AVIGDOR LIEBERMAN; Harde politieke manipulator

TEL AVIV, 25 NOV. Nauwelijks een etmaal na het verlaten van de invloedrijke post van directeur-generaal van het bureau van premier Benjamin Netanyahu is Avigdor Lieberman een proces wegens diefstal, oplichting en valsheid in geschrifte in het vooruitzicht gesteld. De politie had volgens Israelische bronnen het dossier tegen hem gesloten indien tijdens het onderzoek van de verduistering van een bedrag van rond 80.000 gulden niet was gebleken dat Lieberman met vervalste documenten zijn onschuld probeerde aan te tonen.

Het geld had hij 'geleend' van een organisatie die hij leidde. “Het doet me niets”, reageerde de 39-jarige Russische immigrant, die als een meteoor samen met Netanyahu is omhooggeschoten, temidden van zijn Likud-supporters. “Er zijn al zoveel onderzoeken (achttien) tegen me geopend en gesloten.”

Indien deze alter-ego van Netanyahu en harde politieke manipulator inderdaad wordt veroordeeld krijgt zijn loopbaan de nekslag. Maar anders blijft Lieberman, als de lieveling van de grote Russische immigrantengemeenschap, een voor zijn tegenstanders gevaarlijke opponent in Likud. In zijn hoge functie was hij de ruwe hand van de meer gepolijste Netanyahu. Beiden zijn als relatieve buitenstaanders - de één als immigrant, de ander wegens zijn jarenlange verblijf in de VS - nooit door de Israelische elite aanvaard. Dat heeft paranoïde trekken aangewakkerd bij deze mannen, die elkaar zowel op ideologisch als persoonlijk vlak vonden. Beiden hebben een intuïtief vijandbeeld van de wereld.

Bij Lieberman is dat terug te voeren op zijn jeugdervaringen in de Sovjet-Unie. Zijn vader bracht zeven jaar door in een werkkamp in Siberië. In zijn geboortestad Kisjinev ontwikkelde hij reeds grote sympathie voor de extremistische ideologie en methodes van de Joodse Defensieliga van rabbijn Meir Kahane. Gisteren gaf Lieberman daar nog blijk van toen hij zich uitsprak tegen elke territoriale concessie aan de Palestijnen. Hij nam bokslessen die hem goed van pas kwamen toen hij in 1978 naar Israel emigreerde en als student internationale betrekkingen aan de Jeruzalemse universiteit samen met de huidige minister van Justitie, Tshachi Hanegbi, deel uitmaakte van een knokploeg die vaak, zelfs met kettingen, gevechten aanging met Arabische studenten. In allerlei baantjes, zoals bewaker bij het bureau van de premier en ambtenaar bij het ziekenfonds van Likud, bewees hij zijn organisatietalent en vasthoudendheid waardoor de deuren van de Likud-politiek voor hem opengingen.

Het beslissende moment in zijn loopbaan kwam toen hij in 1987 tijdens een cocktailparty Netanyahu ontmoette. Een jaar later stond hij aan het hoofd van de campagne die Netanyahu een zetel in het parlement opleverde. Toen Likud in 1992 verslagen, onredderd en failliet was slaagde hij er opvallend snel in de partij weer op poten te zetten.

Vanaf de basis heeft hij een beslissende rol gespeeld in Netanyahu's verkiezingszege in 1996. Als beloning benoemde Netanyahu hem tot directeur-generaal van zijn bureau. In die functie heeft hijn zijn 'vriend-baas' meer schade berokkend dan goed gedaan. Met zijn ruwheid en intrigues, maakte hij veel vijanden.

Op een persconferentie bedreigde hij gisteren ministers en parlementariërs die tegen Netanyahu hadden 'samengezworen' met politieke liquidatie. Op dat moment was het niet duidelijk meer of hij nog de stem en het geweten van Netanyahu was. De val van Lieberman is het drama van een Russische immigrant die de overgang uit een autoritair regime naar een democratie niet heeft aangekund.

    • Salomon Bouman