Verdichting

Het centrum van Rotterdam was jarenlang berucht om zijn zandstormen en het gedender van heimachines. Enkele grote projecten zijn recent voltooid, zoals de bankgebouwen op de hoek van de Coolsingel en de Blaak, de 'koopgoot' (Beurstraverse) die de Coolsingel kruist en de Erasmusbrug. En daarmee leek de rust te zijn teruggekeerd.

Maar sinds kort is de 'hartslag van Rotterdam' weer te horen bij concertgebouw De Doelen. Daar bouwt de Amerikaanse groep Westin een groot vijfsterrenhotel. En volgend jaar komen nog veel meer heimachines in actie, vooral op de Kop van Zuid, waar de bouw van een nieuw gerechtsgebouw, de KPN-toren, het World Port Centre en honderden woningen zelfs tot logistieke problemen dreigt te leiden. Ook in het 'oude' centrum zal weer worden geheid, dit keer voor de bouw van hoge woontorens, onder andere bij de Wijnhaven en de Zalmhaven, zodat er wat meer mensen in het centrum komen te wonen.

En dat is gewenst. “De bevolkingsdichtheid in het centrum dient extreem te worden verhoogd om daadwerkelijk van een bruisend stadshart te kunnen spreken”, aldus een recente nota over 'Woonmilieudifferentiatie'.

Het centrum van Rotterdam geldt als kil en saai, vooral 's avonds. Bezoekers van de schouwburg, de Doelen of Luxor plegen zich na de voorstelling snel huiswaarts te spoeden, want eenmaal buiten op straat is er geen mens te zien. In het centrum wordt gewerkt en maar weinig gewoond. Dit manco - want zo wordt het nu algemeen ervaren - is volgens sommigen de kanskaart bij uitstek voor Rotterdam om een voor Nederland uniek woonmilieu in te richten.

Het aantal inwoners van het centrum (nu zo'n 23.000) moet worden verhoogd naar een 'kritische massa' van 10 procent van de totale Rotterdamse bevolking (bijna 600.000 mensen). De verhouding tussen arbeidsplaatsen en woningen moet één op één worden. Omdat de beschikbare buitenruimte niet mag worden aangetast, is 'verdichting' van de bestaande woningbouw de oplossing, aldus de nota.

Met aantrekkelijke woonmogelijkheden, zoals in torens met een fraai uitzicht, kan het centrum ook 'verrijkt' worden met inwoners met hogere inkomens waarvan Rotterdam er te weinig heeft. Op de Kop van Zuid is al gebleken dat wonen in de stad populair is, als woningen en omgeving maar kwaliteit te bieden hebben. Er zijn al wachtlijsten voor de woningen in het project Stadstuinen waarvoor het heien onlangs is begonnen.

De dichtbewoonde binnenstad als 'kloppend hart' van Rotterdam, het is een visie die algemeen gedeeld wordt. Maar er is ook scepsis. De bestuursdienst, een soort ambtelijk politbureau dat het Rotterdamse college van B en W adviseert, vroeg zich af waarom versterking van de woonfunctie in het centrum de afgelopen tien jaar “eigenlijk nooit goed is gelukt”.

Het antwoord wordt nu gegeven door 'de markt'. Een voorzichtige belegger als het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds treedt nu op als investeerder in twee grote woontorens bij de gedempte Zalmhaven en een andere projectontwikkelaar werkt zelfs aan een plan voor een 200 meter hoge toren naast het filiaal van De Nederlandsche Bank aan de Boompjes.

De 'verdichting' groeit dus de hemel in. Of het 'kloppend hart' ook plaats zal bieden aan minder koopkrachtigen, gezinnen met kinderen, jongeren en allochtone Rotterdammers is een andere vraag waarop de bestuursdienst wijst. Die vraag zal de politiek moeten beantwoorden.