Herdenking van de Vrede van Munster

DEN HAAG, 28 NOV. Nederland zal volgend jaar met een uitgebreid programma de in 1648 gesloten Vrede van Munster herdenken. Tentoonstellingen, wetenschappelijke conferenties, educatieve programma's, toneel, muziek en andere activiteiten zullen het 350ste herdenkingsjaar opluisteren.

Dit heeft het Nationaal Comité Vrede van Munster gisteren in Den Haag bekendgemaakt. De Vrede van Munster was de eerste in een reeks vredesverdragen tussen verschillende Europese staten die samen bekend staan als de Vrede van Westfalen. De Westfaalse vrede betekende het eind van de Tachtigjarige Oorlog en de Dertigjarige Oorlog die grote delen van Europa in de greep hadden gehouden. Een voorlopig tractaat van de Vrede van Munster werd op 30 januari 1648 getekend. Op 15 mei werd de vrede in Munster plechtig bezworen en op 5 juni in de Verenigde Nederlanden afgekondigd.

Deze historische data zullen ook bij de viering volgend jaar een rol spelen. Op 30 januari is de officiële opening in Utrecht door prins Willem-Alexander. Op 5 juni komen regering en volksvertegenwoordiging bijeen in de Ridderzaal, waarna op het Binnenhof een volksfeest zal losbarsten.

Zes musea wijden grote tentoonstellingen aan het onderwerp, elk vanuit het eigen verzamelgebied. In Utrecht zijn twee exposities: het Centraal Museum benadrukt de bijzondere positie van Utrecht als dwarsligger in het vredesproces aan de hand van schilderijen, kaarten en andere historische stukken. Het Catharijneconvent gaat in op de pluriforme religieuze samenleving uit de eerste helft van de 17de eeuw. In Delft doen het Legermuseum en Stedelijk Museum Het Prinsenhof mee. Zij besteden aandacht aan respectievelijk de militaire hervormingen van prins Maurits die uiteindelijk tot de Vrede van Munster leidden en, in het Prinsenhof, aan de strijd met Spanje. Het Prinsenhof geeft ook een beeld van de ontwikkeling van de schilderkunst ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog aan de hand van bruiklenen uit binnen- en buitenland.

De Atlas van Stolk in Rotterdam concentreert zich op prenten naar aanleiding van het sluiten van de vrede, zoals de aankomst van gezanten en het ontsteken van vreugdevuren. Al deze exposities beginnen half maart. In het Koninklijk Paleis in Amsterdam, dat in 1648 als stadhuis in gebruik werd genomen, opent op 6 juni een tentoonstelling over de betekenis van de vrede voor Amsterdam, waar de afkondiging zorgde voor een 'feest van de kunsten'. Het volk vierde niet alleen feest met vuurwerk en en brandende teertonnen, er werd ook muziek gemaakt en toneel gespeeld. Joost van de Vondel beschreef het Amsterdamse feest in zijn stuk Leeuwendalers. De groep Het Toneel Speelt zal een enigszins ingekorte versie in de Stadsschouwbrug opvoeren. “Met tussengevoegde teksten om de historische context duidelijk te maken”, zegt Cox Habbema, die samen met Hans Croiset de regie zal doen. Er zullen ook liederen en teksten uit die tijd gezongen en voorgedragen. Het in oude muziek gespecialiseerde ensemble Camerata Trajectina komt met een cd en een programma van liederen waarin het verloop van de strijd wordt bezongen.

De viering gaat gepaard met een groot aantal 'flankerende' activiteiten. In de Nieuwe Kerk in Amsterdam komt uit Madrid een tentoonstelling van cultuurschatten van het Spaanse hof uit de periode 1598-1648, waaronder schilderijen van Velázquez en Zurbarán. Het Haagse Mauritshuis krijgt voor een presentatie gewijd aan Gerard ter Borch en zijn verblijf in Munster diens schilderij Het sluiten van de Vrede van Munster te leen van de National Gallery in Londen. De nog jonge Ter Borch was op 1 mei 1648 aanwezig bij de plechtigheid in Munster, waar hij in dienst was van een Spaanse onderhandelaar. Het schilderij reist in het najaar van Den Haag naar de grote herdenkingstentoonstelling 1648. Oorlog en Vrede in Europa van de Raad van Europa. De tentoonstelling is verdeeld over Munster en Osnabrück, waar ook werd onderhandeld in het kader van de Westfaalse vrede. De gebeurtenissen zullen daar in een brede, Europese context worden gepresenteerd. Er zullen onder meer schilderijen van Rembrandt, Rubens en Honthorst te zien zijn.