Patijn voelt weinig voor excuses aan actievoerders

AMSTERDAM, 26 NOV. Excuses aanbieden aan de ten onrechte gearresteerde actievoerders tijdens de Eurotop? Burgemeester S. Patijn is bijna drie uur stil geweest, maar dan ineens, na deze suggestie van SP'er H. van Bommel, haalt hij uit: “Dan leven we in een sorrydemocratie en dat mag ook weer niet.” Maar tijdens de vergadering van de raadscommissie dringen ook PvdA en D66 aan op excuses.

Niet aan arrestanten, maar aan 150 ten onrechte teruggestuurde Italianen. Na enig aandringen wil Patijn daar nog wel eens “diep” over nadenken.

De Amsterdamse gemeenteraad besprak gisteren het rapport van de commissie-Schalken over het politie-optreden tijdens de Eurotop in juni. De commissie voor de politieklachten onder voorzitterschap van hoogleraar strafrecht T. Schalken oordeelde vorige week uiterst negatief over dat optreden. Voor de 371 arrestaties op basis van artikel 140 (lidmaatschap van een criminele organisatie) bestond geen wettelijke basis, het terugsturen van 150 Italianen was een “verkeerde afweging” en 142 arrestaties tijdens de 'jubeldemonstratie' waren “onnodig en willekeurig”, aldus de commissie.

Burgemeester Patijn had gisteren echter weinig te duchten van de gemeenteraad. De kleine linkse partijen uitgezonderd oordeelde de gemeenteraad dat het optreden van de politie goed geweest was. “In zijn totaliteit adequaat”, zei PvdA-fractievoorzitter E. van der Laan.

Maar er was ook kritiek. Van der Laan en B. Robbers (D66) betwijfelden of er na de aanhouding op basis van artikel 140 wel voldoende onderzoek was gedaan om de verdenking hard te maken. Van der Laan vroeg de aanwezige korpschef J. Kuiper of er bijvoorbeeld van de in beslag genomen wapens vingerafdrukken waren genomen en of deze waren vergeleken met die van arrestanten. Kuiper verwees voor het antwoord naar plaatsvervangend hoofdcommissaris J. van Riessen. “Dat is niet gebeurd”, moest deze bekennen.

Op dat moment stond een actievoerder op. “Ze hebben nooit iemand willen horen”, riep hij. “Toen ik gearresteerd was, wilde ik een verklaring afleggen, maar dat mocht niet.” De man liep daarna boos de zaal uit.

Van der Laan vond dat als artikel 140 nog een keer wordt toegepast, er sneller na de arrestaties een schifting gemaakt moet worden. Wie meewerkt aan het onderzoek en gewoon zijn naam zegt, kan volgens hem sneller worden vrijgelaten. “We willen niet weer een toestand die zo onbevredigend afloopt.”

VVD-fractievoorzitter T. Hooijmaijers wilde zich niet al te druk maken over mensen die zelf zeggen de rechtsorde niet te erkennen. Maar hij vond het wel vreemd dat volgens het rapport-Schalken politie en justitie niet op grootschalige arrestaties hadden gerekend. “Dat is een gotspe. Dat kan toch niet kloppen”, zei hij vertwijfeld. Commissaris Van Riessen moest het wel bevestigen. Omdat de politie vooraf uitgegaan was van 'de-escalatie', was er niet op gerekend dat er zoveel mensen aangehouden zouden worden.

Een van de insprekers was gisteren G. Dütting van de Werkgroep naar een Feministisch Europa. Zij had in het rapport-Schalken bevestiging gevonden van seksuele intimidatie waaraan agenten zich schuldig zouden hebben gemaakt. “Zorgt u er voor dat seksuele intimidatie en geweld tegen vrouwen niet straffeloos blijft”, vroeg ze de gemeenteraad. Korpschef Kuiper zei dat deze beschuldigingen hem pijn hadden gedaan, maar hij was op dit punt niet te spreken over de commissie-Schalken. Volgens Kuiper is er nauwelijks onderzoek gedaan naar seksueel misbruik. “Schalken schrijft dit toch heel subtiel op. Als hij onpartijdig was geweest, had hij zich van een oordeel onthouden.”

Burgemeester Patijn wil nog met het Autonoom Centrum onderhandelen over schadevergoedingen voor de deelnemers van de 'jubeldemonstratie' die werden gearresteerd. Het driehoeksoverleg erkent dat hierbij “iets is misgegaan”, zoals Patijn het zei. Zo is verzuimd de demonstranten eerst te waarschuwen dat ze zich bij de Munt in verboden gebied bevonden. Volgens E. Hollants van het Autonoom Centrum eist een van de arrestanten duizend gulden schadevergoeding. Als de gemeente weigert komt er een proefproces, aldus Hollants.

    • Herman Staal