Hollands Dagboek; Autonoom Centrum

Politiek activisten Ed Hollants (40) en Rens den Hollander (40) zijn beiden medewerker van het Autonoom Centrum in Amsterdam, een politieke actiegroep die 'rechtvaardige strijd tegen het overheidsbeleid' ondersteunt en deze zomer acties tijdens de Eurotop organiseerde. Zij waren mede-samenstellers van het Zwartboek EU Rot Op, een inventarisatie van de klachten over het optreden van de politie toen. Deze week verklaarde de commissie-Schalken die klachten gegrond.

Donderdag 13 november

ED: Donderdag om negen uur heb ik eerst een vergadering op ons kantoor over gedwongen uitzettingen van vluchtelingen en illegalen. Sjoerd doet verslag van een gesprek op ons kantoor met de KLM over de uitzettingen die de KLM doet. KLM verschuilt zich achter een vervoersplicht en blijft dus uitzetten. Dit in tegenstelling tot Martinair, dat er na een actie van ons vorig jaar mee gestopt is. We hebben het over verdere plannen richting KLM. Na de vergadering kruip ik achter de computer. Ik moet wat lay-out en administratieve werkzaamheden doen.

's Avonds ga ik naar de Openbare Bibliotheek om een paar cd's te lenen. Ik kies er twee met Westafrikaanse Kora-muziek uit. Thuis ga ik zitten luisteren tussen mijn verzameling etnografische kunst. Het zijn de momenten dat ik echt tot rust kom. Daarna lees ik nog uit Nabokovs Uitnodiging voor een onthoofding, laatst gekocht in de ramsj bij van Gennep. Een prachtig boek.

Vrijdag

RENS: 's Morgens vroeg naar de grensgevangenis, op bezoek bij een gevluchte vrouw. Zij is gevangen gezet omdat haar asielverzoek negatief beoordeeld is. Onderweg raap ik een paar fraai gekleurde herfstbladeren voor haar op. Haar gezicht is verrast als ze die ziet. In de gevangenis zie je geen herfstkleuren, de seizoenen gaan stil aan de gedetineerden voorbij. Het is verboden ook maar iets te overhandigen, dus leg ik de bladeren maar op tafel. Deze vrouw zit al vier maanden vast, met denken moet ze de dagen doorkomen. En eten bijvoorbeeld, een moment dat vrijwel overal op de wereld samen met anderen gedeeld wordt, moet je hier in de gevangenis alleen doen. Wat een bevrijding als ik weer buiten de hekken sta, lucht, ruimte! Wat een contrast.

's Middags wil ik een paar artikelen zien af te krijgen. Eén voor onze nieuwsbrief 14 en één voor een publikatie van ons over vreemdelingendetentie. Maar het schiet niet op. Soms wens je achter een schrijftafeltje op een zolderkamertje te zitten.

Er is onrust op kantoor, de telefoon rinkelt continu, voortdurend binnenlopende mensen, collega's die eerst niet en plots weer wel de verslagen over de politieverhoren rond de Eurotop mogen inzien. Discussie over het voorstel van tweede kamerleden om vluchtelingen zonder paspoort direct te deporteren. Zijn ze nou helemaal gek geworden?

De Coornhert-Liga belt met het verzoek of we een artikel willen schrijven over vreemdelingendetentie voor het Crimineel Jaarboek. Leuke klus, dat ga ik doen.

Ik bel de Vereniging van Ethiopiërs over een informatiebijeenkomst die we samen organiseren. We plannen de bijeenkomst voor eind januari '98 in No Pepers, ons inloopcentrum voor vluchtelingen en illegalen.

Via het spreekuur van No Pepers werk ik nu samen met een Palestijns gezin met drie kinderen aan hun probleem en dat van vele andere statenloze Palestijnen uit Libanon. Zij zijn uitgeprocedeerd, ondergedoken en nergens welkom.

Een Ethiopische vluchteling, die sinds vorige week in onze woongroep is 'ondergedoken', maak ik enigszins wegwijs in huis. Hij wil volgende maandag voor iedereen koken, ook collega's van het werk moeten aanschuiven.

Heerlijk, aan het eind van een volle dag vervolmaak ik de dag door flamenco te dansen. Dat is altijd feest, muziek, concentratie. Alle gedachten van die dag worden even uitgerangeerd, alleen de flamenco is belangrijk! Het lijkt een andere wereld.

Ik twijfel nog of ik in No Pepers zal gaan eten. Het is daar doorgaans gezellig op vrijdagavond. Ook heb ik de afgelopen week niet bijster goed gegeten, dat kan ik goed maken. Nee, ik ga toch maar naar huis, geleende flamenco-muziek beluisteren en opnemen. Voor m'n archiefje! Al luisterend lees ik Flamenco, the passion, the politics.

Zaterdag

ED: Gisteravond hebben we de verslagen van de zittingen van de Commissie Schalken gekregen. Dat betekent dus geen vrije zaterdag. Niet dat het lezen een grote opgave is want de verslagen zijn om te smullen. Duidelijk is dat de politie in het begin ontzettend heeft tegengewerkt. Ze wilden ons zwartboek 'Eu rot op' buiten het onderzoek houden. Verder lees ik over de lawaai-actie van zaterdag 14 juni: “De informatie die de Uniforme Commando Kamer kreeg, was strijdig met de waarnemingen op straat. De telefoontjes die 'een spoor van vernielingen' meldden, weken volstrekt af van de situatie die de verkenningseenheden en de ME later aantroffen.” En wat ook veel duidelijk maakt, is het antwoord van de operationeel commandant op de opmerking van de Commissie dat demonstranten opgeroepen hadden tot het vermijden van geweldsgebruik (op zondag 16 juni bij Vrankrijk): “Ik hecht daar geen waarde aan, er zullen mensen tussen zitten die hier achter staan. Elke actie van deze personen uit Vrankrijk betekent in principe ellende.” Verder zegt hij ook nog: “De 'meelopers' binnen de actievoerderswereld zijn niet de mensen met minder idealen maar zij die minder snel met stenen gooien”.

Als uitsmijter is er aan het eind nog een verslag van een gesprek met de directeur korps Spoorwegpolitie over de aanhouding van honderdvijftig Italianen: “De treinstellen waren wel vies, maar hij heeft niet veel vernielingen geconstateerd” en verder “De Commissie voor de politieklachten wijst erop dat het noodbevel slechts van kracht zou worden indien de verwachting bestond dat zich 'ernstige wanordelijkheden' zouden voordoen. De directeur van het korps Spoorwegpolitie is van mening dat dit 'absoluut niet het geval is geweest'.”

We besluiten de verslagen in te scannen zodat we als de commissie met haar rapport uitkomt direct de verslagen op onze web-pagina kunnen zetten.

De dag is al snel weer om. 's Avonds is er feest in de disco van Vrankrijk het pand bestaat vijftien jaar. Ik ben er al zo'n vier jaar niet meer geweest. Als ik Vrankrijk binnenloop, blijkt er nog niets veranderd ten opzichte van vroeger. Een aantal oude bekenden zijn er ook. We hebben wat bij zitten kletsen, om twee uur ga ik naar huis en direct naar bed.

Zondag

RENS: Vandaag vieren we de verjaardag van mijn lieve vader. Smullen van mijn zelfgebakken appeltaart en wandelen in een roze/oranje gekleurd paddestoelenbos. Dwarrelende bladeren geven de eindigheid aan, of juist de tijdloosheid. We filosoferen hardop over deze zaken, maar we komen er niet uit! Het is prachtig.

Maandag

RENS: Om kwart voor negen fiets ik inderhaast naar het centraal station, ontmoet Jamio, een 'illegale' vluchteling uit Liberia. We gaan samen naar zijn rechtzaak bij de sector bestuursrecht. De zaak dient tegen de Immigratie- en Naturalisatie Dienst die verantwoording moet afleggen over hoe zij hem tot twee maal toe tegen beter weten in probeerde te slijten in Nigeria. In de trein vertelt Jamio mij nog eens in vogelvlucht hoe hij in het voorjaar om asiel vroeg op Schiphol, werd afgewezen en opgesloten voor zes maanden in de grensgevangenis. Justitie geloofde niet dat hij uit Liberia kwam, zij vond dat hij uit Nigeria kwam. Er werd vier keer met hem langs ambassades geleurd, waaronder twee keer langs de Nigeriaanse, die hem niet als burger van Nigeria erkende.

Desondanks vloog Justitie hem onder escorte van marechaussee naar Kano in Nigeria. Die uitzetting mislukte, de Nigeriaanse autoriteiten accepteerden hem niet. Hij werd retour gevlogen naar Schiphol. Justitie fabriceerde een nieuwe zogeheten 'guiding letter', dit keer aan Nigeriaanse autoriteiten in Lagos. Hij werd wederom niet geaccepteerd en teruggevlogen. Vandaar transporteerde de grenspolitie hem naar het winkelcentrum van Amstelveen waar hij werd gedumpt. Oftewel op straat gezet, met de order Nederland onmiddellijk te verlaten. Diezelfde middag stapte hij bij ons binnen, hij kent ons van ons bezoek in het gevang. Groot feest dus.

De rechtszitting is een rare vertoning. Justitie staat met de mond vol tanden en de 'illegaal' die eigenlijk niet bestaat, pleit daar gewoon voor zijn rechten met zijn advokaat!

's Middags worden Rick en ik ontvangen door de Commissie tegen Folter en Onmenselijke Behandeling. We lichten haar voor over vreemdelingendetentie. Alles speelt zich af in de Regentenzaal van hotel De Poort van Cleef: dat klinkt! Maar zij hebben te weinig tijd ingeruimd om een zó groot probleem te kunnen analyseren. Dat geeft een naar gevoel.

Zoals gewoonlijk ren ik vlak voor de buslichting naar de brievenbus. Een brief aan een gedetineerde illegaal in Nieuwersluis. Hij wil graag door Justitie gehoord worden en vroeg me die mogelijkheid voor hem uit te zoeken. Ik heb achterhaald dat een gewone gevangene daar wel recht op heeft, maar een 'illegaal' niet. Slecht nieuws dus, want wie bekommert zich verder om hem?

Dinsdag

ED: Ik word om half negen wakker en spring snel uit bed want we beginnen om negen uur met ons werk. Vandaag hebben we onze wekelijkse vergadering. Deze week zit ik voor. De dag begint rustig, maar later blijkt dat deze dinsdag en de daaropkomende woensdag voor ons de echte 'chaosdagen' worden.

Ineens een fax van het Parool, zij hebben de conclusies van Schalken en willen commentaar van ons. We onderbreken de vergadering en ik lees de conclusies hardop voor. Op dat moment voel ik iets van mij afvallen en tegelijkertijd een soort trots. Al die maanden werk zijn het meer dan waard geweest. Ik bedenk me dat het ook niet de eerste keer is en herinner de commotie naar aanleiding van ons werk wat betreft de detentie van illegalen en vluchtelingen en de identificatieplicht.

Geconcentreerd verder vergaderen lukt niet meer.

Om één uur belt NRC Handelsblad, dat heeft gehoord dat Vrakking alle artikel 140-zaken seponeert. Jammer want wij en ook veel ex-arrestanten wilden graag een proces. Het wordt nu enorm druk aan de telefoon. Diverse pers belt en het blijkt dat de persconferentie van de 'driehoek' en Schalken verplaatst is naar vanmiddag vier uur. Snel maak ik een persverklaring af met onze reactie. Tussendoor hebben we met buro Jansen en Janssen overleg. We besluiten allemaal naar de persconferentie te gaan. Snel stellen we een aantal ex-arrestanten op de hoogte. We bellen het stadhuis. Het blijkt dat we niet bij de persconferentie aanwezig mogen zijn omdat de pers dat niet zou willen. Diverse journalisten zeggen mij dat ze dat een gezocht argument vinden; dat is precies wat wij ook denken. Om half vier ga ik met grote haast naar het stadhuis. Bij de Boekmanzaal is al veel pers aanwezig, ik doe verschillende interviews en twee van ons proberen de zaal in te gaan. Helaas, ze worden door meerdere suppoosten tegengehouden. Deze zijn onverbiddelijk: we mogen er niet in. We worden opgehaald door iemand van de Commissie Schalken om een toelichting te krijgen op het rapport. Dan gebeurt er iets als in een film. Terwijl wij met stralende gezichten de hoek om gaan, staat daar achter een glazen deur een groep mannen met zure en strakke gezichten: Patijn, Vrakking, hoofdcommissaris Kuiper, Wilting en nog een aantal van deze types. Zij zijn op weg naar de persconferentie. De confrontatie duurt maar een halve minuut maar zegt alles.

Dan nog meer interviews, onder andere het journaal en snel terug naar kantoor. We moeten de verhoren nog op Internet zetten. Iets voor tienen ga ik naar huis. Daar kijk ik nog naar het journaal en AT5, lees nog een deel van het rapport en ga moe en voldaan slapen.

Woensdag 19 november

ED: Woensdag om half negen ben ik al weer terug op kantoor. Ik lees de kranten en vind een aantal dingen tegen vallen. Ik praat met Rick over het grote gevaar dat de discussie alleen nog gaat over de juridische basis waarop mensen gearresteerd zijn terwijl dat nu juist niet de essentie van de kritiek van Schalken is. We zetten even op een rijtje wat we vandaag in ieder geval nog moeten doen.

Ik bel de gemeente om spreektijd te vragen tijdens de commissievergadering van volgende week waar het rapport behandeld wordt. Ook bel ik Groen Links in Den Haag om te kijken wat er op dat nivo gebeurt of kan gaan gebeuren. En ik heb contact met advokaten om de schadevergoedingen voor de ex-arrestanten te gaan indienen.

Om zes uur naar huis. De laatste dagen geen tijd gehad voor boodschappen dus eten halen bij de Surinamer.

's Avonds zit ik wat na te denken. Ik besef dat alles wel weer toegedekt zal worden. Het gaat tenslotte over punkers, chaoten, autonomen of hoe ze de demonstranten ook noemen tegenover de top van Justitie, Politie en Binnenlandse Zaken. Het gezichtsverlies en de consequenties zijn te groot als ze schuld bekennen. Toch blijft het het waard om duidelijk uit te komen voor je mening en daar ook naar te handelen. Je hoopt dan ook altijd dat meer mensen inzien dat je ook in klein verband veel kunt doen. Ik lees nog wat in De oorzaak van Thomas Bernhard en ga naar bed.