Advies Gezondheidsraad; Onderzoek aan embryo's niet beperken

ROTTERDAM, 27 NOV. Een wet over wetenschappelijk onderzoek aan embryo's moet geen gelimiteerde opsommingen bevatten van onderzoeksgebieden waarvoor embryo's gebruikt mogen worden.

Dit schrijft de Gezondheidsraad in een aan minister Borst (Volksgezondheid) uitgebracht advies over wetenschappelijk onderzoek met embryonale stamcellen.

In de notitie over de Wet inzake handelingen met menselijke geslachtscellen en embryo's die Borst in 1995 naar de Tweede Kamer stuurde, stond dat onderzoek met menselijke embryo's beperkt moet blijven tot alleen onderzoek naar oorzaken van (on)vruchtbaarheid, kunstmatige voortplanting en erfelijke of aangeboren afwijkingen.

De Gezondheidsraad wijst op de nieuwe mogelijkheid om ongedifferentieerde stamcellen uit embryo's in celkweken in leven te houden. Embryonale stamcellen zijn de ongedifferentieerde cellen waaruit een foetus zich ontwikkelt. Als stamcellen uit het embryo worden verwijderd en in een speciaal kweekmedium wordt gebracht, blijven het delende stamcellen waar geen foetus uit groeit.

De cellijnen van embryonale stamcellen kunnen in de toekomst misschien worden gebruikt voor toxiciteitsstudies, waardoor het proefdiergebruik zou kunnen verminderen, zo schrijft de Gezondheidsraad. Op langere termijn is het wellicht mogelijk om de stamcellen te gebruiken voor het differentiëren tot hartspiercellen of levercellen die voor transplantaties kunnen worden gebruikt. Het idee daarachter is momenteel om niet hele organen te transplanteren, maar het oude orgaan van een patiënt te verbeteren door er nieuwe cellen in in te brengen.

Qua belang voor de volksgezondheid doen deze nieuwe mogelijkheden volgens de Gezondheidsraad nauwelijks onder voor de gezondheidsproblemen die volgens het wetsvoorstel wel met embryo-onderzoek mogen worden aangepakt. Om die reden vindt de raad een limitatieve opsomming in een wet onwenselijk.

In laboratoria bestaan al vele cellijnen voor allerlei toepassingen, maar die hebben meestal kankercellen, of fusies tussen kankercellen en lichaamscellen als oorsprong. Het gebruik van embryonale stamcellen is tamelijk nieuw. Momenteel worden alleen embryocellen van dieren in celkweek gebracht.

De Gezondheidsraad wijst erop dat cellijnen van menselijke embryonale stamcellen in de toekomst ongetwijfeld uit het buitenland in Nederland zullen worden geïmporteerd.