Jorge Mas Canosa 1939-1997; Machtige leider van Cubaanse ballingen

WASHINGTON, 25 NOV. Een van de machtigste Cubaanse ballingen in de Verenigde Staten, Jorge Mas Canosa, is zondag in Miami op 58-jarige leeftijd aan kanker overleden. Als leider van de anticommunistische Cuban American National Foundation (CANF) heeft Mas in de jaren tachtig en negentig grote invloed op het Amerikaanse Cuba-beleid gehad.

Volgens velen wilde hij president van Cuba worden als het regime van Fidel Castro eenmaal omver geworpen was, ook al heeft hij dat zelf nooit met zoveel woorden bevestigd.

President Clinton noemde Mas zondag “een geboren leider en organisator” en prees zijn “kracht, overtuiging, en hartstocht”. “Zijn droom leeft voort”, aldus Clinton. Mas hoorde bij de rijkste Hispanics in het land, en met forse donaties en een actieve lobby wist hij het Amerikaanse politieke systeem optimaal te bespelen.

Zijn agressieve stijl maakte hem in de Verenigde Staten tot een omstreden figuur. “Zonder Jorge Mas Canosa hadden we al lang normale betrekkingen met Cuba gehad”, zei een voormalige Amerikaanse regeringsfunctionaris zondag. “In zijn eentje heeft hij dat allemaal geblokkeerd.”

Jorge Mas Canosa was 21 jaar toen hij in 1960 als Cubaans vluchteling in Miami aankwam. Hij deed mee aan het fiasco van de Varkensbaai-invasie (al ging het schip waarop hij voer niet aan land). Hij werkte in Miami als bordenwasser, stuwadoor en handelaar in melk en schoenen. Met de overname van een kwakkelend bouwbedrijfje legde hij de basis voor wat een familiefortuin zou worden, met het beursgenoteerde telecommunicatiebedrijf MasTec als kroonjuweel. Tot zijn verzameling dure auto's hoorde de gepantserde mercedes van de voormalige Nicaraguaanse dictator Somoza.

Mas hielp Ronald Reagan in Florida aan een stevige politieke organisatie, en sindsdien heeft hij zijn invloed aangewend bij iedere Amerikaanse president. Behalve honderdduizenden dollars aan politieke donaties, kon hij politici ook aan veel Cubaans-Amerikaanse stemmen helpen. Het politieke actiecomité Free Cuba, waar hij de drijvende kracht achter was, gaf financiële steun aan de verkiezingscampagnes van vele tientallen Congres-leden.

Mas was een havik die altijd uit was op de omverwerping van Fidel Castro, eerst via gewapende complotten, later - met behulp van het Congres - via economische strafmaatregelen die Cuba moesten isoleren. Zijn harde lijn werd lang niet door alle (bijna twee miljoen) Cubanen in de Verenigde Staten gedeeld, maar hij was toch hèt gezicht van de Cubaanse oppositie in Miami. Tegelijk trad hij als een soort grootinquisiteur op tegen Amikaans-Cubaanse critici die zijn opvattingen niet deelden. Hij was ook de man achter de oppositiezender Radio Marti, opgericht met geld van de Verenigde Staten, en tv-Marti, dat door Havana gestoord werd en nooit op het eiland te zien is geweest.

De contacten van Mas bleven niet tot Amerika beperkt - hij besprak de toekomst van Cuba met allerlei buitenlandse leiders, onder wie de Russische president Jeltsin. Voor Europa was de intensieve en succesvolle lobby van belang die Mas vorig jaar in het Congres voerde voor de Helms-Burton-wet, die buitenlandse bedrijven straft die op Cuba gebruik maken van onroerend goed dat na de revolutie onteigend is. In Havana gold Mas als “de leider van de contra-revolutionaire mafia uit Miami”. Zijn dood is een zware tegenslag voor de ballingen die een harde lijn tegen Castro voorstaan, te meer omdat Mas geen kroonprins had die zijn rol kan overnemen.

    • Juurd Eijsvoogel