Onderzoek naar Zonnebloemen

ROTTERDAM, 24 NOV. Er wordt een internationaal wetenschappelijk onderzoek overwogen naar de echtheid van De Zonnebloemen die Vincent van Gogh (1853-1890) in drie versies zou hebben geschilderd. Zowel het Van Gogh Museum in Amsterdam als de National Gallery in Londen en de Japanse verzekeraar Yasuda, alle drie in bezit van een Zonnebloemen-doek, zijn daarover in overleg. Het Van Gogh Museum weet nog niet hoe lang zo'n onderzoek gaat duren.

De authenticiteit van tientallen Van Goghs is al jaren omstreden. Franse, Duitse en Zwitserse deskundigen en amateurs uitten hun twijfels over onder meer een zelfportret, twee stillevens en de doeken Jardin à Auvers en l'Arlésienne. Vorige maand concludeerde de Britse deskundige Geraldine Norman in het Britse zondagsblad The Sunday Times dat De Zonnebloemen die Yasuda in 1987 voor 75 miljoen gulden bij Christie's kocht, “vrijwel zeker” een vervalsing is.

Norman baseerde zich op de bevindingen van de Franse journalist Benoit Landais. Volgens Landais is die Japanse Zonnebloemen-versie niet gesigneerd, ze ontbreekt in de correspondentie die Vincent met zijn broer Theo onderhield, en het doek is op een grover soort linnen geschilderd. Niet Van Gogh, maar diens zich miskend voelende tijdgenoot Claude-Emile Schuffenecker zou het na de dood van Vincent hebben gekopieerd tijdens een restauratie van De Zonnebloemen van de National Gallery. Uit Schuffeneckers collectie dook het gewraakte doek destijds ook op, samen met wél vals bevonden Van Goghs. Tom Hoving, oud-directeur van het Metropolitan Museum in New York onderschreef Normans beweringen.

Sjraar van Heugten, conservator van het Van Gogh Museum, onderschreef in juni j.l. in een vraaggesprek met NRC Handelsblad juist de authenticiteit van datzelfde Zonnebloemen-doek. Volgens het museum verzuimde Van Gogh vaker een doek te signeren en komen lang niet al zijn werken in zijn brieven voor. Het afwijkende linnen laat zich verklaren uit een aankoop van twintig meter grof jute die Van Gogh en Gauguin gezamenlijk hebben gedaan. Volgens Van Heugtens collega Louis van Tilborg is het de twijfelaars, die de Japanse versie niet hebben gezien, blijkbaar ontgaan dat het omstreden doek aan boven- en zijkant ook nog toevoegingen vertoont, overeenkomstig De Zonnebloemen uit het bezit van het Van Gogh Museum. “Ik heb nog steeds geen aanleiding te twijfelen aan de echtheid”, aldus Van Tilborg vanmorgen; “en ik denk dat zo'n onderzoek dat ook zal bevestigen.”

Het Van Gogh Museum wil dat er een eind komt aan de “welles-nietesdiscussie”. Volgens een woordvoerster wordt “het tijd voor een krachtig weerwoord, omdat wij de laatste maanden zo veelvuldig zijn geattaqueerd. Maar we willen niet in de voetsporen treden van die amateurs en zo maar wat roepen. Vandaar dat we de doeken nu in alle facetten gaan inspecteren, met röntgenfoto's, verfmonsters en noem maar op.”

Waarschijnlijk zal een aan te stellen internationale commissie zijn werk doen in de National Gallery, waar de drie schilderijen worden samengebracht.