Ingetogen Matlubeh stokstijf op het podium

Concert: Matlubeh plus trio. Gehoord: 21/11 Soeterijn, Amsterdam. Verder: 28 en 29/11 Doelen, Rotterdam (Dunya Festival), 30/11 RASA, Utrecht (15u).

Terwijl de Oezbeekse Yulduz Usmanova zich in Amsterdam voorbereidde op haar zoveelste tournee, ditmaal als lid van de Female Factory club, zong haar landgenote Matlubeh afgelopen weekeinde voor het eerst in Nederland.

Voor wie zich het debuut van Usmanova herinnert, ruim vier jaar geleden in de Melkweg, kon het contrast bijna niet groter zijn. Had zij de zaal destijds 'plat' in enkele minuten, bij Matlubeh duurde het zeker een uur voor het publiek meer dan formeel begon te reageren. Aan stemkwaliteit kan dit verschil in receptie niet worden toegeschreven want het geluid van de oudere Matlubeh is stukken breder en krachtiger dan dat van Usmanova, zoals ook te horen is op The Turquoise of Samarkand, een voortreffelijke cd, vorig jaar opgenomen in Tasjkent. Dat Matlubeh het anders dan Usmanova zoekt in de traditionele zangstijl en een al even traditionele begeleiding: strijker, tokkelaar en trommelaar, is ook al geen verklaring: daar was men in het Soeterijn juist voor gekomen.

Het grootste verschil tussen de twee Oezbeeksen steekt in hun podiumgedrag: Usmanova komt guitig en hups naar de mensen toe, Matlubeh daarentegen lijkt ze het liefst op afstand te houden. Ze zegt geen woord tegen haar publiek, staat stokstijf op een meter afstand van de microfoon, zelfs haar mond lijkt nauwelijks te bewegen. Ook kwantitatief maakt ze een weinig gretige indruk; om de drie liedjes verlaat ze het podium om haar musici ruim baan te geven, een solo van lijsttrommelaar Gafijan Khasanov duurt zelfs bijna tien minuten.

Sommige artiesten komen pas op een podium echt tot leven, andere gedijen juist beter onder studiocondities. Een legendarisch voorbeeld van het laatste was de klassieke pianist Glenn Gould. Ook de op het conservatorium geschoolde Matlubeh - haar achternaam mag men blijkbaar vergeten - past in deze categorie.

Matlubeh is al jaren solozangeres van het Shashmaqam Ensemble van Radio Uzbekistan. Misschien verklaart dat veel; wanneer er niet te veel mensen op je vingers kijken kun je je ongestoord wijden aan het artistieke product. Dat een cd alleen maar verkoopt met een serie vlotte plaatjes in MTV-stijl erbij is voor de ingetogen Matlubeh waarschijnlijk alleen maar lastig.

    • Frans van Leeuwen