BARBARA (1930-1997); Chansons in mineur

Barbara, de in het zwart gehulde chansonnière met de wonderlijk expressieve stem, is gisteravond in een ziekenhuis in Neuilly aan de gevolgen van een ernstige bacteriële vergiftiging overleden. Ze was 67 jaar. Met chansons als Göttingen, Le soleil noir, Marienbad, Pierre en Nantes behoorde ze tot de belangrijkste vertegenwoordigers van het Franse chanson.

Onder haar eigen naam Monique Serf volgde ze een conservatoriumstudie, waarna ze in 1953 in een Parijse club debuteerde als zangeres. Tien jaar lang stond Barbara in aanzien als vertolkster van bestaande chansons, van groten als Brel, Brassens en Ferré. Met dat repertoire maakte ze ook platen. Maar haar faam kwam pas echt toen ze haar eigen, veel minder behaaglijk klinkende nummers ging zingen, als een diseuse de la chanson, zittend aan de piano, zich van top tot teen overgevend aan de poëzie van de tekst en de pregnante spaarzaamheid van haar melodieën.

Vaak werd ze bestempeld als een tragédienne, want onbekommerd vrolijk was ze zelden. Haar iele gestalte, met de grote ogen in haar vogelgezichtje, leek een geheim in zich te dragen - dat was althans het beeld dat ze opriep, en het werd versterkt door haar zwijgzaamheid over haar verleden die haar, bijvoorbeeld bij contacten met journalisten, een nogal ongenaakbaar imago opleverde. Bekend was alleen dat Barbara lang geleden een kind had verloren, waarover ze in 1974 in Là-bas zong dat ze zou willen weten hoe het 'aan de andere kant van de spiegel' is: Là-bas de l'autre côté du miroir / J'aimerais tant qu'on y parte / J'aimerais tant qu'on y passe / Là-bas là-bas...

Veel van haar in mineur getoonzette repertoire ging over verlies, over de melancholie van de eenzaamheid, over het verdwijnen van een geliefde en over de langzaam maar zeker slinkende hoop op een humanere wereld.

In de jaren zestig en zeventig trad Barbara ook vaak in Nederland op. In 1969 ontving ze een Edison. In de jaren tachtig zette ze zich, als de favoriete zangeres van François Mitterrand, in voor diens verkiezingscampagne. De grootste mislukking van haar carrière was de muzikale komedie Lily Passion met Gérard Depardieu, in 1986, waarin zij actrice werd om hem te behagen en hij ging zingen om bij haar in de smaak te vallen. Van deze rolverwisseling was het Franse publiek niet onder de indruk.

In 1988 maakte Barbara bekend dat ze een jaar lang uitsluitend zou optreden in ziekenhuizen, scholen en gevangenissen om fondsen te werven voor de Aids-bestrijding. “Ik heb veel gezongen over de liefde,” zei ze in het dagblad Libération. “Deze ziekte komt door de liefde, door het bloed en zaad. Er is niets ergers.” Sidamour à mort zong ze. Haar laatste plaat, na een stilte van zestien jaar, dateert van vorig jaar.