Onconventionele bewerking van het Oude Testament

In de Rotterdamse Schouwburg, Schouwburgplein 25, Rotterdam. Vrijdag 28 november t/m zondag 30 november. Inlichtingen: 010-418110.

TEL AVIV, 27 NOV. Dansend, zingend en declamerend brengt het Israelische Cameri-Itim theatergezelschap het Oude Testament in VaYomer, VaYelech (hij zegt, hij wandelt) indrukwekkend tot leven. Het is een gedurfde toneelbewerking van de Tenach (Hebreeuwse benaming voor het Oude Testament) die het bijbelse verhaal in zijn oorspronkelijkheid handhaaft maar geen respect heeft voor de bijbelse chronologie. Vanaf morgen zal dit stuk, in het Hebreeuws, drie dagen in de Rotterdamse schouwburg worden opgevoerd. Er is simultaan vertaling in het Engels. In vertaling gaat de bijzondere intensiteit van het bijbelse Hebreeuws wel enigszins verloren, maar de acteurs, die het scheppingsverhaal tot en met de verovering van het 'beloofde land' uitbeelden, weten steeds te verrassen.

Vooral de lichteffecten geven aan deze interpretatie van het bijbelverhaal een indringend effect. Na bijna drieëneenhalf uur 'bijbels toneel' kregen de acteurs van het Israelische publiek een denderende ovatie. Deze onconventionele vertolking van Tenach spreekt hen zo aan omdat op Israels scholen het Oude Testament zowel als een religieus kompas als een geschiedenisboek wordt onderwezen. De Tenach is een essentieel deel van de Israëlische cultuur en spreekt tevens tot de verbeelding van de Israeli's omdat het modern hebreeuws, Ivriet, van het bijbels hebreeuws waarin VaYomer, YaYelech wordt opgevoerd, is afgeleid.

Ook al heeft regisseur Rina Yerushalmi in haar toneeladaptatie de vrijheid genomen de bijbelteksten naar eigen inzicht te rangschikken, toch hebben de Israeli's er geen enkele moeite mee zich door VaYomer, VaYelech te laten meeslepen. Religieuze Israelis die, in tegenstelling tot ultra-orthodoxe Harediem, wel naar theater gaan, kunnen zich identificeren met de mystieke religieuze gevoelens die VaYomer, VaYalech oproept.

Regisseur Yerushalmi heeft aan het boek der boeken een zeer moderne toneelinterpretatie gegeven, zelfs niet gespeend van humor. De tien geboden worden in een wervelwind van dans en tekst uitgebeeld. In het eerste deel 'VaYomer' wordt de relatie tussen God, de mens en het Convenant behandelt: in het tweede deel, 'VaYelech' komt de vorming van de Familie, van de Natie en de vervulling van de belofte van God aan het joodse volk om het beloofde land in bezit te nemen aan de orde. Het wiel van de joodse geschiedenis sttat nooit stil. Rina Yerushalmi wijst erop dat de strijd om Hebron en Schem (Nablus) in het bijbels verhaal dezer dagen nog even aktueel is als duizenden jaren geleden.