Japanse ondernemers buigen het hoofd

TOKIO, 25 NOV. Een hele reeks directies van Japanse topbedrijven heeft dit jaar voor de tv-camera's diep het hoofd gebogen en het eigen aftreden aangekondigd. De oorzaak was steeds dezelfde: het bedrijf had jarenlang geld doorgesluisd aan criminelen. De gezichten waren altijd strak en emotieloos. Geen directeur ging zo ver als Shohei Nozawa, de president van Yamaichi die gisteren voor de camera's in tranen uitbarstte.

Bij die eerdere gevallen werd onderkend dat wellicht een misdrijf begaan was, maar dat was gebeurd om het voortbestaan van de zaak zeker te stellen. Uit privé-notities van betrokken bestuurders bleek dat ze grote moeite hadden met het betalen van afpersers, maar ze meenden niet anders te kunnen. De eigen wroeging werd ondergeschikt gemaakt aan het bedrijfsbelang. Een voormalige president-directeur pleegde zelfs zelfmoord toen justitie op het punt stond hem te arresteren zodat hij zijn verhaal niet aan de openbaarheid hoefde prijs te geven. Het bedrijf bestaat nog.

Dat het bedrijf in ieder geval overleeft kan Yamaichi-president Nozawa niet zeggen. Zijn personeel staat op straat. De man zelf nam pas drie maanden geleden het roer over, nadat zijn voorganger was afgetreden wegens - inderdaad - betalingen aan afpersers. Nozawa heeft gefaald in zijn verantwoordelijkheid voor 7.500 personeelsleden en hun families.

Natuurlijk zijn er genoeg directeuren in Japan die zich niets aantrekken van het lot van ondergeschikten. Natuurlijk worden in Japan mensen ontslagen. Maar Japan heeft niet zo'n uitgebreid sociaal vangnet als Nederland. Nozawa toonde zich met zijn tranen een ouderwets fatsoenlijke patron, begaan met zijn personeel. “Het is niet de schuld van onze werknemers, maar van de directie. Ik smeek u om hulp opdat onze werknemers niet in de goot eindigen.”