Oriëntalisten ruziën over nieuw islamcentrum Leiden

ROTTERDAM, 28 NOV. Op initiatief van minister Ritzen (Onderwijs en Wetenschappen) beginnen de universiteiten van Amsterdam, Utrecht en Leiden op 1 januari een topinstituut voor hedendaagse islamstudies. Verschillende Nederlandse oriëntalisten hebben grote bezwaren tegen dit instituut. Hoewel ze een islamcentrum op zich een goede zaak vinden, stellen ze dat ze buitenspel zijn gezet en vrezen zij dat zij gekort worden op hun eigen budgetten.

Critici, onder wie de Leidse hoogleraar dr. K. Schipper en de Tilburgse hoogleraar dr. H. Beck, vinden dat de Nederlandse autoriteit op het gebied van de islamologie miskend wordt doordat wetenschappers uit het buitenland worden aangetrokken. Zo zou er een buitenlandse directeur worden benoemd, “terwijl wij zelf wereldtoppers als Van Koningsveld en Shadid hebben”. Ook stellen ze dat een dergelijk “politiek prestige-instituut” waarvoor wetenschappers en studenten door overheden geselecteerd worden ten koste gaat van het “zuiver wetenschappelijke” onderzoek. Tenslotte vragen ze zich af waarom Ritzen vertegenwoordigers van de islamitische gemeenschap in Nederland buiten de plannen heeft gehouden.

Het Netherlands Institute for the Study of Islam in the Modern World wordt gevestigd in Leiden. Wetenschappers uit binnen- en buitenland zullen er onderzoek doen naar politieke, economische, antropologische en sociologische kenmerken van islamitische landen in het Middellandse-Zeegebied, de Arabische wereld, Azië, Noord-Afrika en de geïndustrialiseerde landen. Daarnaast wordt er onderwijs aan doctoraalstudenten en promovendi verzorgd, met name aan studenten uit ontwikkelingslanden. Doel is, aldus Ritzen, de wetenschappelijke studie van de islam te versterken en de dialoog met islamitische gemeenschappen in Nederland en andere landen te stimuleren. De drie betrokken universteiten moeten de komende vijf jaar 6 miljoen gulden bijdragen, Ritzen en het onderzoeksinstituut NWO zullen 9,5 miljoen betalen en minister Pronk 2,5 miljoen.

Nu is de islam studie-object aan universiteiten in Amsterdam, Groningen, Leiden, Nijmegen, Utrecht, Tilburg en de theologische universiteit in Kampen. De UvA profileert zich met islamitisch recht, Groningen met koranstudies, Nijmegen met klassieke islam en volksislam en Utrecht met islamitische mystiek en architectuur. Schipper en Beck vrezen dat het nieuwe instituut de kennis op “de buitengesloten universiteiten zal ontberen”, mogelijk ook omdat de buitengesloten wetenschappers geen heil zien in de huidige opzet. De Nederlandse oriëntalisten hebben Ritzen eerder dit jaar hun bezwaren laten weten door zelf met tenminste drie voorstellen te komen. Maar die bleken niet unaniem. “De input was zo veelvormig”, aldus de woordvoerder van Ritzen, “dat we er niet echt iets mee konden”. Daarop heeft Ritzen prof. Vredenbregt, vertegenwoordiger voor de Leidse Universiteit in Jakarta, advies gevraagd over de opzet van het instituut.

    • Wubby Luyendijk
    • Frank Vermeulen