Honderd procent schaker

Met Jonathan Speelman praatte ik tijdens het toernooi in Leeuwarden over hoe we ons geld verdienden en hij vertelde dat hij een aardig bijbaantje had gekregen. De Nederlandse regisseuse Marleen Gorris zou in Engeland een film maken naar de schaakroman The Defence van Vladimir Nabokov en Speelman was aangetrokken als schaakadviseur. Zo hoor je nog eens iets interessants op een schaaktoernooi.

Speelman zei dat hij tot zijn schande moest bekennen dat hij het boek nooit helemaal gelezen had. “Ik kan dat afschuwelijke boek niet lezen.“ Ik zei dat ik het juist heel mooi vond. Daar ging het hem niet om. “Het zal ongetwijfeld prachtig zijn, maar ik kan er niet tegen om te lezen over de schaker als onaangepaste zonderling. Zoals bij Stefan Zweig en ook bij Nabokov. Verschrikkelijk.“ Hij rilde, dook in elkaar en trok zijn armen dicht bij zijn bovenlijf, alsof er een ijzige poolwind was komen opzetten. “Toch zijn ze soms zo“, zei ik. Soms wel, gaf Speelman onwillig toe.

Hij kon moeilijk anders in een toernooi waarin Semjon Isaakevitsj Dvoiris meedeed. Dvoiris was al eens eerder in Leeuwarden geweest en hij had toen na een nederlaag zijn schoen door de toernooizaal gegooid. Hij kwam altijd samen met een paar trainers en die hadden deze keer aan de organisatoren verteld dat ze zich vlak daarvoor bij een toernooi in Frankrijk ernstig ongerust hadden gemaakt. Om vijf uur 's nachts merkten ze dat Dvoiris verdwenen was, ze gingen hem zoeken en vonden hem na lang dwalen in een bos bij een holle boom waar hij dagelijks eten had verstopt en waar hij nu aan het picknicken was.

Zolang het goed ging in het toernooi merkte je niet veel bijzonders aan hem, maar in de zevende ronde leed hij tegen Bosboom de eerste van drie achtereenvolgende nederlagen en toen brak hij uit wanhoop een stuk chocola kapot, gooide de stukjes alle kanten op en ging ze vervolgens weer oprapen, kruipend onder zijn eigen tafeltje en onder dat van zijn buren, die er raar van opkeken dat er tijdens hun schaakpartij iemand onder de tafel kroop. “Heren, er wordt wedstrijd gespeeld!“ is in zo'n geval de klassieke vermaning van de wedstrijdleider, maar die zou in dit geval niet veel hebben uitgehaald.

Toen hij in de laatste ronde van Lobron had verloren knielde Dvoiris en sloeg hij keihard drie keer met zijn hoofd op de grond. Ik was er niet bij, want ik stond buiten en ik zag alleen hoe hij daarna het speelgebouw uit kwam benen en hoe hij met meer geluk dan wijsheid in volle vaart net niet tegen een muurtje van de Kanselarij van het Fries Museum opliep voor hij uit het zicht verdween.

Een organisator van ons toernooi vertelde dat Dvoiris in Rusland een keer met een dame van zijn tegenstander die hij net geslagen had zo hard op zijn hoofd had gebeukt dat het bloedde. “Dat is niet helemaal juist“, zei de Rus Gleizerov. “Het was een paard, het paard is erg scherp in Rusland. Zijn gedrag komt voort uit het feit dat hij honderd procent schaker is. Het schaken is zijn leven.“

Net als iedereen was Lobron wel even geschrokken van het voorval, maar echt geschokt door wat hij met zijn overwinning had aangericht was hij toch niet. Hij was erg tevreden omdat hij vond dat hij een mooie partij had gespeeld en daar had hij gelijk in.

Wit Dvoiris-zwart Lobron

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-d2 d5xe4 4. Pd2xe4 Pb8-d7 5. Pg1-f3 Pg8-f6 6. Pe4xf6+ Pd7xf6 7. c2-c3 c7-c5 8. Lc1-e3 Dd8-c7 9. Lf1-b5+ Lc8-d7 9. Lb5xd7+ Pf6xd7 11. d4-d5 De enige manier om er iets interessants van te make, maar in het vervolg wordt de zwarte pionnenmeerderheid actiever dan die van wit. 11...e6-e5 12. a2-a4 Lf8-d6 13. Dd1-c2 0-0 14. 0-0 Ta8-e8 15. Pf3-g5 Als je gezien hebt waar dit paard straks terecht komt, is het duidelijk dat 15. Pd2 beter was. 15...Pd7-f6 16. Ta1-e1 h7-h6 17. Pg5-h3 e5-e4 18. g2-g3 Dc7-d7 19. Kg1-g2 Pf6-g4 Hij heeft al grote plannen en versmaad simpel 19...Pxd5 20. Ph3-g1 f7-f5 21. Le3-c1 f5-f4 22. Te1xe4 f4-f3+ 23. Pg1xf3 Dd7-f5 24. Pf3-d2 h6-h5 25. Dc2-b1 Ld6-e5 26. Te4-e2 Df5-f7 27. h2-h3

27...Pg4-h2! 28. Kg2xh2 Le5xg3+ 29. f2xg3 Te8xe2+ 30. Kh2-g1 Te2-e1 31. Db1-d3 Df7-f2+ Wit gaf op.

De spelers die het meest tevreden konden zijn waren Gleizerov en Ivan Sokolov, die samen het toernooi wonnen, en Manuel Bosboom, die de tweede plaats deelde met Lobron, Speelman en Van Wely en zijn eerste grootmeesterresultaat behaalde. Bloedstollend waren zijn tijdnoodgevechten en meestal bleek hij de handigste. De volgende partij was de inleiding tot het chocolade-incident.

Wit Bosboom-zwart Dvoiris

1. c2-c4 e7-e5 2. Pb1-c3 Pb8-c6 3. g2-g3 g7-g6 4. Ta1-b1 Typisch de eigenzinnige Bosboom. Een gewoon mens die g3 speelt, doet op de volgende zet Lg2. Bosboom doet het soms pas uren later. 4...a7-a5 5. a2-a3 Lf8-g7 6. b2-b4 a5xb4 7. a3xb4 f7-f5 8. b4-b5 Pc6-d4 9. Lc1-b2 Pg8-f6 10. Lf1-g2 Tegen Jakovitsj deed hij deze standaardzet pas op de zestiende zet. 10...0-0 11. d2-d3 d7-d6 12. e2-e3 Pd4-e6 13. Pg1-f3 f5-f4 14. e3xf4 e5xf4 15. d3-d4 g6-g5 16. d4-d5 g5-g4 17. d5xe6 g4xf3 18. Dd1xf3 Lc8xe6 19. 0-0 f4xg3 20. h2xg3 Le6xc4 21. Tf1-d1 Ta8-b8 22. Pc3-e4 Lc4-a2 Zwart staat een pion voor, maar zijn koningstelling is gammel. Wat zwart nu gaat doen, lopers van ongelijke kleur op het bord brengen, vergroot wits aanvalskansen. 23. Tb1-a1 Pf6xe4 24. Df3xe4 Lg7xb2 25. Ta1xa2 Dd8-f6 En dit kost een belangrijke pion. 26. De4-c2 Lb2-c3 27. Td1-d3 Lc3-e5 28. Dc2xc7 Tf8-c8 29. Dc7-d7 Tc8-c1+ 30. Kg1-h2 Kg8-h8 31. Dd7-h3 Df6-g6 32. Td3-f3 Tc1-c5 33. Ta2-a4 Tb8-g8 34. Ta4-h4 Tc5-c7 35. Tf3-f5

35...Tc7-f7 Zwart had geen goede verdediging meer tegen de dreiging Le4 gevolgd door Tfh5. 36. Lg2-e4 Tg8-g7 37. Tf5xe5 Zwart gaf op.

    • Hans Ree