Verboden doder; Transportband stuit op wetten en praktische bezwaren

Een transportband voor levensmiddelen waarop gevaarlijke ziekteverwekkers worden gedood is volgens de Nederlandse importeur niet aan te slepen. Maar de Warenwet verbiedt het gebruik.

HET BRITSE bedrijf Charles Walker heeft een transportband voor levensmiddelen ontwikkeld waarop gevaarlijke ziekteverwekkers worden gedood. De bacteriedodende werking is gebaseerd op het geleidelijk vrijkomen van kleine hoeveelheden 'Triclosan', een middel dat ook wordt gebruikt in tandpasta en in acne-crèmes. Triclosan, een chloorfenolether, is niet alleen effectief tegen ziekteverwekkers als Salmonella, Staphylococcus en Listeria, maar ook tegen allerlei andere micro-organismen.

Over de werking van de transportband wil Peter Q. Cowey van Charles Walker weinig kwijt. De vinding is niet beschermd door een octrooi en de concurrenten zitten op het vinkentouw. Wel kan hij vertellen dat Triclosan wordt toegevoegd als de verschillende componenten van de kunststof wordt gemengd. Vervolgens wordt uit het mengsel een folie getrokken die dient als bovenlaag van de transportband. Het gehalte aan Triclosan is volgens hem nauwelijks meer dan in tandpasta. Dat zou dan rond de 0,3 procent moeten zijn. 'Slow release' zorgt ervoor dat, afhankelijk van het levensmiddel, de transportband gedurende vele maanden bacteriën doodt. Voor vette voedingsmiddelen als margarine is dat minimaal zes maanden, voor koekjes meer dan drie, vier jaar.

“De AB-band is een aanvulling op de hygiëne in de levensmiddelenindustrie”, zegt Guido Dhollander van Luctor BV in Hulst, de Nederlandse leverancier van de band. “Ondanks de strikte regimes voor schoonmaken kan er in een bedrijf wel eens een ziekteverwekker doorheen glippen. Als dat gebeurt, dan lig je meteen drie, vier weken stil. Met deze transportbanden voorkom je dat. Vergelijk het maar met een autogordel; je doet hem om, maar als het goed is heb je hem niet nodig.”

Het op deze manier verbeteren van de hygiëne roept bij levensmiddelenmicrobioloog prof.dr.ir. F.M. Rombouts van de Landbouwuniversiteit Wageningen de nodige vraagtekens op. “Als je niet oppast is zo'n bacteriedodende band een uitnodiging om wat slordiger om te springen met de hygiëne. Daar zitten we natuurlijk niet op te wachten.”

Naast dit soort praktische bezwaren, blijken er ook wetten in de weg te staan. Gebruik van de band betekent dat er geringe hoeveelheden Triclosan in de levensmiddelen terecht komen. Die migratie van stoffen is gebonden aan allerlei regels. Volgens Peter Cowey voldoet de band aan de eisen van de EU op dat gebied. Om zijn bewering te staven faxt hij de conclusie van een, verder geheim, rapport van het Britse laboratorium Rapra Technology Ltd. Dat meldt dat de transportband voldoet aan de EG Richtlijn 90/128/EEC, de richtlijn die grenzen stelt aan de migratie van stoffen uit materialen die met levensmiddelen in aanraking komen. “Dat kan wel zijn”, zegt dr.ir. P.C. Bragt, inspecteur in Algemene Dienst bij de Hoofdinspectie Gezondheidsbescherming, “maar dat wil nog niet zeggen dat de transportband is toegelaten. In de EG Richtlijn is sprake van een positieve lijst. Dat wil zeggen alleen stoffen die op de lijst staan zijn toegelaten. En daar hoort Triclosan niet bij.”

Afgezien daarvan heeft Nederland de desbetreffende EG-richtlijn (nog) niet overgenomen. In ons land geldt het zogeheten 'Verpakkingen- en gebruiksartikelenbesluit van de Warenwet'. Daarin is vastgelegd welke materialen en hulpstoffen in contact mogen komen met levensmiddelen. Hetzij tijdens het productieproces, hetzij als verpakking. Bragt: “Triclosan staat niet op die lijst.”

Het onderwerp is actueel, zo blijkt uit diverse artikelen in het tijdschrift Voedingsmiddelentechnologie. Verschillende bedrijven zijn bezig met het ontwikkelen van 'actieve' verpakkingen. Dat zijn verpakkingen die stoffen bevatten om het product te beschermen. Bijvoorbeeld een verpakking die een conserveermiddel bevat, dat geleidelijk vrijkomt. De huidige regelgeving biedt daarvoor niet of nauwelijks ruimte. Vandaar dat er enige druk wordt uitgeoefend.

Al met al lijkt het erop dat de AB-transportband, in ieder geval in Nederland, stuit op wetten en praktische bezwaren. De leverancier lijkt echter niet geraakt door Willem Elschots 'weemoed die niemand kan verklaren'. Guido Dhollander: “Het is een goed product; er is veel vraag naar. Het punt is alleen dat de wetgeving niet is aangepast. Nog niet tenminste.”

    • Joost van Kasteren