Vincent Bijlo: geen boodschap

Voorstelling: Tegen!, door Vincent Bijlo. Tekstregie: Mariska Reijmerink.

Gezien: 21/11 in De Vest, Alkmaar. Tournee t/m 25/4. Inl. (071) 5133985.

“Ik ben niet iemand die een boodschap wil brengen,” zegt Vincent Bijlo in zijn pas verschenen tekstbundel Niet zeiken, gewoon doen. “Kleine dingen, daar gaat het om, dingen waarmee je persoonlijk iets hebt.”

Een opmerkelijke mededeling vond ik dat, want tot dusver trad hij vaak op als een kwaaiige man die sardonisch grijnzend scherpzinnige opmerkingen maakte over wat er in Den Haag allemaal wordt bekokstoofd.

Dat hij als blinde bij een onderwerp als gehandicaptenzorg ook persoonlijk betrokken was, leek me van ondergeschikt belang. Hij maakte vooral een recalcitrant soort cabaret met een algemeen politiek engagement.

Maar nu gisteravond zijn vijfde solovoorstelling in première ging - onder de nog steeds tamelijk dwarse titel Tegen! - is die uitspraak opeens heel wat begrijpelijker.

Terloops bestempelt Bijlo de politiek als een oninteressant onderwerp (“een papieren kwestie”) waar hij verder geen woord aan vuil maakt. In plaats daarvan speelt hij een heel persoonlijk programma, met stemmige liedjes, boze verhalen over zijn verleden en een sarcastisch-vrolijke conférence over zijn dagelijkse heden in de Utrechtse wijk Lombok.

De enige niet-persoonlijke tirade, met een spervuur aan rake grappen, betreft het vakantievertier in CenterParcs en op een ANWB-camping in Frankrijk.

Kernachtig en met veel tragi-komische terzijdes vertelt en zingt hij over zijn jongensbestaan in het blindeninstituut, met les in motorische vaardigheden en zelfstandigheidstraining. Hij vond het er uitzichtloos; de deuren stonden open, je hoefde geen lakens aan elkaar te knopen om te ontsnappen, maar je kon nergens heen.

Op bitse toon brengt hij de maatschappelijk werker te berde, die hem daarna de verkeerde weg trachtte te wijzen. En met venijnige zelfspot beschrijft hij zijn huidige positie als “integreerblinde”.

Bijlo zit aan de piano, staat volgens een vast procédé na elk liedje op, loopt naar voren om te praten en loopt daarna weer terug naar de piano om te zingen.

In eerdere voorstellingen was zijn optreden beweeglijker, bijvoorbeeld door de plaatsing van doolhof-achtige buizenstelsels waar hij tastend langs kon lopen. Nu ontbreekt die visuele afwisseling. Maar in inhoudelijk opzicht heeft hij met Tegen! weer een grote stap voorwaarts gezet.

    • Henk van Gelder