Actieplan voor Azië in de maak op APEC-top

Op de APEC-top van de achttien landen rond de Stille Oceaan hebben sussende woorden over de financieel-economisch crisis in Azië plaatsgemaakt voor het inzicht dat een concreet actieplan noodzakelijk is.

VANCOUVER, 25 NOV. Regeringsleiders van de APEC-landen hebben tijdens de eerste dag van hun jaarlijkse overleg hun vertrouwen uitgesproken in Azië's zieltogende economieën en opgeroepen tot snelle, gezamenlijke actie om de almaar uitbreidende crisis te bezweren.

De APEC-top van de achttien landen rond de Stille Oceaan, die dit jaar plaats heeft in de Canadese kustplaats Vancouver, wordt later vandaag beëindigd met de presentatie van het slotdocument waarin een actieplan zal zijn uitgewerkt. Het economisch georiënteerde landenforum heeft een concreet slotdocument nodig om zijn internationale geloofwaardigheid te handhaven en tegelijkertijd het vertrouwen te winnen van internationale investeerders in de zieke economieën van Azië.

APEC's erkenning van de noodzaak voor snelle actie contrasteert met de ontkenningen en sussende woorden over de crisis die de regeringsleiders in de weken en dagen voorafgaand aan de top delen. Veel Aziatische leiders, aangevoerd door de Maleisische premier Mahathir Mohamad, ontkenden lange tijd dat er sprake was van een crisis en legden later de schuld voor de financiële neergang in hun landen bij de boze buitenwereld der valutaspeculanten. Aan de andere zijde van de Pacific trachtte de Amerikaanse president Bill Clinton de paniek op de financiële markten niet verder te laten groeien door herhaaldelijk te zeggen dat de Aziatische crisis slechts van tijdelijke aard was.

Maar gisteren sloeg de toon om. Eerst was daar Madeleine Albright, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, die zonder om de zaken heen te draaien de APEC-landen opriep de krachten te bundelen om een totale ineenstorting van Azië te voorkomen. “Deze regio zal degelijke economische politiek moeten bedrijven, hoe moeilijk en pijnlijk dat ook zal zijn.”

En opmerkelijk genoeg klonken er gisteren ook uit enkele Aziatische monden waarschuwende woorden. Chuan Leekpai, de nieuwe Thaise premier, zei dat geen enkel land immuun is voor de epidemie die door Azië trekt. “Vertrouwen en optimisme zijn voorbij en vervangen door onzekerheid en angst”, zei de premier van Thailand, dat in augustus een reddingspakket van 17 miljard dollar accepteerde van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Chuan Leekpai refereerde aan de recente ontwikkelingen in Zuid-Korea, dat afgelopen weekeinde eveneens de hulp van het IMF inriep, om aan te geven dat elke economie in de regio gevaar loopt. “De economische orde in de wereld is ondersteboven gekeerd”, aldus de Thaise premier.

APEC's reddingsactie voor Azië zal draaien rondom een overeenkomst die ministers van Financiën van de lidstaten vorige week in de Filipijnse hoofdstad Manilla sloten. Die overeenkomst houdt in dat APEC een surveillance-systeem ontwikkelt om tijdig in te spelen op toekomstige crisissituaties in Azië.

Verder zullen de APEC-landen onderling additionele fondsen ter beschikking stellen voor reddingspakketten van economieën in crisis, als ondersteuning van het IMF. Belangrijkste eis daarbij is dat het IMF bij de samenstelling van het totale reddingspakket een centrale rol speelt en de - traditioneel strenge - voorwaarden stelt.

De urgentie van de huidige crisis, die de afgelopen dagen nog eens werd versterkt door Zuid-Korea's gang naar het IMF en het faillissement van de Japanse effectenbank Yamaichi, zorgt er voor dat de Aziatische APEC-leden een roep om een eigen fonds met soepelere voorwaarden dan het IMF zullen staken.

Vandaag moet tijdens de slotbijeenkomst van de leiders in Vancouvers indrukwekkende Museum van de Antropologie blijken of APEC inderdaad klaar is voor concrete actie. De gerenommeerde Amerikaanse econoom Fred Bergsten diende de leiders gisteren tijdens een lezing in de marge van de top van advies om de APEC tot een succes te maken.

“Allereerst moet er wat vlees op het Manilla-plan”, aldus Bergsten. “De landen moeten duidelijk aangeven hoe groot de additionele kredietlijnen zijn en welke landen er mee doen aan deze afspraak.”

Verder wil de Amerikaan dat de APEC-leiders stevige toezeggingen doen om de besprekingen over liberalisering van de financiële servicesector af te ronden voor 12 december dit jaar, de limiet die de Wereldhandelsraad (WTO) heeft gesteld.

De grote problemen in de Aziatische banksector - een van de belangrijke aanleidingen voor de economische crisis - zullen bij steeds meer Aziatische overheden de druk vergroten hun economieën open te gooien voor buitenlandse banken. De VS en Canada proberen hun Aziatische gesprekspartners nu te overtuigen dat liberalisering van hun markten de oplossing en niet de oorzaak is van hun problemen.

Hoewel analisten twijfelen over de praktische haalbaarheid van Bergstens tips, groeit de hoop dat deze vijfde APEC-top eindelijk iets concreets oplevert. De magie voor succes ligt volgens de deelnemers in het vooral voor Aziaten zo belangrijke informele karakter van de bijeenkomst, waar sessies achter vergadertafels worden afgewisseld met een rondje golf.

    • Max Christern