Japanse overheid draagt last van 'luchtbel'

De Japanse economie bevindt zich in een crisissfeer. Niet alleen het financiële stelsel van het land staat onder druk, ook de werkgelegenheid laat nog veel te wensen over.

TOKIO, 28 NOV. Met het feitelijke faillissement van effectenhuis Yamaichi en een val van de beursindex van ruim 5 procent begon de week in Japan met een orkaan. Het einde vandaag volgt met een beurs die weer terug is op het oude niveau en de constatering van sommige analisten dat Japan het krachtige medicijn van enkele faillissementen nodig had. “De huidige ontwikkelingen in de financiële sector zullen een positief effect hebben op de economie”, meent Richard Werner van Jardine Fleming Securities. De faillissementen deze week van Yamaichi en de Tokuyo City Bank, en eerder deze maand van de Hokkaido Takushoku Bank, ziet hij als een teken dat er nu eindelijk een oplossing komt van de doorzeurende problemen van het klappen van de 'luchtbel' zeven jaar geleden.

Toen halverwege deze week de onrust over een mogelijke kettingreactie van faillissementen groeide, voelde minister Hiroshi Mitsuzuka (Financiën) zich geroepen in te grijpen. “Voor zover we nu kunnen zien, zullen er geen verdere faillissementen zijn”, zei Mitsuzuka woensdag. Een televisiezender toonde 's avonds als reactie direct beelden van Mitsuzuka die begin deze maand precies dezelfde woorden sprak na het faillissement van het kleine effectenhuis Sanyo. Vervolgens viel deze week Yamaichi.

De crisis heeft de regerende Liberaal Democratische Partij (LDP) aangespoord tot het zoeken naar maatregelen voor herstel van de financiële sector. De vrees is dat anders via een dichtknijpen van de kredietkraan de reële economie te lijden krijgt. “De overheid moet de last van de 'luchtbel' dragen”, zegt parlementslid Kiichi Miyazawa vandaag naar aanleiding van het probleem van 'slechte' leningen in de financiële sector. Miyazawa is voormalig premier en leidt momenteel de LDP-commissie voor maatregelen ter stabilisatie van de financiële sector. De LDP zal op 10 december haar conclusies bekendmaken. Miyazawa maakte vorige week al de tocht naar de ambtswoning van premier Ryutaro Hashimoto om aan te dringen op het gebruik van overheidsgeld. Nu heeft hij zelf de verantwoordelijkheid voor deze maatregelen en in een interview met de Nihon Keizai Shimbun (Japans Economisch Dagblad) doet hij vandaag alvast zijn ideeën uit de doeken.

Om nieuw leven te blazen in de financiële sector wijst Miyazawa specifiek naar verlagingen van belastingen op onroerend goed en effectenhandel. De effectenhandel speelt een rol in de overlevingsstrijd van de banken omdat effecten een deel vormen van het eigen vermogen dat deze banken moeten aanhouden ten opzichte van de uitstaande leningen. Elke daling van de beurs vermindert het eigen vermogen, maar waar precies de grens ligt blijft de vraag. Volgens Miyazawa is het voortbestaan van de banken onmogelijk als de Nikkei beurs-index zou dalen tot 12.000. Bij de huidige koers rond 17.000 is het leven van de banken echter “ontspannen”. Ook een herstel van de onroerend-goedhandel ziet Miyazawa als essentieel. Er is uiteindelijk nog steeds geen einde gekomen aan de daling van de onroerend-goedprijzen sinds het klappen van de luchtbel waardoor de 'slechte' leningen zijn ontstaan.

Over de vraag of het van nu af aan beter zal gaan met de Japanse economie, zijn deze week cijfers met gemengde boodschap bekendgemaakt. Volgens voorlopige berichten zou de particuliere consumptie in het derde kwartaal weer gegroeid zijn, nadat een BTW-verhoging in april een vernietigende klap had uitgedeeld. Anderzijds is de industriële productie in oktober gedaald en de werkloosheid licht gestegen, van 3,4 naar 3,5 procent, zo maakte de overheid vandaag bekend. Het Economisch Planbureau stelde eerder deze maand dat ondanks lichte tegenslagen de “onderliggende trend van herstel standhoudt”.

    • Hans van der Lugt