CSU-congres wentelt zich in Beiers populisme

“Over een Fransman zijn we hier nogal tweeslachtig”, klinkt het op het partijcongres van de CSU. Er is dit weekeinde stevig gediscussieerd over de stabiliteit van de euro en het voorzitterschap van de Europese Centrale Bank.

MÜNCHEN, 24 NOV. “Wij Beiers zijn niet bang meer voor de euro. De munt komt en we rekenen erop dat-ie hard wordt. Daarom zetten wij op Viem Duuzenberg”. Messers Andeil is een echte Beier van 63 jaar, geboren en getogen in Feldkirchen in Oberbayern. Gestoken in een traditionele bruine wollen kniebroek, dikke kousen, stevige stappers en een rood-groen-wit koord door zijn blouse, hapt hij in de witte schuimkraag van zijn bier.

Andeil is al lange tijd van de partij bij het jaarlijkse congres van de Beierse Christelijk Sociale Unie (CSU), dat zaterdag in München werd afgesloten. “Natuurlijk bestaat er nog enige scepsis”, zegt Andeil. Hij staat aan de bar in de foyer van de Bayernhalle, waar de nieuwste snufjes op high-tech-gebied staan uitgestald, van een Astra-satelliet tot de derde generatie ICE-supersneltreinen. “Sommigen vrezen dat landen de criteria laten versloffen als ze eenmaal tot de monetaire unie zijn toegelaten. Daarom moet de Europese Centrale Bank een goede, strenge voorzitter hebben”, vindt Andeil, die voor zijn pensioen conciërge op een school was.

In de wandelgangen van het partijcongres laten jong en oud er weinig twijfel over bestaan: de Nederlandse bankier Wim Duisenberg is dé man van Beieren. “Een stabiele euro staat of valt met de voorzitter van de nieuwe bank”, meent de 22-jarige student Markus Blume van de CSU-jongerenorganisatie. “Het is puur een kwestie van vertrouwen. Voor Beieren is Duisenberg nu eenmaal een stabiliteitsman 'par excellence'. Over een Fransman zijn we hier nogal tweeslachtig”, zegt Blume over de stille strijd, die woedt om het voorzitterschap van de toekomstige Europese Centrale Bank.

Het congres van de CSU, de zusterpartij van Helmut Kohls CDU, heeft duidelijk gemaakt, dat de aanhangers van de partij intussen vertrouwen hebben gekregen in de Europese munt. Net als in heel Duitsland - uit twee enquêtes blijkt een meerderheid van de burgers in te stemmen met de euro - is ook in Beieren de stemming omgeslagen.

De race om de euro is gelopen. Mits de criteria worden vervuld, zo hielden de Beierse premier Edmund Stoiber en partijvoorzitter Theo Waigel, tevens minister van Financiën, de ruim duizend partijgangers voor. Uit de aanvullende begroting, die Waigel onlangs voor 1997 en 1998 presenteerde, blijkt dat dit moet lukken. Als zich geen onverwachte verrassingen aandienen.

Zaterdag maakte ook bondskanselier Helmut Kohl nog eens duidelijk dat het hem ernst is met een stevige Europese munt. De kritiek die Stoiber een dag eerder op coalitiepartner CDU had uitgeoefend pareerde hij handig. Stoiber zei dat de CDU uit gebrek aan verankering in de Duitse deelstaten, de regionale belangen uit het oog dreigt te verliezen.

“Als zusterpartijen kunnen wij soms ook als zusters bekvechten”, reageerde de kanselier, die het niet meer dan normaal noemde dat CDU en CSU hun eigen accenten zetten. Dat er soms een kritische dialoog plaatsvindt, noemde Kohl ook niet vreemd. “Het is een illusie te denken dat de bondskanselier en de Beierse premier nooit ruziën”, zei hij, doelend op de wekenlange strijd afgelopen zomer toen Stoiber hem verweet de euro koste wat kost te willen doordrukken. Als de stabiliteitscriteria niet zouden worden vervuld, zou Beieren in de Bondsraad tegen de euro stemmen, dreigde Stoiber. De euro kon niet alleen op politieke 'goede wil' zijn gebaseerd.

“De euro wordt stabiel en dat hebben we aan Theo Waigel te danken”, zei de bondskanselier in München nadrukkelijk. Het was Waigel bij uitstek, die zich in de Europese Unie hard had gemaakt voor het Stabiliteitspact, dat op duurzame naleving van de euro-criteria toeziet in de muntunie. “We willen dat de euro een stabiele mark is”, hield Kohl de zaal voor, die vermoedde dat hij zich versprak. Want zei de kanselier niet steeds: de euro wordt zo sterk als de mark?

En wat de belangen van de regio betreft, ook daarover liet Helmut Kohl geen misverstand bestaan. Hij heeft zich steeds hard gemaakt voor het principe van subsidiariteit, dat zoveel mogelijk bevoegdheden van Brussel aan lagere overheden worden gedelegeerd. Dat heeft alles met “patriottisme” te maken, met liefde voor de “Heimat”, prevelde de kanselier. Niemand moest denken dat deze principes in het Verdrag van Maastricht niet met zíjn naam waren verbonden.

Maar Stoiber schiet met zijn regionalisme net enkele passen uit. Hij bepleitte niet alleen een autobaanvignet in zijn deelstaat, maar ook een regionaal stelsel van sociale verzekeringen. “Het moet eindelijk uit zijn, dat Beierse werknemers met hun sociale bijdragen ook de failliete boedels van de heren Schröder (de SPD-premier in Nedersaksen, red.) en Lafontaine (SPD-premier in Saarland) meefinancieren”, zei Stoiber. De strijdlustige minister-president heeft met zijn Beiers populisme het oog uitsluitend gericht op zijn herbenoeming bij de deelstaatverkiezingen op 13 september volgend jaar.

Horst Seehofer, minister van Gezondheidszorg en vice-voorzitter van de partij, voelde zich dan ook geroepen zich tegen zoveel Beiers nationalisme te verzetten. Als iedere deelstaat er een eigen sociaal stelsel op na ging houden, werd het principe van solidariteit losgelaten en dan stond Seehofer niet meer in voor de sociale stabiliteit in Duitsland.

Verder werden de rijen gesloten, alle politieke vetes tussen CDU en CSU en tussen Stoiber en Waigel begraven en de minister van Financiën werd met royale meerderheid als partijvoorzitter herkozen. Met de deelstaat- en parlementsverkiezingen voor de deur willen de Beiers toch geen politieke zelfmoord begaan.

    • Michèle de Waard