Duitse hekkensluiter legt kwetsbaarheid van Ajax bloot

AMSTERDAM, 26 NOV. Het modale Udinese liet Ajax al wankelen op het Europese platform en gisteravond leek zich na een half uur zelfs een koningsdrama af te spelen in de Arena toen de hekkensluiter van de Bundesliga de nummer één van Nederland openlijk te kijk zette.

In vier krankzinnige minuten corrigeerde Ajax weliswaar een beschamende 2-0 achterstand tegen VfL Bochum, maar het opwindende duel in de derde ronde van het UEFA-Cuptoernooi (uitslag 4-2) vormde een aanklacht tegen het niveau van de eredivisie.

Ajax-coach Morten Olsen noemde de laatste plaats voor de debutant in het Europese voetbal “een lachertje”. Het zou ook potsierlijk zijn VfL Bochum te vergelijken met de Nederlandse hekkensluiter Volendam en eens te meer ondervond Ajax dat de duels op nationaal niveau geen betrouwbare graadmeter vormen voor zijn positie in Europa. Al wekenlang worstelt Ajax met zichzelf, maar alleen Roda JC slaagde er tot nu toe in de Amsterdammers een gelijkspel af te dwingen. Toch moet het een pijnlijke ervaring zijn geweest voor Olsen, dat uitgerekend het tegen degradatie vechtende Bochum duidelijk maakte hoe kwetsbaar Ajax is.

Een magisch kwartiertje voorkwam een compleet demasqué voor de koploper van de eredivisie en bij een 4-2 voorsprong kwam het rustsignaal als geroepen voor VfL Bochum. In het tweede bedrijf verzuimde Ajax echter de knock-out uit te delen en had de ploeg van Klaus Toppmöller zich zelfs een beter perspectief kunnen creëren voor de return over twee weken. Nederig presenteerde de voormalige spits van Kaiserslautern zich gisteravond als de leerling die de wijze lessen van zijn meester zou onthouden. Toppmöller droeg zelfs een sjaal waarop de emblemen van Bochum én zijn grote voorbeeld Ajax waren afgebeeld.

“Ik leg me neer bij de uitschakeling in de UEFA Cup en ik hoop dat we het spel tegen Ajax ook kunnen demonstreren in de Bundesliga”, zei Toppmöller en hij leek het nog te menen ook. “Alleen een wonder kan ons nog verder brengen, maar ik ben al trots dat we een ploeg waaraan ik me heb gespiegeld, in verlegenheid hebben kunnen brengen.” Zo introduceerde de coach van Bochum de in Nederland gecultiveerde Vierer Abwehrkette met een libero die voor zijn verdediging speelt. Ook hanteert de nummer vijf van vorig seizoen een “atypisch Duitse tactiek”, zoals Ajax-trainer Olsen het formuleerde.

Maar niet voor niets nam juist Olsen zijn hoed af voor het Duitse gastcollege dat niet alleen Ajax tot bezinning moet dwingen. Hoewel Bochum buiten Duitsland een ander gezicht toont dan in de Bundesliga hield uitgerekend een debutant in het Europese voetbal de ploegen in de eredivisie een spiegel voor. Met dicht op elkaar spelende linies hield Bochum de speelruimte voor Ajax aanvankelijk zo beperkt dat de Amsterdamse creativiteit smoorde in een woud van benen. En door gedurfd uit te komen met vier á vijf middenvelders brachten de Duitsers hun veel hoger aangeslagen opponenten regelmatig in problemen.

In de twintigste minuut trad de Ajax-verdediging veel te slap op. De Russische spits Joeran combineerde met de Bulgaarse international Donkov, die middenvelder Reis bediende: 0-1. Een paar minuten later leek zich voor Ajax een debacle af te tekenen toen libero Waldoch door niemand werd gedekt bij een corner van de geraffineerde spelmaker Wosz, 0-2. Het was illustratief voor de chaos in de defensie van Ajax. De vleugelverdedigers Tobiasen en Sier, die na rust de geblesseerde Blind verving, riepen heimwee op naar de tijden waarin Reiziger en Bogarde de perfecte balans vonden tussen aanvallen en verdedigen.

Uit het niets kwam na een half uur het antwoord van Laudrup. Coach Olsen mocht zich gelukkig prijzen dat zowel de Deense routinier als de Nigeriaanse turbo Babangida net op tijd fit was om de vleugels te bezetten. De charme en de schoonheid van het spel van Ajax zijn wellicht te nadrukkelijk gebaseerd op een strategie waarbij drie aanvallers en een schaduwspits de verdediging van de tegenstander moeten ontrafelen. Vooral als de kwikzilverachtige Dani de positie van Litmanen achter de spitsen bekleedt.

Niet bekend

Alleen in die fase van de wedstrijd kon coach Olsen zich verzoenen met de gedachte dat de renovatie van zijn elftal wellicht tot een renaissance kan leiden. Plotseling draaide Ajax op volle toeren, strooide Ronald de Boer met verrukkelijke passes en hadden de aanvalsgolven op Bochum het effect van een mitrailleursalvo. Laudrup tikte de 2-2 binnen na een demarrage van de sterk spelende Babangida en beoordelingsfouten van doelman Gospodarek en verdediger Kracht. Nog eens twee minuten later keek Bochum apathisch toe hoe Laudrup snel een vrije trap nam en Arveladze Ajax met een schuiver op 3-2 zette.

In de slotminuut van de eerste helft profiteerde ook Frank de Boer van de slechte dekking bij Bochum, toen de matige Gospodarek zijn handen brandde aan een snoeihard schot van Oliseh. Murw gebeukt strompelden de Duitsers in de rust naar de kleedkamer, waar coach Toppmöller constateerde dat zijn ploeg “twee goals kinderlijk had weggegeven”. Maar na de doelpuntloze tweede helft was het zijn collega Olsen die verzuchtte “dat het geruststellende vijfde doelpunt was uitgebleven”. Ajax wacht daarom nog een lastig examen in het Bochumer Ruhrstadion, waar Toppmöller graag zal willen aantonen waarom clubs uit de Bundesliga de Europese competities domineren.

    • Robèrt Misset