakt je dan op een geven moment een gemakkelijk doelwit voor speculanten.”

Wat is de les die u uit de Mexicaanse tequila-crisis van 1995 heeft geleerd?

“De tequila-crisis kon juist onstaan doordat Mexico geen monetair regime als het onze heeft. Ondanks de zware aanval die de crisis ook op de Argentijnse peso met zich meebracht, konden we één op één met de dollar blijven. De les die u bedoelt hadden we dus al vóórdien geleerd.”

Brazilië heeft hetzelfde monetaire systeem als Mexico. Vreest u nu niet voor uw Mercosur-partner?

“Brazilië is heel anders dan Mexico. De koppeling van de real aan de dollar heeft een gezonde desflatie opgeleverd, en kan rekenen op de steun van de bevolking. De Brazilianen hebben volgens mij genoeg reserves om hun munt overeind te houden. Hun fiscaal tekort is een beetje hoog, zoals ook het tekort op de lopende rekening en dat op de betalingsbalans. Maar u hebt zelf gezien welke maatregelen de regering vorige week heeft genomen om de kosten te verlagen en het begrotingstekort te vullen. Dat zijn gezonde maatregelen, die zullen maken dat de real niet ontwaard wordt. Ik denk dan ook niet dat de maatregelen, zoals sommige critici beweren, een recessie in Brazilië tot gevolg zullen hebben.”

Nog even terug naar de corruptie. Het feit dat u geen minister meer bent, is dat niet tekenend voor het gewicht dat corruptie ook hier nog steeds heeft?

“Ik heb de georganiseerde misdaad aangeklaagd. En de nesteling daarvan in het politieke, juridische en economische systeem. Maar de kracht van Argentinië toont zich nu juist in het feit dat er publiek over wordt gepraat. De journalistiek schrijft erover, justitie doet onderzoek, en de Kamer heeft een anti-mafia commissie ingesteld. Dat is al heel wat. Het wordt op zijn minst niet meer verborgen, zoals in veel Aziatische landen nog steeds het geval is. Het feit dat erover gepraat kan worden, toont de kracht van Argentijnse systeem.”

Privatiseren was één van die dingen waarmee u de spelregels veranderde. Hoe kijkt u daar nu tegenaan?

“Privatisering dient om de buitenlandse schuld af te lossen, en te zorgen dat een land weer voorraden heeft. Het dient níét om lopende bestedingen te financieren. Voor mij is dat absoluut taboe. Verder is de kern van privatisering dat het gebeurt in een klimaat van eerlijke concurrentie. En niet, zoals je nu ziet met de privatisering van de telefoon de vliegvelden, dat de begunstigden vriendjes van de regering zijn. Behalve dat het improductief is, is het de manier waarop de mafia haar macht uitbreidt.”

Een werkloosheid van meer dan 17 procent. Armoede, een failliete gezondheidszorg en een onderwijssysteem dat in elkaar stort. Zegt u: dat is nu eenmaal de prijs voor een gezonde economie?

“Nee, nee, absoluut niet. Het is ook de consequentie van belastingontduiking en corruptie. In veel gevallen komen de sociale bestedingen niet ter plekke. En door de tradionele macht van de vakbonden hebben wij nog steeds hele hoge arbeidskosten. Die moeten omlaag.”