New Delhi verandert in gaskamer

Maandag begint in Kyoto de klimaatconferentie van de VN. In India groeit de uitstoot van broeikasgassen alarmerend.

NEW DELHI, 28 NOV. De Tivoli Health Spa in New Delhi beschikt sinds ruim een maand over een primeur voor India: een zuurstofbar, waar de inwoners van de zwaar vervuilde Indiase hoofdstad via een slangetje uit een cilinder een extra dosis zuurstof kunnen opzuigen. “Aangezien de luchtverontreiniging hier steeds erger wordt, leek het ons een goed idee zo'n faciliteit aan te bieden”, legt dr Akash Deep van de Tivoli massagesalon uit.

Het loopt nog niet storm met de klandizie in het zuurstofkamertje dat uitziet op een park in een middenklassewijk, maar dat lijkt nog slechts een kwestie van tijd. New Delhi verandert immers in hoog tempo in een gaskamer. Vooral in de koele wintermaanden, wanneer de vervuiling voelbaarder is dan tijdens de lange hete zomers, hangen er bijna overal dichte sluiers van een verstikkende smog in de stad. De luchtverontreiniging in New Delhi is ruim zes keer zo hoog als de bovengrens die door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is vastgesteld en op slechte dagen zelfs ruim twintig keer zo hoog.

De gevolgen voor de volksgezondheid zijn desastreus. De inwoners van de hoofdstad lopen volgens deskundigen twaalf keer zoveel kans op astma als de gemiddelde Indiër. Bijna een derde van de mensen in Delhi heeft last van een of andere aandoening aan de luchtwegen. De vervuiling is volgens velen ook kankerverwekkend en een bron van hartziekten. Het Centre for Science and Environment, een onafhankelijke Indiase milieuorganisatie, concludeerde onlangs dat bijna 10.000 van de bijna 11 miljoen inwoners van New Delhi jaarlijks voortijdig overlijden door de luchtvervuiling.

Voor wie in New Delhi woont, komen zulke cijfers niet als een verrassing. Een gerenommeerde arts raadde sportieve inwoners onlangs af buiten te gaan joggen. Door de luchtvervuiling schaadt dat de gezondheid slechts. Het Australische cricketteam weigerde in New Delhi tegen India uit te komen omdat het daar te ongezond zou zijn voor sport op hoog niveau.

De grootste aanstichter van deze misère is het gemotoriseerde verkeer, dat goed is voor 70 procent van de vervuiling. Op straat braken duizenden bussen aanhoudend roetzwarte dieselwalmen uit en knetteren honderdduizenden scooters en bromfietsen voorbij die door de goedkoopste en voor het milieu slechtst denkbare brandstof worden aangedreven.

Ook het wagenpark, verreweg het grootste van alle Indiase steden, schiet naar Westerse maatstaven ernstig te kort. Veel auto's zijn ouder dan hun bestuurders. “Heb je ooit een autokerkhof in India gezien?”, smaalt Anil Agarwal, directeur van CSE. “Ook de oudste auto's worden altijd weer op de een of andere wijze opgelapt en de regering doet daar niets tegen.”

Pagina 4: Regering India toonbeeld van passiviteit

Ook in andere grote steden is de toestand alarmerend. Het centrum van Calcutta wordt bijna permanent geteisterd door kwalijke dampen, eveneens hoofdzakelijk veroorzaakt door het verkeer. In Bombay, de grootste stad van het land, is de toestand iets beter, omdat de zeewind de vuiligheid meestal sneller wegblaast. In een stad als Agra heeft de Taj Mahal, het beroemdste monument van heel India, al jaren te lijden onder de zware luchtverontreiniging ter plaatse.

De Indiase regering is intussen, zoals zo vaak, een toonbeeld van passiviteit. “Hoewel het de hoogste tijd is voor actie, hebben de autoriteiten tot nu toe hoegenaamd niets concreets ondernomen tegen de vervuiling”, zegt Agarwal.

Wel is er in New Delhi al enkele jaren een systeem van kracht waarbij alle motorvoertuigen regelmatig worden gekeurd op de vervuiling die ze produceren. Als ze goed worden bevonden, krijgen ze een sticker op de ruit. Het probleem is echter dat alle voertuigen altijd in orde worden bevonden. Zolang de chauffeurs van oude en stinkende auto's bereid zijn een beetje meer te betalen voor de test, krijgen ook zij steevast een nieuwe sticker mee van corrupte inspectiemedewerkers. Minder vervuilende auto's die toevallig vergeten zijn een nieuwe sticker te halen, vormen daarentegen een prooi van politieagenten, die vervolgens de boete doorgaans in eigen zak steken.

Anil Agarwal kan moeiteloos een reeks maatregelen opsommen die de toestand in New Delhi en andere smogcentra drastisch zouden verbeteren. Betere motoren, betere brandstof, beter openbaar vervoer, beter onderhoud van de voertuigen en een doeltreffender inspectie op de naleving van de wet. Het probleem is echter dat India, zelfs al zou het bestuurd worden door eerlijkere en meer competente ambtenaren en politici, kampt met een typisch probleem van arme landen: er is domweg geen geld voor al die dingen.

India blijft nog steeds van goedkope en eenvoudige technologie afhankelijk, die in het Westen allang is afgedankt. “Hier neemt het aantal scooters met hun voor het milieu zeer schadelijke tweetact-motoren nog elk jaar toe. Bij jullie in Europa zijn die allang uit het straatbeeld verdwenen. Bij jullie kopen ze auto's, maar dat kunnen de meesten hier niet betalen”, aldus Agarwal. Geen enkele scooterbezitter of aspirant-scooterbezitter is bereid af te zien van de aanschaf van zijn tweewieler omwille van het milieu. “Eigenlijk zouden de politici door het land moeten gaan en de mensen overal voor de keus stellen: wat willen jullie? Een goedkope en vervuilende scooter en doodgaan aan kanker of een beter maar duurder voertuig”, zegt Agarwal. Ook de industriële vervuiling plaatst India voor een dilemma. Grote bedrijven kunnen eventueel wel filters en zuiveringsinstallaties bekostigen om het milieu te sparen, maar voor kleine fabriekjes geldt dat niet. Toen het Indiase hooggerechtshof fabrieken in onder meer New Delhi en Agra liet sluiten omdat ze te vervuilend waren, kwamen duizenden arme arbeiders op straat te staan. Enkelen van hen pleegden uit wanhoop zelfmoord.

Hoewel de Indiërs dus, vooral in hun steden, hebben te kampen met ernstige milieuproblemen, verzetten ze zich krachtig tegen pogingen van Westerse landen, voorop de VS, om ook een ontwikkelingsland als India beperkingen op te leggen in de strijd tegen de wereldwijde luchtvervuiling. Ze wijzen erop dat volgens deskundigen van de Verenigde Naties een veilig niveau voor kooldioxide 0,4 ton per hoofd van de bevolking per jaar is. De VS liggen nu op 6 ton per persoon, India op 0,25 ton. Het lage Indiase cijfer wordt veroorzaakt door het feit dat het platteland, waar ruim tweederde van de 950 miljoen inwoners woont, nog bijna niets bijdraagt aan de vervuiling.

“Het mondiale probleem is niet door ons ontstaan maar door de geïndustrialiseerde landen”, zegt Agarwal, die tevens optreedt als adviseur voor de Indiase regering. “Wie zijn de Amerikanen om ons te vertellen dat we ons niet mogen ontwikkelen? Laat ze ophouden met hun preken aan ons adres en zelf eerst eens wat doen. Dat moet volgens mij het standpunt van de Indiase delegatie bij de aanstaande conferentie over de klimaatsverandering in Kyoto zijn. En de Europeanen? Ik hoop dat die eindelijk eens de moed hebben zich hard tegen de Amerikanen op te stellen. Dat heeft de wereld hard nodig.”

    • Floris van Straaten