Coach Gullikson hekelt bij uitzichtloze achterstand zware programma; Amerikanen overbelast in tennisfinale

GÖTEBORG, 29 NOV. Verbitterd door de opgave van Pete Sampras in zijn duel met Magnus Larsson stelde de Amerikaanse captain Tom Gullikson indirect de Association Tennis Professionals (ATP) en de Internationale Tennis Federatie (ITF) verantwoordelijk voor de bijna uitzichtloze 2-0 achterstand in de Davis Cup finale tegen Zweden. “Ik ken geen enkele sport, waarin spelers worden gedwongen elf maanden per jaar actief te zijn”, zei Gullikson. “Door de overvolle kalender worden sportmensen kapot gemaakt.”

Gullikson had zijn kritiek vermoedelijk voor zich gehouden als Göteborg zich niet voor de derde keer in de geschiedenis van de Davis Cup als een spookstad voor de Amerikanen had gemanifesteerd. In 1984 ging het Dream Team met John McEnroe en Jimmy Connors ten onder in een orgie van verbaal geweld en obscene gebaren. Drie jaar geleden moest Sampras zich in het Scandinavium ook al terugtrekken met een beenblessure, waarna Larsson Zweden de Davis Cup schonk door in de vijfde en beslissende partij Todd Martin te verslaan.

De nummer drie van het Amerikaanse team zal vandaag in het dubbelspel al voor een mirakel moeten zorgen, want coach Gullikson achtte het gisteravond zo goed als uitgesloten dat Sampras dit weekeinde nog in actie komt. De nummer één van de wereld was al verre van fit in Göteborg aangekomen, nadat hij zijn wereldtitel in Hannover met succes had verdedigd. Van hem werd in het uitverkochte Scandinavium wederom een topprestatie verwacht, want Michael Chang onderstreepte zijn vormcrisis met een nederlaag in vier sets (7-5, 1-6, 6-3 en 6-3) tegen de nieuwe Zweedse held Jonas Björkman.

Aanvankelijk leek ook een gedoceerd spelende Sampras te sterk voor zijn oude kwelgeest Larsson; de enige tenniser die de wereldranglijstaanvoerder dit jaar twee keer had verslagen. Met 6-3 trok Sampras de eerste set naar zich toe, waarna hij halverwege het tweede bedrijf even in de veronderstelling leefde dat hij door kramp werd getroffen. Een medische time-out bij een 5-4 achterstand bracht echter aan het licht dat de zesentwintigjarige Amerikaan een spier in het kuitbeen had verrekt.

Sampras trof het ook niet dat Larsson juist in de tweede reeks ijzersterk serveerde. De Zweed verspeelde weliswaar drie setpoints bij een 6-5 voorsprong, maar in de tiebreak was Sampras al een karikatuur van zichzelf. Lopen deed hij al niet meer en de kwetsuur aan zijn onderbeen hinderde hem tevens bij het serveren. Na een vroege break in de derde set wierp Sampras bij een 2-1 achterstand de handdoek. “In mijn conditie was verder gaan zinloos”, liet hij in een korte verklaring weten.

Een zogeheten MRI-scan moest gisteravond uitwijzen hoe ernstig de blessure van Sampras is, maar veel alternatieven heeft Gullikson niet achter de hand voor het restant van de Davis Cup finale. Jonathan Stark, de kersverse wereldkampioen in het dubbelspel, zal tegen zijn verwachting in toch mogen optreden in de cruciale partij tegen het Zweedse koppel Björkman/Culti.

Maar de overlevingskansen lijken minimaal voor de ontgoochelde Amerikanen. “Ik ben momenteel meer geïnteresseerd in de gezondheid van Sampras dan in onze kansen tegen Zweden”, verklaarde Gullikson.

In zijn klaagzang over de overbelasting bij de tennisprofs verwees hij niet alleen naar zijn eigen ploeg. “Al is het haast geen toeval meer dat Jim Courier is uitgeschakeld vanwege een spierscheuring in zijn been, dat Todd Martin maandenlang uit roulatie is geweest na een operatie aan zijn elleboog en dat Sampras nu het volgende slachtoffer is. Zij moeten veel te veel spelen, zo simpel is het. Ik vind dat de ATP en ITF beter moeten luisteren naar de spelers, want als zij luisteren naar hun lichaam, luidt het antwoord: ik ga kapot.”

Gullikson vreest dat zijn spelers de Davis Cup in de toekomst nog minder prioriteit geven in hun programma dan nu al het geval is. Dit seizoen stelden Sampras en Chang zich alleen beschikbaar voor de halve finales en de eindstrijd van het landentoernooi. Washington en Courier loodsten de Verenigde Staten in de eerste ronde langs Brazilië. Agassi nam de honneurs waar tegen Nederland door zowel Sjeng Schalken als Jan Siemerink te kloppen. “Maar tegen het einde van het seizoen lopen de toppers op hun laatste benen”, verzuchtte Gullikson.

De geplaagde bondscoach, die volgend jaar tevens als technisch directeur in dienst treedt bij de USTA, zal zich tevens hebben gerealiseerd hoezeer het Amerikaanse tennis afhankelijk is geworden van Sampras. Zijn teamgenoot Michael Chang dreigt te worden overvleugeld door een nieuwe generatie hardhitters, die wél over wapens beschikken om zijn slagenwisseling te domineren. Met alleen zijn imponerende snelheid en zijn onverwoestbare mentaliteit kan de kleine Amerikaan zijn kwetsbare repertoire niet langer camoufleren.

Niet alleen zijn zwakke service - in de bijna vijf kwartier durende eerste set tegen Björkman produceerde Chang de lachwekkende score van achtentwintig procent - keert zich tegen de nummer drie van de wereld, die sinds zijn uitschakeling op de US Open vijf van de zes keer in de eerste ronde van een ATP-toernooi verloor. Op de ATP Masters had Chang al moeten buigen voor de Zweedse kopman, al hing Björkman gisteren na zijn pak slaag in de tweede set murw gebeukt in de touwen. Het was tekenend voor de slijtage op het spel van Chang dat hij zich een 3-1 voorsprong in de derde reeks nog uit handen liet nemen.

Een waanzinnige rally op 3-2 vormde het breakpunt in de matige partij. Met een lob en twee volley's redde Björkman zich uit een penibele situatie, waarna hij zijn metamorfose gestalte gaf door vijf games op rij te winnen. Geestelijk geknakt vestigde Chang zijn hoop op Sampras, maar het lot van de Amerikaanse tennissers ligt voorlopig in handen van Todd Martin. Maar dat was wel het laatste waar coach Gullikson zich druk om maakte. “Als de overkoepelende organisaties niet snel ingrijpen, zullen de carrières van vele tennissers drastisch worden bekort. Het huidige programma dreigt nog slechts sterren voor één dag te creëren.”