Israel is gebaat bij snelle aflossing van de macht

De Israelische premier Netanyahu bewijst zijn land weinig goede diensten. Ook in het buitenland verspeelt hij in rap tempo zijn krediet. Nieuwe verkiezingen zijn het enige middel om Israel te ontdoen van de slechtste regering aller tijden, stelt Gideon Samet.

Premier Benjamin (Bibi) Netanyahu's regering is klinisch dood. De enige geluiden die eromheen klinken, zijn afkomstig van pogingen haar te reanimeren. Kennelijk ziet de man aan het hoofd het net zo. Hij bluft geweldig door zo lang mogelijk te blijven doen alsof hij haar leven nog wil rekken. Maar niet alleen wordt haar voortbestaan in haar huidige afstotelijke, terminale toestand door niets gerechtvaardigd, maar daarbij is de kans klein dat ze, na alles wat ze al doorstaan heeft, nog opgewassen zal blijken tegen de gevaren die haar te wachten staan.

Amerika wil dat ze valt, en wel op een wijze die voor haar toch al aangeslagen leider zo eerloos mogelijk zal zijn. De coalitie wordt belaagd van binnen en van buiten - zelfs als ze zou willen, zou ze Bibi's twijfelachtige initiatieven voor een definitieve vredesregeling met de Palestijnen niet door het parlement krijgen.

De steen des aanstoots is niet alleen Netanyahu's slordige stijl of de brute primitiviteit die als een kwalijke damp uit zijn naaste omgeving wasemt. En zeker niet de vraag of Netanyahu bij de volgende onderhandelingsronde zal instemmen met 6 procent dan wel 10 procent terugtrekking. De regering is ten dode opgeschreven.

Sinds Avigdor (Yvette) Lieberman is teruggetreden als directeur-generaal van het bureau van de premier, staat in dat bureau een microfoon open die de meest ontmoedigende geluiden doorgeeft. Wat voorheen onder vier ogen werd gefluisterd - een combinatie van haat, intrige en bloedwraak - lekte nu uit. Zelfs wie in de wandelgangen van de macht niet de geur van luchtverfrisser verwacht, moet wel hopen op een spoedig einde aan deze beschamende espiode in Israels politieke geschiedenis. De premier kan wel geluiden blijven geven over onderhandelingen en duurzame regelingen, maar hij mist de politieke macht om ze in de praktijk te brengen.

De Nationale Religieuze Partij en de tegenstanders van een vredesregeling binnen zijn eigen partij dreigen hem ten val te brengen als hij een tweede terugtrekkingsronde ten uitvoer brengt, terwijl de Derde Weg dreigt hem ten val te brengen als hij dat niet doet. Arafat heeft zijn initiatief van de hand gewezen, terwijl Amerika, dat zijn geduld al lang geleden verloren heeft, zich afvraagt wat nog de reden is om Netanyahu's belachelijke spel mee te blijven spelen. Wat president Clinton deze week tegen Shimon Peres en Leah Rabin heeft gezegd, na zijn herhaalde weigering Netanyahu te ontmoeten, laat geen ruimte voor twijfel: Washington wil ook dat Bibi vertrekt. Het Witte Huis zal hem, volgens zijn beproefde methode, uithongeren met ijzige beleefdheid. Wat Clinton betreft heeft de Israelische premier zijn loopbaan al beëindigd. Het klonk deerniswekkend toen Netanyahu's woordvoerder deze week bekendmaakte dat hij zich er niet toe zal verlagen Washington om een uitnodiging te smeken.

Zelfs al vóór de jongste crisis wilde Nethanyahu - wiens acrobatische kwaliteiten niet onderschat moeten worden - overgaan tot een definitieve regeling met de Palestijnen. Het was een doorzichtige truc: praten over alles zonder het over iets te hebben. Wie in Israel zou hem het groene licht geven voor een grootscheepse terugtrekking als hij niet eens een marginaal strookje land kan teruggeven?

Maar het loze gepraat over een alles omvattende regeling geeft Netanyahu wel datgene wat hij op dit moment het meest nodig heeft: iets meer tijd om zich te bevrijden uit zijn in woelig water ondergedompelde ton van Houdini. Als hij in die adempauze de rebellen in zijn eigen partij van een aanval kan afhouden en tegelijk het Centrale Comité van de Likud en Lieberman tegen hen kan ophitsen - met zijn initiatief voor een duurzame regeling dat in de huidige coalitie geen kans van slagen heeft - dan kan hij zijn tegenstanders een stap voor blijven, de Knesset ontbinden en het land met nieuwe verkiezingen confronteren.

Volgens artikel 22 van de rampzalige kieswet kan de premier, behoudens toestemming van de president, de Knesset ontbinden als de oppositie in de meerderheid is en “ten gevolge daarvan de regering niet naar behoren kan functioneren”. Binnen 60 dagen na de ontbinding van de Knesset moeten er dan verkiezingen voor de Knesset en de premier worden gehouden. Een meerderheid die tegen terugtrekking en tegen een duurzame regeling is, en de te verwachten ernstige problemen in het begrotingsdebat volgende maand - dat alles zou Netanyahu een onweerlegbaar excuus in handen geven.

Het valt niet te zeggen of Bibi zich op die wijze zal weten te redden, maar het biedt hem de mogelijkheid het land te behoeden voor het bankroet van de regering. Eenenzestig Knessetleden staan nu niet direct te trappelen om met hun stem een eind te maken aan de loopbaan van sommige collega's, maar zelfs al mocht de premier uiteindelijk niet besluiten dat voor ze te doen, dan nog zijn nieuwe verkiezingen nu de enige manier om de slechtste regering die dit land ooit heeft gekend naar huis te sturen.