Aankoop van Brits gas versterkt positie Gasunie

Door meer import van aardgas, vooral in de zomer als de prijzen laag zijn, gaat Nederland een positie als handelaar in gas innemen. Gasunie slaat het buitenlandse aardgas op, mengt het en verkoopt het weer in de winter.

GRONINGEN, 25 NOV. De Nederlandse Gasunie versterkt met het gisteren bekendgemaakte contract voor de import van Brits aardgas haar positie als internationale gashandelaar en serviceverlener. Tegelijk blijkt het Groningse bedrijf succesvol in de bescherming van zijn binnenlandse marktaandeel dat door de liberalisering van de Europese energiemarkt onder vuur ligt.

Niet bekend

Begin vorig jaar hield Gasunie-topman drs. George Verberg nog rekening met een verlies van 20 procent op zijn marktaandeel. “Dat blijkt nu flink mee te vallen”, zegt drs. Peter Sterkenburgh, directeur gasverkoop in Groningen. Tot nu toe heeft Gasunie zo'n 2,3 miljard kubieke meter verloren op haar totale binnenlandse afzet die vorig jaar 47,9 miljard kuub beliep. Maar de warmte-krachtcentrale Delesto van Akzo Nobel in Delfzijl die naar een nieuwe leverancier en een lagere gasprijs op zoek was, staat nu op het punt een nieuw langjarig contract met Gasunie te sluiten. Hetzelfde geldt voor de centrale Swentibold in Zuid-Limburg, die het chemiebedrijf DSM van stroom en warmte voorziet.

“Uiteindelijk geeft men toch vaak de voorkeur aan onze service en de zekerheid van levering die wij kunnen bieden”, zegt Dirk Bensdorp, commercieel directeur bij Gasunie. “Dankzij onze ondergrondse opslagvelden, de grote reserve en de flexibele inzetbaarheid van ons grote veld in Slochteren kunnen we zelfs bij min 17 graden Celcius en harde wind in alle uithoeken van Nederland blijven leveren en aan onze exportverplichtingen voldoen. Dat geeft bij onderhandelingen nogal eens de doorslag.”

Sterkenburgh verwacht dat ook de plannen van EnTrade om een groep grote ondernemingen in Zuid-Limburg van Brits gas te gaan voorzien, zullen stranden. Het gaat daarbij om DSM, de papierfabriek van KNP Leykam, de keramische fabrieken Sphinx en Mosa, de cementfabriek ENCI en de Vereenigde Glasfabrieken, tot nu toe grote klanten van Gasunie. Ook zien Bensdorp en Sterkenburgh de pogingen van EnTrade om de gaslevering aan het industriecompex Moerdijk over te nemen, niet slagen. Evenmin als de ambities van het energie-distributiebedrijf Eneco en een groep ondernemers in Europoort om op grote schaal Brits gas te gaan inkopen.

“Onderschat niet de enorme kosten die je moet maken als je daarvoor een eigen pijpleiding moet aanleggen. Dan moet het al gaan om contracten van ten minste vijftien of twintig jaar”, zegt Sterkenburgh. Bensdorp: “Voor zover wij weten heeft alleen het Duitse Ruhrgas tot nu toe zo'n langlopend contract met een Britse leverancier kunnen afsluiten. In Engeland wijzen de meeste ramingen van martktanalisten uit dat het gasoverschot tegen 2005 omslaat in een tekort, dus is het verklaarbaar dat de Britse leveranciers zich niet voor lange periodes vastleggen.”

Volgens Sterkenburgh zal het voor afnemers in Nederland vaak voordeliger uitkomen om Brits gas via het leidingsysteem van Gasunie tegen een vergoeding te laten transporteren. “Verscheidene bedrijven hebben offertes bij ons gevraagd om volumes te transporteren. Dat doen we met plezier, maar het heeft nog geen contracten opgeleverd. Het hangt sterk af van het aanbod van de Britse leveranciers. Hoe korter de periode van het overschot in Engeland wordt, hoe minder aanbod. Mijn indruk is dat het niet zo'n vaart zal lopen.”

Voor een prijsverlaging ziet Sterkenburgh dan ook geen aanleiding: “Zolang het gaat om een klein aantal bedrijven die Brits gas contracteren, zetten wij in op de marktprijzen. Pas als de concurrentie echt zwaar wordt schakelen we over op volume.”

Fel verzetten de beide Gasunie-directeuren zich tegen een verwijt van dr. Leendert Florusse van EnTrade in het blad Energievisie van Mega Limburg, dat Gasunie's pijpennet “in de praktijk niet toegankelijk” zou zijn voor derden. Florusse meent dat Gasunie zichzelf veel lagere transporttarieven in rekening brengt, waardoor die tarieven voor ondernemers die gas uit het buitenland willen laten vervoeren “gewoonweg te hoog” zijn.

Sterkenburgh: “Dat is nonsens. Hij moet beter weten, hij zet ondernemers op het verkeerde been. We transporteren ook gas voor de Noren en de Britten en dit verwijt hebben we nog nooit gekregen.”

Zodra er aan de Britse kant in de winter een gastekort ontstaat, wil Gasunie met haar reservecapaciteit klaarstaan om het gat te vullen. Het bedrijf studeert op de mogelijkheid om daarvoor een pijplijnverbinding tussen Den Helder en Bacton te maken die in korte tijd een flinke hoeveelheid Nederlands gas kan transporteren. Voor een deel kan gebruik worden gemaakt van bestaande pijpleidingen. Of het project doorgaat, is volgens Dirk Bensdorp volledig afhankelijk van de prijs die de Britten voor 'capaciteitsgas' zullen willen betalen. “De vraag is wat dan de reactie van het toezichthoudende orgaan Ofgas wordt bij een dreigend tekort. Zal men grote afnemers op een laag pitje zetten? Dat heeft een grote impact op de prijs. Als wij denken dat we een redelijke prijs kunnen krijgen wordt ons pijpleidingproject waarschijnlijker.”

Gasunie zit volgens Bensdorp met het Britse importcontract “een heel eind op streek” met de compensatie die minister Wijers in 1995 heeft geëist voor de extra exporten van in totaal 240 miljard kubieke meter aan Duitsland, Frankrijk, België, Zwitserland en Italië die inmiddels zijn gecontracteerd. Om een “prominente plaats” op de Europese gasmarkt tot ver in de volgende eeuw te behouden heeft het bedrijf in juli nog eens een extra leverantie van 80 miljard kubieke meter aan het Italiaanse gasbedrijf SNAM gecontracteerd.

Bensdorp: “Daar staan nu onze importcontracten met Rusland, Noorwegen en Groot-Brittannië tegenover. Die kunnen we allemaal uitbreiden, maar dat extra volume hoeft niet op korte termijn geleverd te worden. Uitgangspunt van ons beleid blijft dat we rond de 80 miljard kubieke meter per jaar blijven produceren en onze reserves zo lang mogelijk op peil houden.”

    • Theo Westerwoudt