Kamer onderzoekt niet-gebruik; Rosenmöller (GroenLinks): 'Huursubsidie is een recht, geen gunst'

Veel huurders krijgen geen subsidie, terwijl zij er wel recht op hebben. P. Rosenmöller (GroenLinks) nam het initiatief voor gesprekken van de Tweede Kamer met deskundigen uit 'het veld'.

DEN HAAG, 25 NOV. Als iedereen die recht heeft op huursubsidie er ook daadwerkelijk gebruik van zou maken, kan dat de schatkist zomaar vele honderden miljoenen per jaar extra kosten.

Lang niet iedereen maakt gebruik van die subsidie. Driehonderdduizend huurders zijn te trots om deze subsidie aan te vragen, weten niet hoe ze dat zouden moeten doen, denken dat ze er geen recht op hebben of vinden het bedrag niet opwegen tegen de moeite die een aanvraag kost. Thans ontvangen circa 900.000 huurders in totaal zo'n 2,6 miljard aan huursubsidie.

Het zal de overheid nog het nodige geld aan bijvoorbeeld voorlichting kosten om alle huurders die geen susidie aanvragen naar het huursubsidieloket te lokken. En als dat een succes wordt, is de volgende kostenpost voor de overheid de extra subsidie zelf.

P. Rosenmöller, fractievoorzitter van GroenLinks in de Tweede Kamer, vindt deze ontwikkeling “zorgelijk”, want de meest logische, maar ook de minst gewenste reactie op die oplopende kosten is volgens hem dat het totale huursubsidiebedrag vast komt te liggen. Dat zou betekenen dat meer huurders minder huursubsidie krijgen. En dat mag nooit gebeuren, is zijn stellige opvatting.

Voor de fractievoorzitter van GroenLinks ligt de zaak heel simpel: “Huursubsidie is een recht en geen gunst.” En premier Kok heeft zich bij de algemene beschouwingen op dezelfde opvatting vastgelegd, meent hij. “Ik heb liever een budgettaire tegenvaller dan hun financiële ellende”, zei Kok over huurders die door het niet-gebruik in geldnood komen.

Het grote aantal niet-gebruikers was even schrikken voor de Kamerleden die zich met armoede bezighouden. De individuele huursubsidie is een van de belangrijkste instrumenten om armoede te bestrijden, maar het bleek niet als zodanig te werken. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) maakt eenderde van de mensen die recht hebben op huursubsidie, daar geen gebruik van. Onder de mensen met lage inkomens, die de subsidie doorgaans hard nodig hebben, is dit cijfer nog hoger. Zo'n 43 procent van die groep maakt geen gebruik van het recht op huursubsidie, en dat terwijl via de huursubsidie steeds vaker eenmalige inkomenssteun wordt gegeven in de vorm van koopkrachttoeslagen van vijftig of honderd gulden.

Daar wilde de Tweede Kamer, en met name de GroenLinks-fractievoorzitter, het fijne van weten. Hij zocht en vond steun van de andere fractievoorzitters om het niet-gebruik van de huursubsidie te gaan onderzoeken. Nadat eerst de literatuur over dit onderwerp er nog eens op is nageslagen, begint morgen de tweede fase van het onderzoek in de vorm van rondetafelgesprekken met betrokkenen.

Van iedereen die bij de uitvoering van de huursubsidie betrokken is, zoals directeuren van sociale diensten, woningcorporaties en sociaal raadslieden, wil de Tweede Kamer morgen weten hoe het niet-gebruik valt te verklaren.

Rosenmöller: “Bij de tweede hoorzitting, vrijdag, moet het over de oplossingen gaan, ofwel hoe het niet-gebruik is uit te bannen.”

Aan wat voor oplossingen denkt u ?

“Er zijn daarin eigenlijk twee stromingen. De ene zegt dat er meer aan voorlichting moet worden gedaan en dat niet-gebruikers individueel moeten worden bezocht. Maar dat weten we nu wel; dat dringt het niet-gebruik maar heel weinig terug. De tweede stroming is die van het fiscaliseren van de huursubsidie. Via de belastingen komt de huursubsidie dan bij iedereen terecht die er recht op heeft. Dan kun je echt zeggen dat huursubsidie een recht is en geen gunst. Wat we met die hoorzittingen willen, is de haken en ogen van dat fiscaliseren naar boven halen.”

Hoe voorkomt u dat het resultaat van het onderzoek van de Tweede Kamer in een la verdwijnt?

“We moeten uiteindelijk met concrete aanbevelingen komen en daarop voortdurend blijven tamboereren. Zo'n aanbeveling zou kunnen zijn om te gaan experimenteren met de verstrekking van huursubsidie via de belasting. Maar het nadeel is daarvan wel dat het behoorlijk lang duurt voordat je het resultaat kunt meten.”

En een experiment met het koppelen van computerbestanden om het niet-gebruik op te sporen?

“Ook dat is heel goed mogelijk. Mensen over wie een vermoeden bestaat dat ze wel recht hebben op de huursubsidie, maar er geen gebruik van maken, zouden een brief kunnen krijgen over de manier waarop ze aan de subsidie moeten komen. Je moet het maximale doen om mensen op de hoogte te brengen, mits de privacy van de huurders in acht wordt genomen.”

Kan het via de belasting uitbetalen van huursubsidie ook voor andere regelingen gelden?

“Dat is iets waar we begin volgend jaar, dus na deze rondetafelgesprekken over de huursubsidie, aandacht voor willen vragen. Dan heb je het over het fiscaliseren van alle inkomensafhankelijke regelingen, zoals ook de kwijtschelding van lokale lasten en de bijzondere bijstand.”

Als alles via de belasting wordt betaald, kunnen die regelingen dan worden afgeschaft?

“Ja, op termijn wel. In plaats van al die inkomenssteun pleit GroenLinks daarom ook voor de verhoging van het sociale minimum. En niet alleen wij, ook de kerken, de directeuren van sociale diensten en de voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de VVD'er Opstelten. Er moet overigens wel altijd een basis blijven in de vorm van de bijzondere bijstand. Maar dan moet het ook echt bijzonder zijn en niet aan hele groepen worden uitgekeerd. Nu wordt de bijzondere bijstand door gemeenten gebruikt om de gaten te dichten die het overheidsbeleid in de armoedebestrijding schiet. De gemeenten balen daar inmiddels van, want het rijk slaat een enorme wond en de gemeente krijgt daarvoor een heel klein pleistertje.”

    • Robert Giebels